Verdienen onze politici te weinig? Zo zit het in landen om ons heen

Een loonsverhoging van meer dan 10 procent, wie wil dat niet? Het Adviescollege Rechtspositie Politieke Ambtsdragers pleit ervoor de salarissen van politici in ons land flink te verhogen. Voor Kamerleden met 12 procent, en voor gemeenteraadsleden en wethouders met maar liefst 18 procent. Dat gaat dan in stappen, in drie jaar.

Het werk is de afgelopen jaren veel belastender geworden, stelt het college, terwijl de beloning afgelopen jaren amper is meegestegen. Bovendien hebben politici steeds vaker te maken met agressie en bedreiging. Een betere betaling is volgens het advies ook nodig om gekwalificeerde mensen aan te trekken.

Wat verdienen gemeenteraadsleden eigenlijk? Die krijgen in Nederland een vaste vergoeding van 1080 tot 3200 euro bruto per maand. Het precieze bedrag hangt af van de grootte van de gemeente. 

België

In de ons omringende landen is dat anders geregeld. Zoals in België, ziet correspondent Olaf Koens, die in Brussel woont. "Hier gaat het met zitpenningen. Een vergoeding die je krijgt als je de vergadering bijwoont, van maximaal rond de 260 euro in een grote stad. Voor kleinere gemeenten is het lager. Het is echt een bijbaantje, waar het in Nederland een betaalde baan is", aldus Koens.

Over dit bedrag zijn de raadsleden in België bepaald niet te spreken. "Voor het geld moet je zeker niet in de lokale politiek gaan. De zitpenningen moet je eerder als een symbolische vergoeding zien", zei Nathalie Debast onlangs tegen Het Nieuwsblad. Zij is woordvoerder van de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten. 

"Het presentiegeld vergoedt de uren die je doorbrengt tijdens de zitting. Maar dat is slechts een klein aspect van het werk. Raadslid ben je 24 uur per dag, zeven dagen per week. Je moet tussen de mensen staan, naar activiteiten gaan, signalen van de burgers oppikken. De beloning is echt niet wat de raadsleden het meest motiveert."

Dat is zeker het geval in Duitsland, ziet ook correspondent Jeroen Akkermans. "De meeste raadsleden werken 'Ehrenamtlich', om niets. Vrijwilligerswerk. Een burgemeester krijgt wel wat, maar dat is een voltijdbaan", zegt Akkermans.

Raadsleden in Duitse steden met enkele honderdduizenden inwoners krijgen een vergoeding van 300 tot 400 euro per maand. Die ze kunnen aanvullen met 'Sitzungsgeld', een variant van de zitpenning. Maar dan gaat het om enkele tientjes per vergadering.

Salaris van Kamerleden

Ook in Frankrijk en Italië krijgen gemeenteraadsleden betaald naar aanwezigheid, vertelt correspondent Sophie van der Meer. "In Italië loopt het van een paar honderd euro maximaal in kleine gemeenten tot zo'n 1700 in een grote stad als je naar alle vergaderingen gaat. In Frankrijk verdienen raadsleden niks tot een paar honderd euro per maand."

Dan Kamerleden, de parlementariërs. In Nederland krijgen die een maandelijkse vergoeding van ruim 10.000 euro bruto, en dan komt daar nog vakantiegeld en een eindejaarsuitkering bij. Het bruto-jaarinkomen voor een lid van de Tweede Kamer komt daarmee op meer dan 140.000 euro. Leden van de Eerste Kamer krijgen minder, omdat dit een deeltijdfunctie is.

Eens kijken bij de Britten. Het salaris van een 'member of parliament' in het Lagerhuis ligt op 93.000 pond per jaar, omgerekend zo’n 112.000 euro. Lager dan bij ons dus, al komt daar nog een onkostenvergoeding bij. 

'Geen vetpot'

"Het is zeker geen vetpot", zegt VK-correspondent Anne Saenen. "De kosten van het levensonderhoud zijn hoog, zeker in Londen waar de meeste parlementariërs wonen en werken. Er zijn niet veel mensen die jaloers naar ze kijken. Er zijn afgelopen jaren twee politici vermoord. Het is een onstuimig politiek klimaat en als de regering valt, sta je zo op straat."

Ze vervolgt: "Er zijn wel parlementariërs die nevenactiviteiten hebben, en zo nog wat bijverdienen. Vooral bij de Conservatieven. Bij Labour, de oude arbeiderspartij, is dat veel minder. Maar de regels voor vergoedingen zijn flink aangescherpt, nadat politici in het verleden zelfs de eendenhuisjes in hun vijver bij de Britse overheid hadden gedeclareerd. Die tijd is voorbij."

In België krijgen federale parlementsleden een bruto maandloon van 6500 euro, en een onkostenvergoeding van 2500 euro per maand. "Dan kun je nog met erebaantjes wat salaris stapelen, maar het loopt redelijk in de pas met Nederland", zegt Olaf Koens.

In Duitsland ontvangt een lid van de Bundestag ruim 11.000 euro per maand bruto, plus een onkostenvergoeding. Vakantiegeld krijgen de Duitse parlementariërs niet. Nederland lijkt daarin een uitzondering, want in geen van de buurlanden staat dat op de salarisstrook.

Forse beloning in Italië

"Italië is interessant in deze", zegt correspondent Sophie van der Meer. "Parlementsleden kregen in 2024 126.000 euro bruto per jaar, plus nog eens maximaal 86.000 aan vergoedingen. Ze kregen zo vijf keer het gemiddelde salaris in Italië, want dat ligt rond de 30.000 bruto. Opvallend hoge salarissen dus."

In Frankrijk verdienen parlementsleden zo'n 7600 euro per maand. "Dat is daar drie keer zo hoog als een gemiddeld salaris, maar het verschil is dus lang niet zo groot als in Italië. Conclusie: stel je verkiesbaar voor het Italiaanse parlement."

Demissionair minister van Binnenlandse Zaken Frank Rijkaart zegt in een reactie dat de beloning van sommige politici inderdaad wat hoger mag, maar dat het aan het volgende kabinet is om daar een besluit over te nemen.