'Sonja Barend professioneel geweldig, ontzettend nerveus en privé zachtaardig'

Met het overlijden van Barend verliest Nederland een van de meest bepalende tv-gezichten van de laatste decennia. 

Mariëlle Tweebeeke (51), presentatrice van Nieuwsuur en in 2012 en 2022 winnaar van de Sonja Barend Award, is geschokt door het nieuws. Ze noemt Barend 'een icoon, natuurlijk'. 

''Ik vond haar altijd geweldig, heb veel bewondering voor wat ze bereikt heeft. Ik heb die prijs twee keer ontvangen, en heb haar nog vaker ontmoet. Ik vond haar professioneel al geweldig, maar privé ook zachtaardig. Nog zachtaardiger dan op het scherm. Echt een lieve vrouw. En een voorbeeld hoe je goed oud kan worden.''

Heel verdrietig

Over Barends interviewstijl zegt Tweebeeke: ''In alles straalde ze uit het echt te willen weten. Ze kroop bijna in mensen. Echt heel geïnteresseerd. In de jaren 80 was ze heel vooruitstrevend in de onderwerpen die ze behandelde. Met alle soorten mensen kon zij levelen. Ik vond haar heel scherp, maar ook charmant.''

''Dat wilde ik niet zo letterlijk nadoen'', vervolgt het Nieuwsuur-gezicht. ''Maar ik zag bij haar wel dat je als interviewer scherp kan zijn zonder dat het naar is.''

Minister-president Rob Jetten vindt het 'verdrietig' dat televisie-icoon Barend is overleden, schrijft hij op X. ''Generaties groeiden op met haar scherpe vragen en warme gesprekken. Ze gaf mensen een stem en bracht Nederland samen rond de keukentafel.''

Journalist Coen Verbraak, die in 2012 een film over Barend maakte en drie keer de Sonja Barend Award won, noemt haar programma's van onschatbare waarde voor de Nederlandse televisie.

"Sonja zat gasten nooit te interviewen, maar zij voerde gesprekken", stelt Verbraak aan het ANP. "Ze was ontwapenend echt en maakte contact met haar gasten. Ze lepelde niet de vragen op die de redactie voor haar had bedacht. En ze liet het ook merken als ze mensen bewonderde of een afkeer van iemand had. Dat maakte het altijd bijzondere televisie. In elk gesprek voelde je een hart kloppen. Wat zij deed is nog steeds ongeëvenaard."

Ook Humberto Tan, ook winnaar van de award, koestert warme herinneringen aan Barend. ''Ik was een 19-jarige rechtenstudent en mocht daar zitten, dichtbij haar. Twee seizoenen lang heb ik haar show live meegemaakt.''

''Sonja was een uniek en bijzonder mens. Wat me het meest opviel, was hoe benaderbaar ze was. Tegelijkertijd was ze voor elke uitzending ontzettend nerveus, hoeveel ervaring ze ook had.''

Zenuwen mogen er zijn

''Wat ik van haar heb geleerd? Dat zenuwen er gewoon mogen zijn, ongeacht hoeveel ervaring je hebt. Ze werkte intensief samen met haar eindredacteur, ze was tot in de puntjes voorbereid. Maar boven alles straalde ze vriendelijkheid uit. Altijd professioneel, altijd warm.''

Humberto Tan aan tafel bij Sonja in 1987:

Frits Barend herinnert zich de presentatrice niet alleen als een "geweldige vakvrouw", maar ook als iemand met wie hij, nadat ze ontdekten dat ze verre familie waren, jarenlang Joodse feestdagen vierde. 

"Toen ik hoorde dat ze was overleden, had ik wel tranen in mijn ogen", zegt Barend. Hoewel hij door de presentatrice weleens gekscherend "mijn broer" werd genoemd, waren ze wel familie. Dat ontdekten ze toen ze beiden in de twintig waren, vertelt Barend (79). "Denk jij dat wij familie zijn?, vroeg zij eens. Toen heb ik mijn tante Liesje gevraagd en die wist: haar vader David Barend is een neef van mij."

Auschwitz

Van vader David Barend is bekend dat hij in 1943 in Auschwitz is vermoord. De in 1940 geboren Sonja en haar broer overleefden de Tweede Wereldoorlog. "Sonja en ik zouden bij tante Liesje op bezoek gaan, zodat zij meer kon horen over haar vader, maar dat is er nooit van gekomen, want precies op die dag raakte Liesje in een coma", vertelt Barend.

"Ze was een meisje dat er niet had mogen zijn", zegt hij, verwijzend naar het lot van de Joden in WO II. "Maar gelukkig was ze er wel. En ze is 86 jaar geworden."

Barend zette de standaard als 'koningin van de talkshow', zo reageert minister Rianne Letschert (Media). "Altijd scherp en empathisch. Haar invloed blijft. Met recht draagt de prijs voor beste tv-interview dan ook haar naam." De D66-bewindsvrouw typeert Barend als een "groot icoon van de Nederlandse televisie". 

Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid opent vanaf woensdag een condoleanceregister.