Wintersterfte onder honingbijen zorgelijk hoog: 28 verschillende pesticiden gevonden
Het is elk jaar weer een cruciaal moment onder houders van honingbijen. Hebben de dieren de winter overleefd? Al een aantal jaar op rij blijkt na de meting in het voorjaar dat de wintersterfte een stuk hoger ligt dan normaal. Ook dit jaar ligt het cijfer weer boven de 20 procent, namelijk op 22 procent.
De varroamijt, een parasiet die virussen verspreidt binnen een volk, en een tekort aan voedsel worden als oorzaken genoemd. De mijt bestrijden en bijvoeren met suikerwater kunnen die sterfte terugdringen. Maar dit jaar ziet Bee Foundation, die de meting dit jaar samen met de Nederlandse Bijhouders Verenging uitvoert, iets opvallends.
Pesticiden
De hoogste sterfte wordt gevonden bij de bijenvolken die het meest natuurlijk leven en op hun eigen honing overwinteren (41,12 procent). "Dat roept vragen op over de kwaliteit van de honing", zegt Sonne Copijn van Bee Foundation en zelf imker. Als bijen doodgaan aan hun eigen honing, is er duidelijk iets mis. Onderzoek naar nectar en honing in 23 monsters laat zien dat daarin tot 64 verschillende soorten pesticiden worden aangetroffen."
Alarmerend: 10 miljoen hommels dreigen uit Nederland te verdwijnen
In één bijenfamilie werden door de onderzoekers zelfs 28 verschillende pesticiden gevonden, en dat terwijl deze bijen afkomstig waren van een biologische boerderij. "Dat betekent dat de pesticiden niet daar zijn gebruikt. Honingbijen vliegen tot wel drie kilometer ver, waardoor ze stoffen kunnen oppikken uit de wijde omgeving, bijvoorbeeld uit de sierteelt of uit gebieden met intensieve landbouw."
Bestuivingscrisis
Dat de wintersterfte het hoogste is bij bijenvolken die op hun eigen honing overwinteren, is zeer zorgelijk. Niet alleen voor de honingbijen zelf maar ook voor de solitaire bijen, hommels, zweefvliegen en vlinders. Zij drinken immers allemaal nectar uit bloemen.
"Ook zij raken vergiftigd door het zoete bloemensap dat hen al ruim 60 miljoen jaar voedt. We hebben te maken met een bestuiverscrisis die ten dele terug te voeren is op de aanwezigheid van te veel pesticiden in onze leefomgeving", zegt Copijn.
'Stop met gif dat bijen doodt': miljoen handtekeningen voor burgerinitiatief
De aanwezigheid van pesticiden en het negatieve effect daarvan op de bijenstand is al langer een punt van zorg. Maar sinds 2024 is Nederland volgens Europese wetgeving ook verplicht om die trend te keren. Uiterlijk in 2030 moet het aantal bestuivers weer toenemen, zowel in soorten als in aantallen
Afhankelijk
Gehouden honingbijen zijn daarvoor een belangrijk meetinstrument. Als juist de sterfte het hoogst bij de volken die overwinteren op hun eigen honing, kan dat erop wijzen dat vervuilde nectar ook andere bestuivers schaadt, zoals hommels, solitaire bijen, zweefvliegen en vlinders.
Uiteindelijk is dat niet alleen niet goed voor de insecten, maar ook niet goed voor ons. "Het raakt ons allemaal als de bestuivers sterven. Wij zijn afhankelijk van hun bestaan. Zo'n 75 procent van de verschillende planten die wij eten hebben we te danken aan de bestuivers. En bijna 90 procent van de planten die de aarde koel houden, moet bestoven worden. Als het dus goed gaat met de bijen, gaat het goed met ons."
Voor imker Harold was de doodsoorzaak van zijn bijen direct duidelijk. Vandalen staken zijn bijenkasten in brand:
