4 op de 10 jonge vrouwen hadden weleens tegen hun wil in seks zonder condoom

Vrouwen leggen in het onderzoek vaak uit dat hun bedpartner aandrong om het zonder condoom te doen en ze daarmee instemden. 

Soms ging het om stealthing: seks waarbij een partner stiekem geen condoom gebruikt of het tijdens de seks afdoet. Sinds 2024 is dit in Nederland strafbaar. Het zonder instemming weglaten of verwijderen van een condoom wordt gezien als seksueel grensoverschrijdend gedrag. Zeker twee mannen stond ervoor voor de rechter. 

'Hij zei dat hij er een om had' 

Binnen het onderzoek vertellen vrouwen dat ze dachten dat er een condoom werd gebruikt, maar daar later aan gingen twijfelen of pas achteraf ontdekten dat dat niet zo was. "Een vriendje deed er eerst een om, omdat ik dat wilde, maar deed hem snel af voor hij naar binnenging. Ik was te jong en te bleu om er wat van te zeggen", reageert een van de respondenten.  

Andere vrouwen die tegen hun wil in seks zonder condoom hadden, zeggen dat mannen probeerden condoomgebruik 'weg te praten', bijvoorbeeld door te zeggen dat een condoom niet paste, het niet nodig was of dat het het gevoel zou verpesten. 

"Verantwoordelijkheid voor het condoom ligt over het algemeen bij de man", zegt psycholoog en seksuoloog Nynke Nijman. "En dat maakt dat, als je als vrouw seks met condoom wilt, je afhankelijk bent van de man. Als je als vrouw het wél met condoom wilt doen, maar hij is er niet, dan ben je eerder geneigd om seks te hebben zonder." 

Initiatief nemen

Opvallend is dat inderdaad weinig vrouwen het als hun verantwoordelijkheid zien om een condoom bij zich te hebben. Slechts 7 procent vindt dat zij degene moet zijn die eraan denkt, terwijl 28 procent van de mannen zichzelf daar verantwoordelijk voor vindt. 

Ook zegt 1 op de 10 vrouwen dat vooral de ander een condoom bij zich moet hebben, en niet zijzelf. Andersom gebeurt dat niet: mannen leggen eigenlijk nooit de verantwoordelijkheid bij hun bedpartner. 

Verreweg de meeste jongeren zien condoomgebruik als een gedeelde verantwoordelijkheid. 78 procent zegt dat het een gedeelde taak is om aan een condoom te denken.

Volgens Nijman helpt het juist om als vrouw condooms bij je te hebben. Die kun je aangeven op het moment dat je seks gaat hebben. Daarmee hoef je je wens niet uit te spreken, maar geef je wel heel duidelijk aan wat die wens is, namelijk seks met condoom. "Ik denk dat mannen het ook heel prettig vinden als een vrouw daarin het initiatief neemt. Dat je verantwoordelijkheid neemt is hartstikke sexy." 

Alcohol

Veel vrouwen in het onderzoek geven aan dat ze zich soms onder druk gezet voelden, bijvoorbeeld omdat ze jong waren, alcohol hadden gedronken of zich in een afhankelijke of ongelijke positie bevonden. "Ik heb er achteraf ongelofelijk veel stress van gehad, heb toen meerdere soatesten en zwangerschapstesten gedaan", zegt een van de vrouwen. 

Bij condooms geldt ook dat oefening kunst baart. Nijman raadt aan om thuis rustig te oefenen met condooms als je er onzeker over bent. "Dan weet je hoe je de verpakking open krijgt en hoe je een condoom om- en afdoet." Door meer zelfvertrouwen en gewenning ben je mogelijk eerder geneigd om 'm er bij te pakken, ook als je de nodige glazen alcohol achter de kiezen hebt. 

Ook bij mannen 

Het komt minder vaak voor dat mannen tegen hun zin geen condoom gebruiken: een kwart van de mannelijke respondenten zegt het mee te hebben gemaakt. Zij geven vaak aan dat ze 'in het moment' een condoom vergeten en achteraf spijt krijgen dat ze het niet hebben gebruikt.  

Ook zeggen veel mannen dat ze de keuze bij de vrouw laten. "We zijn toen wel begonnen met condoom, maar zij gaf op een bepaald moment aan liever zonder door te gaan. Als zij dat besluit, is het prima", zegt een van hen. 

Nijman vermoedt dat het verschil tussen mannen en vrouwen 'm zit in verlies van gevoel: "Je hoort vaak dat mannen geen seks willen met condoom omdat ze dan minder voelen van de seks. Soms ervaren ze ook erectieverlies. Vrouwen hebben daar niet zo'n last van, al kan het condoom wat van hun vocht opnemen."

"Er zit veel verschil in condooms", gaat ze door. "De een is stroever, de ander is groter. Door te experimenteren weet je welke voor jou prettig is." 

Condoomgebruik onder jongeren 

Bijna de helft van de jongeren (18 tot 35 jaar) gebruikt zelden of nooit een condoom tijdens de seks. Dat hangt vaak samen met het hebben van een vaste relatie: 66 procent gebruikt binnen een relatie geen condoom. Veel mensen geven aan hun partner te vertrouwen of een andere vorm van anticonceptie te gebruiken.  

Maar ook buiten vaste relaties wordt niet altijd een condoom gebruikt. Tijdens een onenightstand zegt 17 procent geen condoom te gebruiken, bij de eerste keer seks met een nieuwe bedpartner gebruikt 12 procent geen condoom en bij seks met iemand die ook andere bedpartners heeft, geldt dat voor 11 procent.