Egels en uilen vast op lijmplanken die ratten en muizen moeten bestrijden

In Hilversum en Wijk bij Duurstede werden afgelopen weekend egeltjes gevonden die onder de lijm zaten. Met een tandenborstel en olijfolie moesten die dieren losgemaakt worden in de egelopvang Midden-Nederland. 

De dieren, een met de naam Pritt, zaten vast op een lijmplank. Dit is een plank waarop lijm en een lokmiddel zijn aangebracht. De planken worden vaak ingezet om muizen en ratten te bestrijden. Tijdens de worsteling met de lijm trok Pritt zijn eigen huid kapot. 

Risico voor kleine knaagdieren

De planken veroorzaken veel dierenleed, waarschuwt de egelopvang. De dieren die vast komen te zitten, sterven meestal niet meteen. Ze gaan uiteindelijk dood aan honger en dorst. Vooral kleine knaagdieren, egels, vogels en kikkers zijn slachtoffer.

Dieren die wel loskomen raken daarbij ernstig gewond. Ze lopen risico op zware verwondingen, zoals een ontwrichte knie of een gebroken poot, zegt Niels Kalkman, woordvoerder van de Dierenbescherming. 

Dieren weggegooid

Het grote probleem is dat veel mensen niet weten dat ze met lijmplanken dieren in levensgevaar brengen, zegt Susanne van Wijk van Egelopvang Midden-Nederland. "Mensen zijn zich van geen kwaad bewust." 

Harde cijfers over het aantal vastzittende dieren ontbreken, mede omdat gevonden dieren vaak simpelweg worden weggegooid en veel mensen de gevallen niet melden bij de dierenambulance.

Ook boeren hebben last van muizenplagen en gaan de dieren te lijf: 

Wie lijmplanken gebruikt, riskeert in theorie een overtreding van de dierenwelzijnswetgeving. Alleen bedrijven mogen de planken in specifieke gevallen gebruiken, maar online kunnen mensen ze nog altijd makkelijk bestellen.

Diervriendelijke manieren

Kalkman begrijpt wel dat mensen iets willen doen tegen muizen en ratten. Maar dat kan op een diervriendelijke manier, zegt hij. Het belangrijkste is preventief maatregelen nemen: "Wij kunnen het ratten en muizen niet kwalijk nemen dat zij op eten afkomen.”

Daarom raadt hij aan om verpakkingen niet open te laten en kruimels niet te laten liggen. Maar ook het voeren van vogels of afval laten staan zijn belangrijk om ongedierte tegen te gaan. 

Rattengif gebruiken is voor consumenten sinds 2023 verboden. Wel mogen mensen nog bestrijdingsmiddelen op basis van alfachloralose gebruiken. Dit mag alleen binnenshuis om muizen te bestrijden. 

Afval opruimen

Maar dit soort bestrijdingsmiddelen helpt niet genoeg, zegt Kalkman. "Lijmplanken zijn heel ongericht, dat laten de recente voorbeelden wel zien." De muizen en ratten komen bovendien vroeg of laat terug. Preventieve maatregelen zijn effectiever. Zo zou een stad als Amsterdam, die kampt met een grote rattenplaag, op gemeentelijk niveau de hoeveelheid afval op straat moeten aanpakken, vindt hij.

Of de regels rond het gebruik van lijmplanken in de toekomst strenger worden gehandhaafd, is nog maar de vraag. Volgens Kalkman is er in de politiek juist een andere beweging zichtbaar. Hij wijst op een werkbezoek van staatssecretaris Silvio Erkens (VVD), waar melkveehouders pleitten voor soepelere regels rondom ongediertebestrijding. Sinds 2023 mogen alleen professionele bestrijders nog muizengif gebruiken, waardoor boeren extra kosten maken. "Ik zie een beweging waarbij juist meer ruimte wordt gegeven aan harder optreden," zegt Kalkman.

Met een van de gewonde egels gaat het inmiddels goed. Maar voor de andere egel, Pritt, is het spannend. Van Wijk van de egelopvang: "Hij heeft een flinke wond, maar eet wel goed. We hopen dat hij langzaam opklimt."