'Rusland kijkt hoe ver het kan gaan': zorgen na drone-inslag in Roemenië

"Een ernstige en onverantwoordelijke escalatie." Zo omschrijft de Roemeense minister van Buitenlandse Zaken Oana Țoiu de Russische drone-inslag in een woongebouw in Roemenië vannacht.

Sinds het begin van de oorlog in Oekraïne zijn er al tientallen incidenten geweest met Russische drones in het Oost-Europese luchtruim, waaronder boven Roemenië. Dat land grenst direct aan Oekraïne. Toch werd daar niet eerder een woongebouw, een burgerdoel, geraakt. In de Roemeense stad Galați, op ongeveer tien kilometer van Oekraïne, vloog een drone in een flat.

Door de inslag ontstond brand. Twee mensen raakten lichtgewond. Volgens de Roemeense autoriteiten ging het om een Russische drone die deel uitmaakte van een grootschalige aanval op doelen in West-Oekraïne, vlak bij de Roemeense grens.

Hybride oorlogsvoering

Volgens defensie-expert Michelle Haas is niet duidelijk of sprake is van een ongeluk of een bewuste provocatie richting Roemenië, dat lid is van zowel de Europese Unie als de NAVO. "Wat we wel weten, is dat Rusland steeds verder durft te gaan", stelt Haas. "Het is bereid risico's te nemen bij aanvallen op Oekraïne, ook als die kunnen overslaan naar EU-grondgebied. Dat alleen al is genoeg reden tot zorg."

De inslag past in een breder patroon van Russische acties die Europa raken. Defensie-expert Patrick Bolder wijst op de Russische strategie van hybride oorlogsvoering: het ontwrichten van westerse samenlevingen en bondgenootschappen zonder directe militaire confrontatie. "Dat gebeurt via spionage, sabotage, desinformatie, maar ook via dit soort drone-incidenten", stelt hij. 

Eerder maakten we deze video over de zogenoemde Russische schaduwoorlog:

Sinds de oorlog in Oekraïne komen Russische drones ook neer in Oost-Europese landen. Een belangrijk voorbeeld was Polen in september vorig jaar. Rusland schond daar in één nacht negentien keer het luchtruim, waarop Poolse gevechtsvliegtuigen werden ingezet. De Poolse premier Donald Tusk verklaarde destijds dat Polen zich 'het dichtst bij een gewapend conflict sinds de Tweede Wereldoorlog' bevond.

Volgens Haas was de situatie in Polen wellicht ernstiger dan de huidige inslag in Roemenië. "Daar was de schaal groter, waardoor het doelbewuster leek", zegt ze. "In Roemenië gaat het om één drone, maar wel met fysieke en menselijke schade. Dat wijst eerder op een ongeluk, maar maakt het niet minder zorgwekkend."

Volgens Poetin is het nog te vroeg om te zeggen of de drone die in Roemenië neerstortte van Russische komaf was. "Niemand kan de oorsprong van een drone vaststellen totdat het vaartuig is onderzocht", zei Poetin tijdens een persconferentie vanuit Kazachstan, waar hij op staatsbezoek is. 

Politieke reactie

Roemenië heeft inmiddels zijn veiligheidsraad bijeen geroepen en de NAVO om hulp gevraagd. Het gaat dan vooral om sterkere luchtverdediging. "Maar je kan een land niet beschermen tegen iedere dreiging uit de lucht", stelt Haas. "Je hebt dan tal van systemen nodig: voor kleine drones, grote drones, raketten, vliegtuigen. Dat is praktisch onmogelijk", beaamt Bolder.

Volgens beide deskundigen is daarom ook een politieke reactie cruciaal. De EU en de NAVO moeten volgens hen duidelijk maken dat dergelijke incidenten niet zonder gevolgen blijven. "Als je dat niet doet, verdwijnt op termijn een groot deel van de westerse afschrikking", zegt Bolder. "Rusland merkt dat het wegkomt met dit soort prikacties en test voortdurend hoe ver het kan gaan. Zolang je geen duidelijke grens trekt, zet je de deur open voor andere, mogelijk grotere aanvallen."

Hoe die grens te trekken, is lang niet eenvoudig. Na de schending van het Poolse luchtruim in september vorig jaar deed Polen een beroep op artikel 4 van het NAVO-verdrag. Daarbij komen NAVO-lidstaten bijeen voor overleg als een bondgenoot zich bedreigd voelt in zijn veiligheid. Het wordt gezien als een mogelijke opmaat naar het bekendere artikel 5, dat stelt dat een aanval op één bondgenoot geldt als een aanval op allen. Vooralsnog heeft Roemenië geen beroep gedaan op artikel 4. 

Verdeeldheid

"Met 32 lidstaten antwoord bieden op deze inslag is lastig. De NAVO is zoekende in hoe het moet reageren op hybride aanvallen", stelt Haas. Die verdeeldheid is ook zichtbaar in de internationale reacties op de inslag. De Amerikaanse NAVO-ambassadeur Matthew Whitaker veroordeelt het incident, maar noemt Rusland niet expliciet. NAVO-baas Mark Rutte stelt dat die het gevolg is van 'roekeloos gedrag' van Rusland.

Andere leiders gaan verder. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz spreekt van 'escalatie' en vooral Oost-Europese politici dringen aan op concrete maatregelen. Zo roept de Tsjechische president Petr Pavel op tot een 'sterke reactie', zodat 'Rusland begrijpt dat de NAVO dergelijke aanvallen niet tolereert'. 

Of de drone-inslag bewust was of niet, volgens Bolder profiteert Rusland voorlopig vooral van de verdeeldheid binnen de NAVO en de EU over de juiste reactie: "Het uit elkaar spelen van westerse bondgenoten - dat is precies de Russische strategie."