Grote onzekerheid over meetnetwerk op Groenland: 'Mogelijk geen toegang meer'
"Er komt een moment dat we dit allemaal niet langer kunnen negeren", zegt Michiel van den Broeke, hoogleraar polaire meteorologie aan de Universiteit Utrecht, tegen RTL Z.
"Normaal gesproken boeken we rond deze tijd de vliegtickets en accommodatie voor ons jaarlijkse onderzoek op Groenland, dat dit jaar in juni tot en met augustus plaatsvindt", vertelt Van den Broeke, die verbonden is aan het Instituut voor Marien en Atmosferisch Onderzoek Utrecht (IMAU).
Maar als de VS het eiland bezet, of er wordt tegelijkertijd een grote militaire oefening gepland, bestaat de kans dat de wetenschappers daar vanaf moeten zien.
Nederlands meetnetwerk
De onderzoekers uit Utrecht beheren een meetnetwerk op de ijskap van Groenland. Het netwerk is daar 35 jaar geleden neergezet. Sindsdien worden de meetstations elk jaar bezocht, om apparatuur uit te lezen, en eventueel te herstellen of vervangen.
De enorme ijskap op Groenland is in het midden ruim drie kilometer dik. Door de opwarming van de aarde smelt het ijs er op de meeste plekken steeds sneller, en trekken gletsjers zich steeds verder terug. Het gesmolten ijs draagt in de oceaan bij aan zeespiegelstijging. Als de hele Groenlandse ijskap zou smelten, zorgt dat wereldwijd voor een zeespiegelstijging van zeven meter.
"Met die apparatuur hebben we een unieke meetreeks kunnen opbouwen. De data worden gebruikt om klimaatmodellen te testen en satellietgegevens beter te begrijpen", zegt Van den Broeke.
Juist deze zomer stonden er vrij intensieve werkzaamheden op de planning. Daarnaast heeft Van den Broeke recent toestemming van de Europese Unie gekregen om vanaf 2027 extra onderzoek te gaan doen op Groenland.
'Mogelijk geen toegang meer'
"Het meest pessimistische scenario is dat we er helemaal geen toegang meer zouden hebben", zegt hij. Vanzelfsprekend zijn de jaarlijkse wetenschappelijke reizen al nooit, vanwege het weer. "Maar als de accommodaties vol zitten met militairen en zij alle beschikbare ondersteuning zoals helikopters gebruiken, dan hebben we een probleem."
De onderzoekers uit Utrecht vliegen normaal gesproken naar de plaats Kangerlussuaq, aan de westkust van Groenland. Hier ligt ook een voormalige Amerikaanse legerbasis, die de NAVO juist het speerpunt van hun Groenlandse oefening wil maken.
De meetstations van de klimaatwetenschappers staan boven op de kilometers-dikke ijskap, waar je alleen met een helikopter kunt komen. "Die meetstations meten het klimaat en de gegevens worden per satelliet naar Utrecht gestuurd. Daarbij werken we in grote harmonie samen met Denemarken", legt Van den Broeke uit.
'Heel erg spijtig'
Als het in het ergste scenario niet lukt om deze zomer naar Groenland te gaan, heeft dat gevolgen voor de meetreeks. "Dat zou heel erg spijtig zijn", vindt Van den Broeke, "want die meetreeksen zijn toch wel heel erg belangrijk, al kunnen we ook gebruik maken van satellieten."
Hoe gaat NAVO-missie Arctic Sentry eruitzien? Vooral kwestie van 'warm blijven'
De onzekerheid over de toekomst van de Groenlandse ijskap is namelijk nog altijd zeer groot, zegt hij. "Je wilt kunnen voorspellen wat er met die ijskap gaat gebeuren, en dat kunnen we eigenlijk nog niet goed. De verschillende modellen die daarvoor zijn, laten tot nu toe hele verschillende uitkomsten zien."
Zo is nog steeds onduidelijk wat er met het smeltwater gebeurt. Blijft dat op dezelfde plek, en bevriest het op enig moment weer, of stroomt het weg. Ook wat er gebeurt met het smeltwater als het mengt met het zoute water in zee, is nog een groot vraagteken. "Onze kennis hierover staat eigenlijk nog in de kinderschoenen."
Denen gespannen over gesprek Groenland: 'Dit is geen dictatuur'
