Bewoners Spaans rampgebied: brand door leegloop platteland en te weinig natuuronderhoud

Volgens de laatste cijfers van de Spaanse overheid zijn door de natuurbrand 12 mensen om het leven gekomen en worden 23 mensen vermist. Een van de slachtoffers komt volgens de autoriteiten uit Spanje, de rest vermoedelijk uit het buitenland. 

Vrijdagavond, kort voor zonsondergang, komen drie mannen het gebied in lopen dat het grootste deel van de dag afgesloten is geweest door brandweer en politie. Dat die naar een andere plek zijn gereden, geeft Manolo, zijn zoon en een buurman de gelegenheid om te komen kijken naar wat er zich vlak bij hun huizen heeft afgespeeld. Manolo, een zestiger die al zijn hele leven in het gebied woont, zegt er niet raar van op te kijken dat het zo mis is gegaan.

Leeg platteland

"Vorig jaar was er al een grote brand op vrijwel dezelfde plek", vertelt hij. "De wind stond toen precies andersom. Dat hielp de brandweer bij het onder controle krijgen van het vuur. Dit jaar staat de wind ongunstig voor de brandbestrijders en liep het enorm uit de hand."

Hij en zijn buurman hoorden donderdagavond meteen aan het aantal sirenes dat het foute boel was. "Het probleem hier is dat steeds meer boerenbedrijven stoppen, omdat er niet meer voldoende te verdienen valt in de landbouw. Als de boeren weg zijn, zijn ook de belangrijkste natuurbeheerders weg. Bomen zijn hier nu groter in omvang dan vroeger, struiken worden niet meer gesnoeid. Zo groeit de natuur dicht en dat levert een enorme hoeveelheid potentieel brandbaar materiaal op."

Kort geleden kwamen Spaanse wetenschappers tot dezelfde conclusie. In een studie die dit voorjaar werd gepubliceerd in het wetenschapsblad Science, stellen ze dat de combinatie van klimaatverandering en ontvolking van het platteland de Spaanse bossen hebben veranderd in zeer brandgevaarlijke gebieden. 

De onderzoekers pleiten voor een methode die misschien vreemd lijkt, maar volgens de wetenschappers toch het beste medicijn is om dodelijke branden zoals die in het zuidoosten van Spanje te voorkomen: het opzettelijk afbranden van het bos om zo brandgangen te creëren. Als zo'n brandgang breed genoeg is, kan het vuur daar niet overheen springen en wordt het dus gestopt.

Veel minder kans op brand

Volgens de studie kunnen gecontroleerde branden de kans op zeer intense branden met 92 procent verminderen. In de Verenigde Staten en Mexico wordt de methode van opzettelijk, maar gecontroleerd stukken bos laten afbranden al gebruikt. Een verschil is wel dat daar meer ruimte is om dat te doen. Spanje is een land met een flinke omvang, maar toch zeker niet zo groot als de VS of Mexico. Er is daarom nog meer kennis nodig om de methode ook in Spanje te kunnen toepassen, zonder dat er toch ongelukken gebeuren.

Vorig jaar duurde het vier dagen voor de brand in het zuidoosten van Spanje gedoofd was. Manolo, zijn zoon en zijn buurman, die het gebied als hun broekzak kennen, denken dat het dit keer langer zal gaan duren.

Zorgen over rook

Intussen maakt de bevolking van het nabijgelegen dorp Lubrín zich vooral zorgen om de diepzwarte rook die boven hun dorp hangt en die ze hele dag inademen. Bij een geïmproviseerde noodopvang laten sommige bewoners zich bijpraten door hulpverleners over de gevaren van de rook en hoe ermee om te gaan. De hele dag een mondkapje op is een advies dat ze in elk geval meekrijgen. En verder zoveel mogelijk binnen blijven.

Dat viel gisteravond nog niet mee voor de 1400 inwoners van het dorp. De WK-wedstrijd van Spanje tegen België wilden de meesten toch samen meemaken. Dat deden ze bij een scherm op het dorpsplein. Maar toen Spanje eenmaal door was naar de halve finale, verdween de bevolking van het dorp inderdaad on-Spaans snel terug hun huizen in.