Kleine steden, grote zorgen: structurele aanpak jongerengeweld dringend nodig
Berovingen, gewelddadige video's en gesloten scholen als gevolg daarvan. Onder andere de gemeenten Beverwijk, Zaandam, Schiedam, Haarlemmermeer en Zwijndrecht zijn afgelopen tijd toneel geweest van groepen jongeren die geweld, naar elkaar of naar anderen, niet schuwen.
Criminoloog Shanna Mehlbaum deed in opdracht van de politie onderzoek naar het fenomeen en stuitte daarin op gewelddadige beelden. "Bijvoorbeeld van een meisje van 14 dat in de metro in elkaar werd geschopt en geslagen door vier jongens. Of een jongen die zonder kleding aan op zijn knieën sorry moest zeggen en ondertussen werd geslagen."
Eerste verdachte conflict jeugdgroepen Beverwijk drie maanden de cel in
In eerste instantie keek ze in haar onderzoek vooral naar grote steden, waar de problematiek bekend is. Maar ze kwam er al snel achter dat dit in heel Nederland speelt. "Je ziet het overal. In kleine gemeenten, in landelijke gebieden. Het komt zeker niet alleen in kwetsbare buurten voor. Het gebeurt ook in gemeenten die economisch veel rijker zijn."
Status
Jongeren vinden elkaar makkelijker, legt de burgemeester van Gouda, Pieter Verhoeve, uit. "Door social media is de fysieke en onlinewereld voor jongeren één geworden." Daarnaast hebben social media een ander effect. Online leveren heftige beelden van jongeren een bepaalde status op. "Hoe meer een video wordt gedeeld en gezien, hoe meer status", legt onderzoeker Mehlbaum uit. Jongeren van de rivaliserende groep verzinnen daar vervolgens een tegenreactie op die minstens zo heftig moet zijn.
Gemeenten worstelen ermee. Zo ook Capelle aan den IJssel, waar het probleem sinds een aantal jaar speelt. "Het is een kleine, maar hardnekkige groep die steeds wisselt qua samenstelling." Het leidt daar, net als op andere plekken, tot berovingen, vandalisme en geweld onderling. De verharding valt daarbij op. "Het bezit van wapens wordt daarbij steeds normaler."
Meerdere arrestaties in Zwijndrecht vanwege jongerengeweld
Vlissingen herkent dat als geen andere stad. Hier geldt al een jaar een veiligheidsrisicogebied naar aanleiding van een aantal wapen- en schietincidenten. Beverwijk moest als gevolg van jongerengeweld in september zelfs scholen een dag sluiten. "We zijn geconfronteerd met buitensporig heftig geweld. Dat was terug te brengen tot twee groepen", zo blikt burgemeester Martijn Smit terug. Naar aanleiding daarvan werden acht aanhoudingen verricht. "Dat gaat van mishandeling tot intimidatie tot opruiingen."
Landelijke sturing ontbreekt
Volgens een aantal gemeenten ontbreekt er landelijke sturing en geld. "Je ziet dat als er middelen voor zijn, het dan vaak naar de grote steden gaat. En je ziet juist de wat kleinere steden met grootstedelijke problematiek kampen."
Volgens de burgemeester doet Beverwijk z'n uiterste best, maar is de grens bereikt. "Ik vind dat ik onvoldoende middelen heb. En dat betekent dat je altijd pas als het ongeluk is gebeurd, gaat optreden." Daarom pleit Beverwijk, net als Zwijndrecht, Velsen, Zaanstad, Gouda en Vlissingen voor meer structurele investeringen vanuit Den Haag.
Wouter Laumans over toenemend wapengebruik onder jongeren: ‘Die wapens moeten van straat’
Behalve jongerenwerk op straat moet er volgens de Beverwijkse burgemeester ook digitaal meer expertise komen. "Je zou eigenlijk veel eerder moeten kunnen reageren op die online wereld. En dat kunnen wij op dit moment niet." Haarlemmermeer benadrukt dat er naast specialistisch jongerenwerk ook meer geïnvesteerd moet worden in politie. "Het is een structureel probleem, dus het zou structureel op de agenda moeten staan bij het rijk."
Probleem van de lange adem
De burgemeester van Gouda benadrukt dat 'dit een probleem van de lange adem is'. Er wordt in de stad hard gewerkt om ervoor te zorgen dat scholen, politie en gemeente goed met elkaar communiceren. Zo kunnen ze op tijd aan de bel trekken als de situatie gevoelsmatig 'niet pluis is'. "Maar", zo benadrukt de burgemeester, "daar is een structurele aanpak voor nodig. Het is zonde om dat op te bouwen en dan na een paar jaar de stekker eruit te trekken."
Als er geen hulp komt, is de kans groot dat er opnieuw onrust ontstaat in Beverwijk. Burgemeester Smit: "Ik denk absoluut dat dat weer kan gebeuren. Als we de middelen krijgen, is het ook geen garantie dat het niet plaatsvindt. Het is een maatschappelijke ontwikkeling. Maar je moet daar wel op acteren en ik heb daar hulp bij nodig."
In deze video zie je hoe scholieren reageerden op de schoolsluiting in Beverwijk en Heemskerk:
