Vijftig jaar wist niemand in Nederland dat Sharina trans vrouw was: 'Waarom ook? Ik ben een vrouw'

In de woonkamer van Sharina (haar roepnaam) hangen twee grote foto’s aan de muur: eentje van prinses Diana, en eentje van Sharina’s moeder. Ze kijkt er glimlachend naar. "Heel charmante vrouwen", zegt ze erover. "Precies zoals ik wilde zijn, toen ik nog het lichaam van een man had." Zelf draagt ze een zwart coltruitje, een witte pantalon en sieraden om haar nek. Een stijl die je – inderdaad – charmant kan noemen. 

Nergens over gepraat

Sharina komt 'van ver', zegt ze, terwijl ze 'een lekker bakkie' inschenkt in haar Rotterdamse appartement op drie hoog. Op tafel: bonbons, want, zo vindt ze, gesprekken zoals dit – over identiteit, jezelf vinden, over trans zijn – moeten gevierd worden. 

"Ik heb vijftig jaar mijn stem voor mijzelf gehouden, nergens over gepraat." Ze zegt het fluisterend. "Víjftig jaar wist niemand in Nederland dat ik trans vrouw was."

In haar jeugd ging het net zo. "Mijn ouders waren lief, maar van de oude stempel. Die vonden: als je anders bent dan anderen, dan houd je mond maar. Dat deden ze uit liefde, zodat ik niet buiten de boot zou vallen, maar ik val liever buiten de boot dan dat ik niet mezelf kan zijn."

Jaloers op haar zusjes

Ze werd geboren in Maleisië, in Johor Bahru, een industriestad tegen de grens met Singapore. Ze groeide op in een liefdevol, groot gezin, waar geloof en familie een belangrijke rol speelden. De gemeenschap waar het gezin in leefde was hecht, het ons-kent-onsgevoel alomtegenwoordig, en Sharina ging dagelijks met de hele familie naar de moskee, en elke doordeweekse dag in uniform naar school. 

"Een jongensuniform", verduidelijkt ze. "En ik weet nog zo goed dat ik zo jaloers was op mijn zusjes, die een meisjesuniform droegen. Ik wilde ook een rok aan, en ik wilde zoals mijn moeder zijn, maar als ik dan met mijn broer in bad zat, dacht ik: ja, ik ben net als hij, ik ben een jongen."

In vrouwenkleding

Op school werd ze gepest omdat ze zich anders gedroeg, thuis werd niet gesproken over dat Sharina zich eigenlijk geen jongen voelde en liever meisjeskleren droeg. "Mijn moeder wist het. Moeders wéten dit soort dingen. Mijn vader had er moeite mee. Hij werkte bij de overheid, had een hoge functie, wat zouden anderen ervan vinden?"

Mijn ouders zelf veroordeelden me er niet om, mijn moeder hielp me zelfs binnenhuis soms met vrouwelijke kleding uitzoeken, wat vrij bijzonder was voor die tijd, en al helemaal voor moslims in zo’n hechte community. Maar mijn ouders wisten óók dat de buitenwereld wél zou oordelen. Vooral in de moskee, waar mannen en vrouwen strikt gescheiden werden. Waar zou ik nog bij horen als ik ineens in vrouwenkleding naar binnen zou stappen?"

Het gezin hield Sharina’s 'anders-zijn' binnenshuis. "Ik snapte het, ons geloof bepaalt, maar het was voor mij mentaal altijd een gevecht, heel vermoeiend. Toen ik 17 was, vertrok ik, om te gaan studeren, maar vooral omdat ik ruimte nodig had, vríjheid."

Mevrouw Abdul Karim

Bestemming Singapore, ver weg van al die ogen die immer op haar gericht waren. Ze durfde zich daar steeds meer en meer te kleden hoe ze wilde, openlijk make-up te dragen, zich voor te stellen als 'mevrouw Abdul Karim', en had een wilde periode – ze glimlacht weemoedig. 

"Ik was gelukkig, maar tot op zekere hoogte. Als ik met een man samen was, en het werd intiem, schaamde ik me voor mijn lichaam. Dat was een groot probleem, want ik wilde ook intimiteit ervaren als onderdeel van de liefde."

We schrijven de jaren 70, geslachtsbevestigende operaties waren verre van gangbaar. In Nederland werd in diezelfde tijd pas de eerste genderkliniek van Nederland opgezet en in het VU Medisch Centrum in Amsterdam werd in 1975 het eerste genderspreekuur gehouden.

In de jaren daarvóór werden dit soort operaties veelal stiekem gedaan, in privéklinieken. In landen als Maleisië en Singapore was het taboe rondom trans-zijn zo mogelijk nog groter – toch was er een arts die zei Sharina te willen en kunnen helpen. 

Dokter Ratnam heette hij, uit Singapore, nooit zal ze zijn naam vergeten. 

