Onrust om mogelijk asbest in populair speelzand, kinderdagverblijven gewaarschuwd
Toezichthouder NVWA zegt tegen RTL Nieuws bezig te zijn met een onderzoek naar speelzand voor kinderen. Dat onderzoek is gestart naar aanleiding van een grootschalige schoolsluiting in Australië. Meer dan 70 openbare scholen gingen daar dicht nadat de Australische consumentenautoriteit verschillende kinderzandproducten had teruggeroepen omdat ze asbest zouden kunnen bevatten. De producten bleken allen afkomstig uit China.
Volgens de NVWA zijn hebben bedrijven zelf de verantwoordelijkheid om te zorgen dat hun producten veilig zijn. "Wij gaan nu na om welke bedrijven het precies gaat en waar mogelijk gaan we die benaderen."
Het Algemeen Dagblad publiceerde gisteren een eigen onderzoek naar het speelzand waarbij de krant twaalf verschillende soorten in een lab liet onderzoeken. In zes gevallen werd asbest aangetroffen. Die kocht de krant bij Top1Toys, Bol.com, Amazon, AliExpress en groothandel Koppen Speelgoed.
Speelgoed van Temu risico voor kinderen: 'Stikken en snijden'
Volgens het onderzoek van de krant is het extreem moeilijk om in te schatten welk speelzand gevaarlijk is en welk speelzand niet. Veel producten komen uit China waar asbest in mijnen en groeves van nature kan voorkomen.
Het blijkt volgens de krant dat er vooral asbest wordt gevonden in mineraal 'los' zand. In zogenoemd 'magisch' zand (ook wel kinetisch zand genoemd), dat wat plakkerig is, zien de Australiërs het minder vaak. Het lab dat het AD inschakelde heeft asbest (nog) niet aangetroffen in kinetisch zand, maar het wordt dus ook niet uitgesloten dat het erin kán zitten.
Risico onduidelijk
Het nieuws is voor de Branchorganisatie Kinderopvang in ieder geval genoeg reden om te waarschuwen. "Het gaat om zand dat onder meer wordt gebruikt in zandtafels en knutsel- en tekensets", schrijft de vereniging aan haar leden.
Veel illegaal speelgoed in Nederland: 'Gevaarlijk voor kinderen'
"In een aantal van deze producten is niet-hechtgebonden asbest (tremoliet) gevonden. Dit type asbest kan bij inademing ernstige gezondheidsrisico's opleveren. Op dit moment is nog onduidelijk hoe groot het risico is voor kinderen die met dit zand hebben gespeeld."
De vereniging heeft contact gehad met de NVWA. "Die kan nog geen definitieve conclusies trekken of handhavend optreden zolang het onderzoek loopt. Maar voorkomen is beter dan genezen", zegt woordvoerder Ilse Vanhijfte.
"De NVWA heeft ons gezegd dat ze onderzoek doen. Zolang het onderzoek nog loopt, adviseren we uit voorzorg om al het speelzand waarvan de herkomst of samenstelling niet volledig zeker is, voorlopig niet te gebruiken."
Gastouderopvang Het Krijgertje in Groningen heeft niet gewacht op de waarschuwing vanuit de brancheorganisatie en heeft uit voorzorg al het speelzand weggehaald. "Ik weet niet of het type dat wij gebruiken onder de geteste producten valt, maar we nemen het zekere voor het onzekere en hebben het zand weggegooid", laat een medewerker weten.
'Erg geschrokken'
Jammer is het volgens haar wel. "Met name de wat oudere kindjes vanaf een jaar of drie speelden er veel mee. Daarvan weet je ook dat die het niet meer in hun mond stoppen. Ze werden er rustig van. We zijn erg van het nieuws geschrokken."
Ook bij opvang De Eendjes in Maarssen zijn ze geschrokken van het nieuws. "Vanaf een jaar of vier spelen de kinderen er hier wel mee al is het bij mij niet zo populair", zegt de medewerker. "Het zand wordt bij ons soms gebruikt om in vormtjes uit te drukken of om met autootjes doorheen te rijden. Voor ons is het heel simpel. Vanaf nu blijven de bakken met zand dicht."
België haalt speelzand uit de winkels
In België heeft de minister van Consumentenbescherming Rob Beenders bij de publieke omroep VRT opgeroepen om het speelzand voorlopig niet meer te gebruiken. Winkels zijn gesommeerd om het zand uit de schappen te halen.
"Via de Nederlandse pers zijn we geïnformeerd dat er in enkele stalen speelzand asbest is gevonden. Er zijn geen officiële meldingen gemaakt, maar we willen nu al voorzorgsmaatregelen nemen", zegt hij.
"België is het eerste land dat op deze schaal maatregelen neemt uit voorzorg. We kunnen geen uitspraken doen over de impact op de volksgezondheid. Koop en gebruik het zand intussen niet meer", zei de minister.
