Deze drugs worden het vaakst in het bloed gevonden van verkeersdeelnemers
Dat blijkt uit onderzoek van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) over de periode 2017 tot en met 2023. Van de 64.000 bloedmonsters bleek tweederde boven de wettelijke grenswaarde voor de hoeveelheid drugs in het bloed.
Na cannabis en amfetamine, bleek 15 procent van de testen positief op cocaïne en 6,8 procent op GHB.
Eén op de vijf combineert drugs
Opvallend is dat veel bestuurders meerdere middelen tegelijk gebruiken. Ongeveer één op de vijf verdachten had twee, drie of zelfs vier soorten drugs in het bloed. Vaak ging het om combinaties van cannabis met amfetamine of cocaïne, of GHB met amfetamine.
"Dan neem je echt een groot risico", zegt NFI-onderzoeker Carolien Boone. "Dat is levensgevaarlijk, voor henzelf en voor anderen."
Gebruik je drugs? Bekijk hier na hoeveel uur je dan weer de weg op kan:
Vooral jonge mannen
Overigens zijn de meeste aangehouden bestuurders man: 92 procent. De gemiddelde leeftijd is 29 jaar. Jongere verdachten, onder de 26, testen relatief vaak positief op cannabis. Het gebruik van cocaïne en amfetamines neemt juist toe bij oudere bestuurders.
Er worden steeds meer bloedtesten geanalyseerd van verkeersdeelnemers. Vorig jaar waren het er 21531. Dat betekent dat gemiddeld 60 bloedtesten per dag worden afgenomen:
Hoe gaan die testen in z'n werk? Sinds de aanpassing van de Wegenverkeerswet op 1 juli 2017 werkt de politie met wettelijke grenswaarden voor drugsgebruik in het verkeer. Ook wordt sindsdien een speekseltest gebruikt als eerste indicatie, waarna een bloedtest volgt (zie kader).
Eerst een speekseltest, dan een bloedtest
De politie kan bij een vermoeden van drugsgebruik een speekseltest afnemen. Dit kan direct langs de weg worden afgenomen: er wordt met een wattenstaafje speeksel uit je mond gehaald. Is de test negatief, dan mag de bestuurder in principe gewoon doorrijden.
Als die positief is, geldt dat als een aanwijzing en volgt een bloedonderzoek. Dat bloedonderzoek is doorslaggevend: daarin wordt vastgesteld of en hoeveel drugs er in het lichaam aanwezig zijn. Het kan zijn dat de uitslag onder de wettelijke grenswaarden blijft, bijvoorbeeld omdat het gebruik al (enkele) dagen eerder plaatsvond.
Het Openbaar Ministerie benadrukt dat rijden onder invloed 'onacceptabel gedrag' is en ziet in de resultaten aanleiding om mogelijk strenger te kijken naar het gebruik van meerdere drugs tegelijk bij het bepalen van straffen.
Het NFI wil het onderzoek uitbreiden met gegevens over verkeersongevallen waarbij drugsgebruik een rol speelt. "Daar zijn nog geen cijfers over", zegt Boone.
Welke invloed heeft cannabis op het verkeer?
Mensen die onder invloed van cannabis rijden hebben twee keer zoveel kans om een verkeersongeluk te krijgen, schrijft Jellinek. Uit onderzoek blijkt onder andere dat door cannabis:
- de reactiesnelheid vermindert;
- de coördinatie vermindert;
- de waarneming verslechtert;
- het inschatten van afstanden moeilijker wordt;
- het opmerken van signalen en geluiden op de weg verslechtert;
- de geheugenfunctie vermindert
Hoe lang na drugsgebruik mag je weer de weg op?
Na hoeveel uur drugs uit je lichaam zijn, verschilt per persoon én per drug. Het Trimbos-instituut geeft een aantal algemene richtlijnen. Zo is na 6 tot 8 uur THC niet meer aan te tonen in speeksel, tenzij je meer blowt.
Bij andere drugssoorten kan het tot wel 58 uur duren voordat je de weg op kan:
- Xtc: bij eenmalig slikken: 16-40 uur. Bij 2 x doseren: 19-58 uur
- Speed: bij eenmalige rook/snuif/spuit: 10-20 uur, bij slikken: 15-25 uur, bij zwaar gebruik: 16-40 uur
- Cocaïne: eenmalige dosis: 3-4 uur. Zwaar gebruik: enkele uren meer
- GHB: bij recreatief gebruik: gemiddeld zo’n 4 tot 8 uur. Bij zware verslaving: altijd positief