Ook slachtoffers stalking en huiselijk geweld in laatste Odido-datalek
RTL Nieuws ontdekte in de gelekte gegevens gevoelige informatie van meerdere mensen die worden gestalkt of bedreigd. Deze informatie staat in aantekeningen over klanten, die ook tot het lek behoren. Bij zeker vijf mensen staat bijvoorbeeld dat zij worden gestalkt door hun ex-partner. Ook zijn er meldingen over personen die te maken hebben met huiselijk geweld of een afgeschermd adres hebben.
Juist voor deze mensen is het cruciaal dat hun telefoonnummer en adres geheim blijven, zeggen deskundigen. Door het datalek liggen die gegevens nu op straat voor de dertien mensen die RTL Nieuws vond. Tien van hen hadden het afgelopen halfjaar nog contact met Odido. Het merendeel van de slachtoffers is vrouw.
RTL Nieuws heeft Odido om een reactie gevraagd, maar een woordvoerder laat weten niet te willen reageren zolang het onderzoek nog loopt. Ook Shinyhunters reageerde niet op vragen van RTL Nieuws.
Al jaren berucht en gevreesd: dit zijn Shinyhunters, de Odido-hackers
"Het is bizar en zeer zorgelijk dat juist van slachtoffers van stalking en huiselijk geweld zulke gevoelige informatie op straat is komen te liggen", zegt een woordvoerder van Veilig Thuis, het landelijk meldpunt voor huiselijk geweld. "Dit gaat niet om gewone persoonsgegevens, maar om informatie die direct raakt aan iemands veiligheid. Het idee dat persoonlijke gegevens over jouw situatie openbaar kunnen zijn, vergroot gevoelens van angst en onveiligheid."
Volgens Veilig Thuis zoeken plegers en met name ex-partners actief naar informatie om opnieuw contact te leggen of controle uit te oefenen: "Wanneer dit soort gegevens beschikbaar zijn, kunnen ze worden misbruikt. Dat maakt dit extra ernstig. Het raakt mensen die vaak al alles op alles zetten om hun leven weer veilig en stabiel te maken."
Reactie politie Nederland
De politie zegt niets te weten over gegevens van slachtoffers van stalking in het datalek. "Slachtoffers van stalking kunnen contact opnemen met de politie. Dan kijken we of we kunnen helpen", zegt Stan Duijf, hoofd speciale operaties van de politie tegen RTL Nieuws.
Ook anderen wordt gevraagd extra alert te zijn op e-mails, telefoontjes en berichten. "Vertrouw je het niet? Verifieer het dan. Doe altijd een extra check voordat je ergens op ingaat of gegevens deelt."
"Het gaat hier om een groot datalek waarbij veel Nederlanders zijn getroffen", vertelt Duijf. "Daar hebben wij als politie echt buikpijn van. Ons advies is duidelijk: betaal niet. Cybercriminelen zijn niet te vertrouwen."
De politie heeft op dit moment een dubbele opdracht. "Enerzijds proberen we de daders op te sporen, anderzijds willen we verdere verspreiding van de data tegengaan. Maar de snelheid van het internet is soms hoger dan de snelheid van de politie." Het is op dit moment nog onduidelijk in welk land de daders zich bevinden.
Gestolen data honderdduizenden Odido-klanten gepubliceerd op dark web
"Dit is zeer zorgwekkend", zegt cybersecurity-expert Lara Hemstede, die ook slachtoffer is geweest van stalking en slachtoffers heeft bijgestaan. "Als de dreiging nog actueel is, kan het heel gevaarlijk zijn als dit soort gegevens op straat belanden – met alle gevolgen van dien."
In systeem bewaard
Odido bewaart dit soort gevoelige gegevens in een speciaal tekstveld in het klantensysteem waarin aantekeningen worden bijgehouden. Daarin staan specifieke instructies, bijvoorbeeld dat er geen woonadres van een klant mag worden vrijgegeven. Bij deze aantekeningen staat ook de reden, zoals huiselijk geweld, stalking of dat iemand wordt lastiggevallen.
"Gegevens over stalking en huiselijk geweld zijn per definitie uiterst kwetsbaar", vertelt de woordvoerder van Veilig Thuis. "Organisaties moeten zich daarom altijd afvragen of het noodzakelijk is om dit soort informatie vast te leggen, hoe lang die wordt bewaard en of de beveiliging daadwerkelijk op het hoogste niveau is ingericht."
Makkelijker te downloaden
Het datalek is ook niet meer alleen te vinden op het dark web, maar ook op het normale internet. "Met één druk op de knop kun je met iedere internetverbinding nu zonder speciale software de gelekte persoonsgegevens downloaden", zegt ethisch hacker Sijmen Ruwhof, die onderzoek doet naar het datalek.
Dat bevestigt Chantal Stekelenburg, een expert op het gebied van digitale veiligheid van vrouwen: "Deze data zijn veel makkelijker te vinden dan normaal. Daardoor kan de hele wereld meelezen met de meest gevoelige situaties van deze slachtoffers."
Odido-datalek erger dan gemeld, ook burgerservicenummers gelekt
Stelenburg hekelt de houding van Odido: "Daar ben ik echt boos over, ze doen namelijk alsof er niet zo veel aan de hand is. Maar nu de data wordt gepubliceerd, blijkt die veel gevoeliger dan ze voorheen hebben gemeld."
De komende twee weken worden volgens Shinyhunters nog meer gestolen Odido-data gepubliceerd als het bedrijf niet betaalt. Odido heeft bevestigd geen losgeld te zullen betalen.