Zachter lichaam

"Ik kreeg veel onderzoeken en gesprekken, of ik er klaar voor was, er waren soms wel zes artsen bij – ik was een soort experiment. Er was geen voorbeeld, geen foto van: zo kan je lichaam eruit komen te zien. Ik kreeg ook geen hormonen, dat was in die tijd nog helemaal niet zo ontwikkeld, maar ik kon de anticonceptiepil krijgen die vrouwen slikken om niet zwanger te worden. Die pil gaf mij minder baardgroei, een zachtere, hogere stem, sowieso werd mijn hele lichaam zachter."

"Mijn familie wist niet dat ik hiermee bezig was, ik wilde het voor mezelf houden, eerst kijken hoe ik uit die operatie zou komen. Mijn vader was nooit akkoord gegaan met zo’n risicovolle operatie."

Of ze bang was? "Ja, maar vergeet niet: ik ben gelovig. Ik dacht, als Allah vindt dat ik iets fout doe, dan laat Hij me doodgaan. Als Hij vindt dat ik iets goeds doe, laat Hij me leven. Het was niet meer in míjn handen."

'Gefeliciteerd, mevrouw'

Vlak voor de operatie, toen Sharina een narcosemiddel kreeg toegediend, zei de arts: 'Meneer, we gaan u opereren.' Toen ze wakker werd, was het eerste wat ze hoorde. 'Gefeliciteerd, mevrouw.' 

"Toen wist ik: het is gelukt. Ik leef. En God had me geaccepteerd." Ze vouwt even haar handen tegen haar hart aan. "Het raakt me nog steeds."

Vooral ook omdat ze na de operatie haar familie had opgetrommeld. Aan haar bed – Sharina kon nog niet lopen – zei haar vader: 'Nu begrijp ik het. Nu begrijp ik jou.' "Het maakte mijn operatie tot iets moois."

Ze ontpopte zich, werd verliefd op een man die haar accepteerde zoals ze was, Abdul, 'een grote, eerste liefde', die haar steunde in haar weg naar vrouwelijkheid. Ze besloten te trouwen, voor de islamitische wet. 

Het stel moest toestemming vragen bij een 'mufti', dat is een hooggeplaatste islamitische wetgeleerde van de Maleisische staat Johor, die juridisch advies (ook wel 'fatwa' genoemd) geeft over religieuze zaken. Pas daarna kon de imam hierin meegaan.

Trouwen voor de wet 

"Het was bizar dat we toestemming moesten vragen voor onze liefde, vier uur hebben ze erover vergaderd, víér úúr. Ik vond dat zenuwslopend. Tegelijkertijd besefte ik ook: ik wil alleen trouwen als het van de wet mag." Schouderophalend: "Ik ben nu eenmaal iemand die zich graag aan de regels houdt." Dan, gedecideerder: "Ik volg de wet."

De mufti zei 'ja', de imam zei 'ja', hun beider families zeiden 'ja', en dus konden Sharina en haar liefde hetzelfde zeggen: ja.

Op de voorpagina

De Maleisische pers kreeg er lucht van, ze zochten haar op. "Het voelde gek, zoiets persoonlijks, kwetsbaars, maar mijn moeder zei: 'Je moet één interview doen, voor de volgende generaties'. Dus ik vertelde mijn verhaal. Eénmalig." Het verhaal ging de wereld over. 

Kahwin lepas tukar seks, stond er de volgende dag op de voorpagina van een Maleisische krant, getrouwd na geslachtsverandering. En, ook in een Engelse krant: Sex change girl weds. Ze heeft de knipsels, inmiddels vergeeld, nog steeds.

"Dat was een tijd…" Ze zucht. "Ik besefte eigenlijk later pas hoe bijzonder het was, wat we hebben gedaan. Dat míjn weg, die ík wilde bewandelen, een hele nieuwe was. En dat mensen daar van alles van vónden. Maar op dat moment voelde ik: ik kan niet anders dan dit pad bewandelen."

"Het was een goed huwelijk", zegt ze. "Dat hij mij als zijn vrouw aan zijn zijde wilde, heeft me zó goed gedaan." Ze zijn uiteindelijk uit elkaar gegaan. "Als goede vrienden, ik heb veel aan hem te danken."

Tweede grote liefde 

Sharina vertrok in 1989 naar Nederland voor werk, ze belandde in de entertainmentindustrie als danseres, vestigde zich in Rotterdam, ging later aan de slag bij de kiosk op Rotterdam Centraal, en in die stad kwam uiteindelijk ook Sharina’s tweede grote liefde, Willy, in haar leven. Achttien jaar waren ze samen, hij overleed vier jaar geleden, ze voelt er elke dag nog de pijn van, maar ook de liefde, zo veel liefde. "Hij was de man die mij waardigheid gaf."

