Gorinchem moet haast maken met nieuwe verkiezingen, verzoek om uitstel afgewezen
Het was tot het laatst toe spannend gisteravond. Een nipte meerderheid van de gemeenteraad van Gorinchem besloot dat er een herstemming moet komen. De raad was verdeeld. Uiteindelijk gingen dertien raadsleden mee met een amendement over een herstemming voor alle kiesgerechtigden in Gorinchem, twaalf stemden tegen. "Er wordt een nieuwe datum vastgesteld", zei de burgemeester. "Alle kiesgerechtigden mogen opnieuw naar de stembus.
Wanneer dat gaat gebeuren is nog onduidelijk, maar die datum komt snel. De wet schrijft voor dat een herstemming binnen dertig dagen moet plaatsvinden. Een woordvoerder van de gemeente laat weten dat aan de kiesraad uitstel is gevraagd, maar dat het dat niet heeft gekregen. En dus is er haast geboden bij bijvoorbeeld het drukken en verspreiden van de nieuwe stembiljetten. Die moeten uiterlijk 14 dagen voor de verkiezingen binnen zijn.
Raad Gorinchem besluit tot herstemming na mogelijke fraude
Volmachten
En dan komt er nog bij dat het over dertig dagen meivakantie is. Mogelijk dat mensen dan vakantieplannen hebben. "Ironisch, als veel kiezers dan juist allemaal volmachtstemmen gaan afgeven", zegt Charlotte Wagenaar, onderzoeker openbaar bestuur aan de Tilburg University.
Het hele vermoeden van verkiezingsfraude begon in de gemeente juist omdat er bij een stembureau een 'relatief hoog' aantal volmachten (135/650) werd gemeld.
De gemeente deed in overleg met het OM en de politie aangifte van fraude vertelde burgemeester Reinie Melissant eerder:
De Kiesraad noemde een herstemming eerder al een 'ingrijpend instrument'. In Nederland zijn ze zeer zeldzaam: voor zover bekend alleen in 1990 in Wormerland en in 1982 op Vlieland. En er kunnen gevolgen zitten aan de nieuwe uitslag, zegt Wagenaar.
"Kiezers hebben de uitslag al gezien. Dat kan impact hebben op hoe mensen stemmen. Strategischer bijvoorbeeld. Als iemand heeft gezien dat de partij waarop ze hebben gestemd kleiner is geworden dan verwacht, gaan ze misschien juist op een grotere partij stemmen. Ook de opkomst zal anders zijn. Mensen die de vorige keer zijn gaan stemmen, zullen niet allemaal weer gaan en andersom."
Fraudevrij
De nieuwe verkiezingen houden zonder daarbij de mogelijkheid te bieden om per volmacht te stemmen, is niet mogelijk zegt Wagenaar. "Het is een recht. En we kunnen geen poststemmen of mobiele stembus gebruiken, zoals ze in het buitenland. Dat is hier niet zo georganiseerd. Je hoopt dat inwoners zich meer bewust zijn van het belang om zelf te stemmen deze verkiezingen."
Volgens Wagenaar komt de vraag om met volmachten te stoppen altijd neer op de discussie wil je verkiezingen veilig of toegankelijk maken? "Je zou kunnen nadenken over alternatieven zoals het stemmen met een mobiele stembus (die naar de mensen toe gaat) of het stemmen per post, maar ook daar kleven nadelen aan. Fraude volledig uitsluiten, kan bijna niet."