Kritiek op gratis kaartjes in horeca met verkapte anti-abortusboodschap: 'Zorgwekkende ontwikkeling'

'Onbedoeld zwanger? Je staat er niet alleen voor. Er is hulp', zo staat op de voorkant van de ansichtkaart die sinds kort in de rekken van reclamebureau Boomerang ligt. Op de achterkant van de kaart staat een QR-code, die je kan scannen als je een hulpvraag hebt in deze situatie. Je wordt daarna doorgestuurd naar de site van Erishulp.nl.

Op die site lees je vervolgens dat je psychosociale en praktische ondersteuning kan krijgen van de organisatie tijdens en na de zwangerschap. Daarnaast staan er levensverhalen online. "Maar je ziet niet wie er achter deze hulp zit", legt Daphne Latour van stichting Fiom uit. En daar zit hem de crux. "Je hebt wel een heel getraind oog nodig om te zien dat deze site je enkel en alleen in één bepaalde richting stuurt: anti-abortus."

De site is afkomstig van anti-abortusorganisatie Schreeuw om Leven, staat op de website onder het kopje 'Over ons'. Dit staat niet op de voorpagina van en dus ook niet op de kaarten die sinds kort in de horeca gratis worden weggegeven. "Dat is kwalijk", vindt Latour. "Natuurlijk staat het deze organisatie vrij om reclame te maken. Maar de wijze waarop baart ons zorgen."

'Je moet complete informatie krijgen'

"Dit soort organisaties doen dit steeds meer op een verhullende manier waarbij je in dit geval als zwangere niet weet bij elke organisatie je terechtkomt. Maar je moet in dit soort situaties complete informatie krijgen om een afgewogen beslissing te maken, en niet maar van één kant."

Fiom ziet 'een zorgwekkende ontwikkeling' als het gaat om dit soort campagnes. Zo stuurde de anti-abortus organisatie Kies Leven vorig jaar nog folders over de abortuspil naar huisartsen, met het verzoek deze in de wachtkamer te leggen. Het leek neutrale medische informatie, zo wekte de vormgeving en ondertekening van de folders de indruk dat de informatie afkomstig was van de huisarts zelf, en niet van de anti-abortusorganisatie.

'Een beetje triest', vindt Schreeuw om Leven de kritiek op de campagne. Directeur Arthur Alderliesten stelt dat er niets verhullends is aan de kaarten en de site, 'want als je wil, kun je erachter komen wie wij zijn'. 

Alderliesten stelt dat hij de beweegredenen van de organisatie niet bewust heeft achtergehouden op de kaart en op de homepage van Er is hulp. "In zo'n campagne kun je nooit alle informatie kwijt. En de bedoeling van de campagne is laten weten dat wij hulp verlenen. Wie kan daar nou op tegen zijn?"

Peter Leusink is huisarts en arts-seksuoloog bij de Vrije Keuze Coalitie, een collectief dat opkomt voor abortusrechten, en spande samen met anderen een zaak aan tegen de folders bij de Reclame Code Commissie. Hij won, en is het eens met Fiom dat deze campagne met gratis kaarten in lijn ligt met een nieuwe trend rond campagnevoeren voor dit soort organisaties. "Het ziet er zogenaamd neutraal uit. De kaart, de website waar je naartoe wordt geleid. Maar je komt er pas na een aantal keer klikken achter, als je gericht zoekt, wie erachter zit."

'Sommigen hier gevoelig voor'

"En daarmee zitten ze in een grijs, misschien zwart gebied dat ik zorgwekkend noem", zegt Leusink. "Vrouwen hebben recht op transparante informatie, waarbij organisaties zich op de homepage van hun site en ook op dit soort kaarten goed kenbaar maken."

Leusink gelooft ook dat veel vrouwen na enige tijd zelf wel doorhebben dat het een anti-abortusbeweging is die hen probeert te informeren. "Maar er is ook een deel van de vrouwen, die kwetsbaarder zijn of weinig steun krijgen in hun eigen netwerk, die gevoeliger zijn voor deze onwetenschappelijke argumenten."

Reclamebureau Boomerang, die de rekken met kaarten beheert, laat na vragen van RTL Nieuws weten dat er 'geen alarmbellen gingen rinkelen' toen de aanvraag van de campagne bij het bedrijf binnenkwam. "De kaart zegt niets raars en wij waren niet bekend met de organisatie en wie daarachter schuilgaat", laat eigenaar Remco Duinkerken weten. "Daarom zijn we met hen in zee gegaan."

Boomerang: 'Kenden de standpunten niet'

De kritiek op de kaarten heeft Duinkerken inmiddels bereikt. "Als wij eerder bekend waren geweest met de standpunten van deze organisatie, hadden wij ongetwijfeld instanties om advies gevraagd en op basis daarvan mogelijk andere beslissingen gemaakt. Maar hoe vervelend ook, nu hebben wij een overeenkomst met dit bedrijf die we niet zomaar kunnen ontbinden. Wij komen graag onze afspraken na."

De Reclame Code Commissie laat desgevraagd weten dat er tot gisteren geen klachten binnen zijn gekomen over de kaarten. "Dat kan uiteraard nog veranderen", stelt een woordvoerder. Tot die tijd kan de organisatie geen uitspraken doen over de reclame-uitingen van Er is hulp.

In algemeenheid stelt de commissie dat er geen speciale regels gelden voor anti-abortusorganisaties. "Maar voor iedere reclame geldt onder andere dat de reclame niet misleidend mag zijn, niet in strijd mag zijn met de wet, de waarheid en de goede smaak en het fatsoen. Daarnaast moet reclame herkenbaar zijn."

Dunya Verwey (79) stond in de jaren zeventig aan de wieg van de Dolle Mina's. Jarenlang zette ze zich in voor gelijke rechten en nu is ze terug. Samen met een nieuwe groep jonge feministen komen ze in actie, zie je in onderstaande video: