DUO begint met miljoenencompensatie voor discriminatie rond studiebeurzen
De NSC-bewindspersoon schrijft dat DUO al mag beginnen met uitbetalen voordat de begroting van het ministerie is vastgesteld, omdat de verzoeken al lange tijd bij DUO liggen en de studenten op antwoord wachten.
DUO gebruikte jarenlang een discriminerend algoritme om te bepalen welke studenten gecontroleerd moesten worden op fraude met hun studiefinanciering. Studenten die uit huis gaan, kunnen meer geld krijgen voor hun studiefinanciering dan als ze nog thuis wonen.
Om fraude op te sporen, werden studenten in risicogroepen ingedeeld. Dat gebeurde op basis van leeftijd, het type onderwijs en de afstand tot het adres van de ouders. DUO dacht dat deze factoren neutraal waren.
Indirecte discriminatie
Onderzoek wees uit dat het algoritme indirect discrimineerde. Studenten met Turks-Nederlandse of Marokkaans-Nederlandse ouders werden veel vaker als risico gezien. Dat komt omdat mbo-studenten vaker een niet-Westerse migratieachtergrond hebben en gemiddeld dichter bij hun ouders wonen.
Dat het DUO-algoritme indirect discrimineerde kwam aan het licht na onderzoek van het Hoger Onderwijs Persbureau, NOS op 3 en onderzoeksplatform Investico. Zij maakten in de zomer van 2023 bekend dat studenten met een migratieachtergrond opvallend vaak werden beschuldigd van fraude.
Betere studiefinanciering mbo'ers, maar 'niet bij iedereen bekend'
Het fraude-algoritme werd vrijwel direct stilgelegd. Op dit moment vinden controles op fraude plaats op basis van een willekeurige steekproef van uitwonende studenten.
Ruim 10.000 studenten
Volgens Bruins kosten de eerste stappen in dit proces 200.000 euro. De minister heeft 61 miljoen euro uitgetrokken om alle getroffen studenten te compenseren voor de discriminatie. Ruim 10.000 studenten die tussen 2012 en 2023 werden gecontroleerd, komen er in aanmerking voor.
Veel studenten wachten al lang op een antwoord op hun verzoek om compensatie. De dienst is in veel gevallen al te laat of bijna over tijd met de beantwoording. De minister heeft gekozen voor een brede compensatie, waardoor mensen die wel hebben gefraudeerd mogelijk ook geld terugkrijgen.