Ze wijst naar de fotowand, twee gelukkige zeventigers, innig gearmd, breed lachend naar degene die de foto maakt. "Het leven was goed. Ik ben blij dat ik dat heb gekend. Die vorm van liefde." 

Stil in huis

Nu is het stil in huis, het went maar niet, ze vierde ook geen kerst dit jaar, 'niet omdat ik moslim ben', zegt ze, maar het voelde gek, zo’n vrolijke boom, vol lichtjes, terwijl Willy er niet van kon genieten. Gelukkig zorgen katten Joli en Mo, die dit hele gesprek vanaf hun klimpalen gadeslaan, voor de nodige afleiding. 

Alsook vrienden, buren, familie die geregeld belt of op bezoek komt, haar vrijwilligerswerk bij een restaurant voor ouderen, wandelingetjes door de stad waar ze zich altijd zo vrij heeft gevoeld, vrij als vrouw, vrij als mens.

"Ik gun dat iedereen, weet je dat, dat je vol vertrouwen over straat kan lopen. Zonder dat er ogen in je rug priemen." 

Ze is het geloof altijd trouw gebleven, naar de moskee gaat ze niet, maar ze bidt veel. "Daar", wijzend naar een groot raam in haar slaapkamer, "dáár ligt Mekka. Soms vragen mensen me: 'Word je helemaal geaccepteerd door je geloof?' Ik denk dan: sommigen zullen me accepteren, respecteren. Anderen niet. Het belangrijkste is: ik respecteer mezelf. Al zou ik andere moslims wel meer acceptatie gunnen, die in hetzelfde schuitje zitten. Er is sowieso nog veel racisme, geweld tegenover trans personen. Daar valt nog veel te winnen."

Alleen haar man wist het

Het was ook één van de redenen dat ze, vorig jaar september, rondom de Rotterdamse Pride, out in the open liet weten: ik ben trans vrouw. Ze vertelde, voor het eerst sinds die Maleisische publicatie, haar levensverhaal aan Open Rotterdam, een digitaal platform waarop bijzondere Rotterdammers worden geportretteerd. 

Rotterdamse deelt na 50 jaar bijzonder verhaal van een transvrouw, was de kop, even slikken was het wel, daar stond het ineens, iedereen kon het lezen: haar vrienden, buren, oud-collega’s met wie ze jarenlang werkte. Haar man was de enige in die tijd die het wist.

"Voor mezelf had ik het verborgen gehouden", zegt ze erover, "niet uit schaamte, maar het is geen issue meer. Ik vind dat idee dat je uit de kast moet komen… Onzin. Waarom ook? Ik ben een vrouw. Te veel verhalen over trans mensen gaan alleen maar over dat het geheim moet blijven. Voor mij was dat niet zo. Ik vond het gewoon niet nódig."

Jonge mensen helpen

Of, nu ja, er was één moment dat ze moest vertellen dat haar lichaam ooit mannelijk was. "Bij de oncoloog. Toen ik kanker in mijn blaas bleek te hebben. Ik ben weer helemaal beter, hoor, maar toen besefte ik: nu moet ik samenwerken met de arts, en eerlijk zijn. Het vrouwenlichaam is anatomisch anders dan het mannenlichaam. 

Maar verder heb ik nooit de noodzaak gevoeld om er open over te zijn. Maar voor anderen, voor jongeren… Ineens werd ik zo verdrietig van het idee dat er misschien nog steeds jonge mensen zijn zoals ik. Ik wil hen helpen."

Sharina heeft veel alleen moeten doen. In een ander land. Zonder iemand die met haar meeging naar de gesprekken. Die zei: 'Komt wel goed'. Of: 'Ik ben er'. Er was moed voor nodig, voor haar zelfgenoemde journey to womanhood, overigens de werktitel van haar memoire, waar ze mee bezig is. 

Vraag haar waar ze die moed vandaan haalde, en ze zal antwoorden met: 'Het verlangen om mezelf te zijn.'

De schaamte wegtoveren

Maar het hoeft niet zo zwaar te zijn, zegt ze, anno 2026. De zorg voor trans personen is verre van perfect, vindt Sharina, en de weg voor trans personen is allesbehalve geplaveid, maar al wel door velen bewandeld.

"Ik hoop dat jongeren die hier nu doorheen gaan, minder eenzaam zijn, en voelen: je mag hierover praten. Met mensen die je voor zijn gegaan. Met vrienden, familie, iemand op school. En er zijn instellingen die je kunnen helpen om te ontdekken wat je wilt, en hoe je kan worden wie je wil zijn. Schaamte is zo’n vervelend gevoel. Ik zou het willen wegtoveren, voor de jongeren die dit voelen."

Haar boodschap is simpel. Duidelijk. "Wees jezelf. En niet bang zijn. Nooit bang zijn." Ze neemt een slok koffie. Kijkt even voor zich uit. Dan: "Was mijn stem luid genoeg?"