Zijn die miljoenen kilo's strooizout eigenlijk slecht voor de natuur? Experts leggen het uit
Tot dusver strooide Rijkswaterstaat dit winterseizoen, vanaf 1 oktober, al meer dan 97 miljoen kilo strooizout over de Nederlandse rijkswegen. Al die tientallen miljoenen kilo's zout komen dus in onze natuur terecht. Hoe erg is dat? RTL Nieuws vroeg het aan drie experts.
Arnoud-Jan Rossenaar, ecoloog bij Staatsbosbeheer
Ecoloog Arnoud-Jan Rossenaar ziet de effecten van strooizout vooral in de vegetatie. "Je vindt langs snelwegen planten die normaal alleen in de duinen groeien, zoals Deens lepelblad, een klein plantje met witte bloemetjes", vertelt hij. "Deze planten hebben een hoge zouttolerantie. Het is grappig om te zien dat de verspreidingskaart van deze soort bijna precies overeenkomt met het Nederlandse (snel)wegennet."
Toch denkt Rossenaar dat het met de impact van al dat strooizout op de vegetatie en ecologie in Nederland wel meevalt. De veranderende vegetatie geldt volgens de ecoloog maar voor een beperkte zone van zo'n 20 tot 30 centimeter langs de weg waar zout gestrooid wordt.
Strooizout: let híerop om schade aan je auto te voorkomen
"Buiten die zone is het alweer te zoet. Bomen staan meestal verder van de weg en hebben daarom weinig last van al dat zout. Bovendien valt er in Nederland veel regen, waardoor het zout snel verdunt en ook weer wegspoelt. Eigenlijk is het vooral grappig om te zien dat je kustplanten in Oost-Nederland tegenkomt."
Timo Roeke, Vogelbescherming Nederland
Bomen en planten zullen dus niet zo snel last hebben van al dat zout. Maar de dieren dan? Voor vogels kan strooizout indirect een effect hebben, zegt Timo Roeke van Vogelbescherming Nederland. "Verschillende zoogdieren zijn in deze periode in winterslaap. Daarop zal het effect minimaal zijn. Maar bij vogels zou er een schadelijk effect kunnen ontstaan"
Volgens de vogelbeschermer is dat niet een direct effect, bijvoorbeeld op de pootjes. Maar zout kan op de veren komen. Die worden goed schoongewassen door de vogels, waardoor het zout alsnog in het lichaam belandt.
"Wij krijgen er dorst van en dat geldt ook voor dieren", legt hij uit. "Er kunnen zelfs ernstige nierproblemen ontstaan. In de winter is vloeibaar water schaars. Vogels zullen zich dan wenden tot het smeltwater langs wegen. Sneeuw is echt een laatste redmiddel. Op die manier, maar ook door de veren kan het zout in het lichaamssysteem van de dieren terechtkomen. En dat kan bijdragen aan verzwakking. Vogels hebben in deze periode al minimale vetreserves. Verzwakking in de winter komt vaak door een opeenstapeling van factoren."
Roeke pleit niet voor een verbod op strooizout, maar wijst op alternatieven voor particulieren: "In je eigen tuin kun je daarom beter zand strooien. Scherp zand is net zo effectief en voor niemand gevaarlijk."
Peter Schipper, onderzoeker duurzaam bodemgebruik aan Wageningen Universiteit
Peter Schipper legt uit dat zo'n 60 procent van het Nederlandse drinkwater uit grondwater komt. "Bij pompstations die vrij ondiep het grondwater oppompen, kan het zoutgehalte iets verhoogd zijn als in de omgeving veel gestrooid wordt. Maar deze verhoging is gering en blijft ver onder toegestane waarden, mede omdat er veel verdunning is, dus menging van meerdere pompputten."
Wij als gebruiker zullen hier dus weinig van merken, zegt Schipper. "De kwaliteit van het drinkwater blijft goed omdat dat water vooraf goed wordt gezuiverd. Daarnaast worden ook voorzorgsmaatregelen genomen om risico's van verontreiniging door vervuild water dat van wegen afstroomt te beperken. Bij de A12 bij Bunnik is bijvoorbeeld een sloot gegraven om afstromend water van de weg af te voeren, zodat het niet in pompputten terechtkomt."
Rijkswaterstaat
Volgens Rijkswaterstaat is het zout dat gebruikt wordt bij het strooien vrijwel identiek aan het zout in jouw keukenkastje. Wel is de korrel groter en wordt er antiklontermiddel aan toegevoegd. Bij de start van het strooiseizoen ligt er zo'n 250 miljoen kilo in voorraad opgeslagen.
Volgens de dienst zijn er wel alternatieven maar hebben deze ook nadelen. Zo zou er een ander soort type zout kunnen worden gebruikt: calciumchloride. Dit heeft echter als nadeel dat het vriespuntverlagend-effect kleiner is dan bij strooizout.
Een ander alternatief is kaliumchloride maar deze meststof is minimaal voorradig en milieubelastend. Tot slot heeft zand of grind niet de voorkeur omdat dit in de holtes van het asfalt gaat zitten waardoor de eigenschappen geluidreductie en vochtafvoering verloren gaan. Kortom: zout strooien blijft de beste methode om de wegen veilig en begaanbaar te houden.
Moet je toch echt de weg op? Dan zijn winterbanden een must. In onderstaande video zie je wat winterbanden voor je doen op gladde wegen:
