'Nee, je kind heeft geen trauma, het leeft gewoon', zegt deze opvoedkundige

Smit hoort het steeds vaker in haar praktijk, maar ook in haar omgeving: ouders die normale – maar vervelende – dingen die hun kind meemaken, een trauma noemen. Of ouders die zelf vinden dat ze een trauma hebben opgelopen in hun jeugd. Stop daarmee, zegt ze. Je helpt je kind en jezelf niet, en mensen die een echt trauma hebben al helemaal niet.

Gepsychologiseer van kinderen

"Tegenwoordig moet je bijna een trauma hebben om mee te tellen", vertelt de orthopedagoog. "Maar je kunt toch ook gewoon vertellen dat je iets vervelends hebt meegemaakt, zonder naar krachttermen te grijpen? Net als dat je gewoon een druk kind kunt hebben zonder ADHD, of een wat teruggetrokken kind zonder autisme. Dat gepsychologiseer van onze kinderen, daar maak ik me zorgen om."

Het grootste probleem, zegt Smit, is dat we daardoor de echte trauma's over het hoofd zien, of bij kinderen met een echt trauma denken: dat gaat wel over. "Een trauma is een serieus probleem. Mensen met een trauma hebben langer dan een maand aanhoudend last van herbelevingen, angst en stress waardoor ze niet goed functioneren."

Trauma zet zich vast 

"Een trauma zet zich vast in je lijf en gaat niet vanzelf over. Denk aan iemand die een ongeluk met een rode auto heeft meegemaakt, en elke keer als die een rode auto ziet, serieuze paniekaanvallen krijgt. Niet alleen in het begin, maar maanden- of jarenlang."

Een trauma gaat dus niet over wát je meemaakt, maar over wat het meegemaakte doet in je lijf. "Halverwege januari belde een moeder mij. Met kerst was de bom thuis gebarsten, zij en haar man gingen uit elkaar. Er was spanning in huis, er waren ruzies. Dus ze wilde dat haar kinderen bij mij in therapie gingen." 

"Toen heb ik gezegd: 'Als een soldaat in een loopgraaf staat, vraag ik ook niet tijdens het schieten hoe het gaat en of ik kan helpen. Laat hem eerst maar zorgen dat hij veilig thuiskomt.' Dat is nu hetzelfde, ze zaten nog midden in de scheiding. Geef kinderen de tijd, laat hun emoties er zijn. Kinderen kunnen heel veel aan. En duurt het echt te lang, dan kun je altijd naar de huisarts gaan om eens te praten."

Fixcultuur

De fixcultuur, noemt Smit het: het idee dat we alles snel moeten worden opgelost. "Die gaat voorbij aan de kinderlijke ontwikkeling. Kinderen maken nare dingen mee, zoals een scheiding, het verlies van een dierbare, een nare val waarbij ze iets breken. Als ouders is het heel moeilijk om de pijn en het verdriet van je kind te zien, dat vind ik ook bij mijn kinderen, maar dat betekent niet dat het niet bij het gewone opgroeien hoort."

Een ander probleem dat daarbij speelt, is volgens Smit dat we steeds meer kunnen controleren, en dus ook steeds meer willen controleren. "We hebben babyfoons die de ademhaling kunnen testen, op de opvang krijg je beelden van wat je kind de hele dag doet. Op school krijg je cijfers te zien, vaak nog voordat het kind het ziet. We zitten zo strak op onze kinderen, dat we denken dat het heel erg is als er iets misgaat. Maar dat is het leven niet. Een kind valt, haalt onvoldoendes, misschien moet het een jaar overdoen of past het niveau niet bij het kind. En dan is het kind nog steeds oké."

'Stick to it'

"Ik hoorde laatst dat er gat-coaching is voor kinderen die tijdens zwemles niet door het gat durven te zwemmen. Serieus. Er zijn natuurlijk kinderen met autisme of ernstige beschadigingen, die hebben die extra aandacht nodig. Maar de rest heeft behoefte aan 'stick to it' en 'ga er maar doorheen'. Dan kan het heel moeilijk zijn, misschien zo moeilijk dat je er later herinneringen aan hebt omdat jij de enige was die het eng vond. En toch gaan we het proberen, want jij kunt dit."

Volgens Smit moeten we stoppen met zo makkelijk labels plakken, en terug naar termen als 'het is een fase' en 'het hoort erbij'. "Het is cliché, maar wel waar: opvoeden gaat gepaard met ervaringen, pieken en dalen. Dan heeft een kind geen behoefte aan een label, maar aan liefde, geduld en misschien uiteindelijk een 'nu is het klaar'."