Staat moet meer doen om inwoners Bonaire te beschermen tegen klimaatverandering

De Nederlandse overheid moet binnen anderhalf jaar 'heldere, bindende doelen' opstellen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, in lijn met het Klimaatakkoord van Parijs. De rechtbank in Den Haag heeft een deel van de eisen van Greenpeace daarover toegewezen.

Maatregelen voor Bonaire zijn volgens de rechterslang achtergebleven bij die voor Europees Nederland. Daarmee heeft de overheid het discriminatieverbod geschonden, is het oordeel. De rechters zien 'geen goede reden waarom voor inwoners van Bonaire pas later en minder systematisch maatregelen zijn getroffen'.

De Staat moet een zogeheten adaptatieplan opstellen, waarin Bonaire de aandacht krijgt die nodig is. Het plan moet uiterlijk in 2030 worden ingevoerd.

'Tik op de vingers'

"Dit is opnieuw een flinke tik op de vingers van de Nederlandse Staat in een klimaatzaak", zegt Heleen Ekker, klimaatspecialist bij RTL Nieuws. "Het is bijzonder én pijnlijk voor de bewoners van Bonaire dat de rechter zegt dat mensen daar niet hetzelfde behandeld worden als mensen op het vasteland." 

"Daarnaast betekent het nogal wat voor Nederland, want we halen de klimaatdoelen voor 2030 hoogstwaarschijnlijk al niet. Dat komt door verschillende factoren, maar ook doordat het demissionaire kabinet klimaatmaatregelen heeft afgezwakt of teruggedraaid. Dat lijkt nu als een boemerang terug te komen, en zal een flinke uitdaging betekenen voor een nieuw kabinet." 

Overstromingen en koraalsterfte

In de zaak eisten de acht inwoners samen met Greenpeace dat de Nederlandse staat meer zou doen om het eiland klimaatbestendiger te maken. Zo zou Bonaire met concrete maatregelen beter verdedigd moeten worden tegen overstromingsgevaar vanwege zeespiegelstijging. Ook zou Nederland al in 2040 klimaatneutraal moeten zijn, in plaats van 2050. De rechtbank wijst die eis af. 

Volgens Greenpeace worden Bonaire en haar inwoners onvoldoende beschermd tegen klimaatverandering. En dat terwijl het eiland nu al de gevolgen ondervindt van overstromingen, hitte en koraalsterfte. "Voor Bonaire zijn er geen plannen, geen bescherming, geen gelijkheid", stelde Greenpeace toen de rechtszaak in oktober vorig jaar begon. 

De acht eisers wonen op Bonaire, of zijn er opgegroeid. Zij geven aan nu al last te ondervinden van de opwarming. Bijvoorbeeld omdat kinderen door de toegenomen hitte meerdere uren per dag niet naar buiten kunnen. Of omdat door extreme regenval straten onderlopen en onbegaanbaar worden.

Cultureel erfgoed 

Ook zijn er zorgen over de zuidkant van het eiland, waar oude slavenhutjes staan en zoutwinning plaatsvindt. "Als dit deel onder water komt te staan, gaat dit belangrijke cultureel-historische erfgoed verloren. Daarmee wordt een deel van onze geschiedenis uitgewist", stelde Judmar Emerenciana, een van de bewoners van Bonaire. 

Van alle Nederlandse gemeenten zou Bonaire als eerste voor een deel onder water kunnen komen te staan. Dat bleek uit onderzoek van de Vrije Universiteit in Amsterdam in 2022. Zo'n 20 procent van het eiland kan nog deze eeuw in zee verdwijnen.