Waarom vecht Oekraïne ook in Soedan? 'Russen zijn daar flink actief'

Dat Oekraïne aanwezig is in Soedan, is niet nieuw. In de afgelopen maanden kwamen er meerdere keren beelden naar buiten over vermeende militaire operaties van Oekraïense troepen in Soedan. Maar wat ze er precies doen en waar, werd niet helemaal duidelijk.   

Afgelopen week publiceerde The Wall Street Journal er een onderzoek over. Volgens de Amerikaanse krant stuurde de Oekraïense president Zelensky vorig jaar augustus voor het eerst een groep commando's naar Soedan, om daar samen met het regeringsleger tegen milities te vechten - en tegen de Wagnergroep.

Wat is er aan de hand in Soedan?

In Soedan heerst sinds vorig jaar april een bloedige oorlog tussen het Soedanese leger en de paramilitaire groep RSF (Rapid Support Forces). Beide partijen willen de macht over het land. 

De Wagnergroep is al sinds 2017 aanwezig in Soedan, onder andere vanwege de vele waardevolle grondstoffen die het land te bieden heeft, zoals goud. Tijdens de huidige oorlog biedt het Russische huurlingenleger militaire steun aan RSF. Oekraïne staat aan de kant van het Soedanese leger. 

Volgens Martijn Kitzen, hoogleraar irreguliere oorlogvoering en speciale operaties aan de Nederlandse Defensie Academie, hebben de Oekraïners zeker twee goede redenen om naar Soedan af te reizen. ''Allereerst: het dwarsbomen van de Russische campagne in Afrika.''

''De Russen zijn flink actief op het continent'', zegt hij. ''Ze proberen er zoveel mogelijk invloed te verkrijgen, en grondstoffen weg te halen. Dat willen de Oekraïners hen nu zo moeilijk mogelijk maken.''

De tweede, en volgens Kitzen waarschijnlijk belangrijkste reden voor Oekraïne om zich in het conflict te mengen, is om de hele wereld te laten zien wat Rusland allemaal uitvoert in Afrika. ''Het is een bepaalde strategie om aan te tonen dat Poetin ook op andere plekken een smerige oorlog aan het voeren is. Oekraïne hoopt dat andere landen daarop aanslaan en actie ondernemen.''

Volgens de hoogleraar is dat bijvoorbeeld te zien aan bovenstaande video die in februari naar buiten kwam, waarin drie Wagnerhuurlingen werden ondervraagd door Oekraïense commando's. ''Alles duidt erop dat het filmpje is bedoeld om aandacht te vragen voor wat er daar allemaal gebeurt.''

Slechte reputatie

Volgens Afrika-correspondent Sophie van Leeuwen heeft Wagner een behoorlijk slechte reputatie in Afrika. ''Mensenrechten lijken voor de huurlingen niet belangrijk. Het is algemeen bekend dat ze nietsontziend zijn. Er zijn veel verhalen over burgerdoden die ze hebben gemaakt.''

Van Leeuwen stelt dat Wagner ook in andere Afrikaanse landen actief is. ''In Mali en de Centraal Afrikaanse Republiek (CAR) bijvoorbeeld, landen die net als Soedan veel grondstoffen hebben. Al zijn het geen megagrote legers. Het zijn vaak relatief kleine groepen.''

Ondertussen kampt Oekraïne in eigen land met een groot tekort aan manschappen. Toch schat Kitzen in dat de huidige inzet in Soedan een goede investering is. ''Volgens de laatste berichten gaat het om zo'n 100 specialforces-commando's. Dat is best weinig. Tegelijkertijd weten we dat zulke elitetroepen doorgaans een groot effect hebben. In dit geval zal dat niet op de korte termijn zijn, maar wel over een iets langere periode.''

Een woordvoerder van Zelensky wilde niet reageren op vragen van The Wall Street Journal over de militaire inzet van Oekraïne in Soedan. Luitenant-generaal Kyrylo Budanov, leider van de Oekraïense militaire inlichtingendienst, wilde ook niet zeggen of hij troepen naar het Afrikaanse land heeft gestuurd. ''We zijn in een volwaardige oorlog met Rusland (...) Ze hebben eenheden in verschillende delen van de wereld en soms proberen we ze daar te treffen.''