Risico op bosbranden kruipt steeds dichter naar Nederland toe; gevaar bijna verdubbeld
Het risico in ons land is de afgelopen tien jaar bijna verdubbeld in vergelijking met de dertig jaar daarvoor, blijkt uit de analyse. Zijn er sinds 2016 gemiddeld 32 dagen per jaar waarop het risico op een natuurbrand hoog is, in de dertig jaar daarvoor – dus vanaf 1986 tot en met 2015 – waren dat gemiddeld jaarlijks nog maar 17 dagen.
Er is sprake van een risicovolle dag als een aantal omstandigheden samenkomt, die te maken hebben met temperatuur, neerslag, relatieve vochtigheid en windsnelheid.
De internationale Fire Weather Index houdt deze dagen bij. Dit is een meteorologische index die wereldwijd wordt gebruikt om brandgevaar in te kunnen schatten.
Ook in België en Duitsland neemt het risico snel toe. Bij onze zuiderburen ging het in de periode 1986 – 2016 om gemiddeld 16 risicovolle dagen per jaar, terwijl dit de afgelopen 10 jaar is opgelopen tot jaarlijks 36 dagen. In Duitsland steeg dit aantal van 51 dagen per jaar naar 84.
Hitte is dominante factor, link met klimaat
De huidige bosbranden in vooral Frankrijk en Spanje laten in een aantal gebieden een spoor van verwoesting na. De branden kunnen vanwege de extreme droogte en hitte enorm om zich heen grijpen. Ook dit jaar zijn temperaturen van boven de 40 graden in deze landen geen uitzondering.
Door de mens veroorzaakte klimaatverandering heeft de kans op deze hete en droge omstandigheden vergroot, concludeerde de internationale onderzoeksgroep World Weather Attribution vorige week. "Deze omstandigheden waren cruciaal voor het ontstaan van het extreme weer dat de branden mogelijk maakte", stellen deze onderzoekers, afkomstig uit zeven verschillende Europese landen.
In deze graphic zie je hoe het risico op een natuurbrand in Nederland is toegenomen. De middelste lijn kun je van rechts naar links verschuiven om het verschil te zien.
Maar het is deze zomer overal in Europa erg droog. Dat komt vooral omdat het op veel meer plekken bijzonder heet is. Dit en de droogte van deze zomer gaan gepaard met lage rivierstanden en gevaarlijke bosbranden. De hitte heeft een duidelijke link met door mensen veroorzaakte klimaatverandering, constateerden onderzoekers al eerder deze zomer.
Verwachting natuurbranden
Dat het risico in Nederland toeneemt, baart ook het KNMI en de brandweer zorgen. Dit jaar maakt het KNMI voor het eerst een zogenoemde 'natuurbrand-impactverwachting'. "Wij leveren nu dagelijks zo’n verwachting aan natuurbrandspecialisten", vertelt Lone Mokkenstorm van het KNMI.
Deze specialisten werken bij het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV). "Zij kunnen die informatie gebruiken om zich een beeld te vormen van het verwachte natuurbrandgevaar. Je kunt hiermee 15 dagen vooruitkijken, en ook zien hoe groot de kans is op één of zelfs meerdere branden tegelijk."
Het gaat hierbij nu nog om een pilot, als opmaat naar een nieuw expertisecentrum voor natuurbranden. Uiteindelijk is de bedoeling om daarmee ook het publiek beter te kunnen informeren over brandgevaar, en wat je het beste kunt doen als er een brand dreigt of al plaatsvindt.
Klein vonkje al genoeg
Niet elke dag waarop het risico hoog is, ontstaat ook daadwerkelijk een brand. Een brand heeft ook een ontsteking nodig. De grote meerderheid van natuurbranden ontstaat door menselijk handelen.
In deze video zie je dat niet alleen de vlammen, maar ook de rook gevaarlijk is bij bosbranden:
Meestal is daarbij volgens experts geen opzet in het spel. Het kan een sigaret of barbecue zijn, maar ook een hete uitlaat van een auto die dor gras aansteekt, of een elektriciteitsdraad waar een vonkje afspringt.
Maar dat kleine vonkje zou niet tot een heel grote natuurbrand leiden als bomen en planten vochtig zouden zijn. Pas bij langdurige hitte en droogte kan vegetatie zo sterk uitdrogen dat een klein vonkje al genoeg is om uit te kunnen groeien tot een enorme brand.
Record verbrand gebied in Frankrijk
Dat laatste is wat er gebeurd is in Frankrijk. Daar is dit jaar al bijna 40 procent meer land afgebrand dan in het vorige recordjaar, 2022.
In deze grafiek zie je de hoeveelheid hectares die verbrand zijn in Frankrijk, tot 29 juli:
Ook in Spanje zijn dit jaar al grote gebieden afgebrand. Vorig jaar was daar een recordjaar, maar toen brandde het meeste natuurgebied af in augustus. Op dit moment zijn in Spanje al ruim 200.000 hectares afgebrand. Vergeleken met dezelfde periode was dit alleen in juli 2022 hoger.
Verantwoording:
RTL Nieuws onderzocht hoe de kans op natuurbranden in Europa zich sinds 1980 heeft ontwikkeld. Om dit in kaart te brengen keken we naar het gemiddeld aantal dagen per jaar dat er sprake was van een hoog risico. Hiervoor is de Fire Weather Index (FWI) gebruikt van het European Forest Fire Information System (EFFIS).