Verdachte moord Lisa zegt stemmen te horen, wat houdt dat in?
Sendric S. werd onlangs veroordeeld tot veertien jaar cel en tbs met dwangverpleging voor drie moorden in de Rotterdamse wijk IJsselmonde. Omdat hij verklaarde 'in opdracht van stemmen' te hebben gehandeld, werden de daden hem in 'sterk verminderde mate' toegerekend.
Vandaag is de derde pro-formazitting tegen Chris Jude. Hij wordt niet alleen verdacht van de moord op Lisa op 20 augustus vorig jaar, maar ook van een gewelddadige verkrachting van een 30-jarige vrouw en een poging tot verkrachting van een derde slachtoffer. Eerder zei hij dat hij zich daar niets van kon herinneren. Inmiddels is bekend dat dat niet klopt: hij zegt zich de daden wél te kunnen herinneren en heeft ze alle drie bekend.
'Stemmen gaven opdrachten'
Hij verklaarde dat er 'stemmen waren': "Ze vertelden mij dat ik met een vrouw naar bed moest om naar de hemel te gaan." Op de Amsterdamse Wallen lukte dat niet waarop de stemmen hem zouden hebben gezegd dat hij iemand moest verkrachten. Dat was de poging verkrachting.
Veel DNA-bewijs tegen verdachte moord Lisa, mes lag in kluisje
Omdat omstanders het slachtoffer toen hielpen, mislukte de verkrachting. Daarop probeerde Chris Jude het opnieuw. Het lukte, maar toch kwam hij niet in de hemel. De stemmen zouden hem toen hebben gezegd dat hij 'iemand moest vermoorden'. "Toen heb ik een mes gekocht en heb ik Lisa vermoord. Maar ik ging niet naar de hemel en toen werd ik heel boos en zeiden ze als je naar de hemel wilt dan moet je jezelf vermoorden." Dat is niet gebeurd omdat de politie hem arresteerde.
Onderzoek
Of Chris Jude écht stemmen hoort, wordt onderzocht. Hij is vorige maand opgenomen in het Pieter Baan Centrum voor onderzoek. Tijdens de zitting vandaag wordt daar waarschijnlijk meer over bekend.
Serieschutter Rotterdam doodde in opdracht van stemmen: 'Dit is een goed doelwit'
Iedereen hoort weleens een stemmetje in zijn of haar hoofd, bijvoorbeeld omdat je even moet opschieten. Maar 10 procent van de mensen hoort weleens iemand roepen terwijl er niemand in de buurt is, legt Wim Veling uit. Hij is psychiater en hoogleraar Psychiatrie aan het UMCG (Universitair Medisch Centrum Groningen).
Wanneer is het een probleem?
Een stem horen roepen of een stem die iets positiefs zegt, is geen probleem. "Het wordt problematisch als je gaat denken dat de stemmen echt zijn en als ze vervelende dingen zeggen of opdrachten geven", zegt Veling. "Als de stemmen je bijvoorbeeld gaan uitschelden, kan je gestrest raken en bang worden."
"Door onderzoek vermoeden we dat bij die mensen verschillende hersengebieden niet meer optimaal samenwerken. Daardoor denken ze dat ze en stem van buiten horen, terwijl het slechts een signaal is dat in de hersenen is gemaakt. Ik sprak onlangs een vrouw die stemmen hoorde en dacht dat dat geesten waren die haar leerzame dingen vertelden. Daardoor ging ze ernaar luisteren, totdat het problematisch werd. Nu ze weet dat het slechts haar brein is waarin iets misgaat, weet ze dat ze niet meer naar de stemmen hoeft te handelen."
Psychotische stoornis
3 procent van de Nederlandse bevolking krijgt in zijn leven de diagnose 'psychotische stoornis'. Stemmen horen kan leiden tot een psychose. "Mensen krijgen die diagnose als ze veel last hebben van de stemmen, ze hun functioneren negatief beïnvloeden en er naast de stemmen nog andere symptomen zijn, zoals het hebben van waanideeën", zegt Veling.
In deze video leggen we uit wat een psychose is:
Een voorbeeld van waanideeën? Hardnekkig denken dat je wordt achtervolgd of dat iemand je iets aan wilt doen, terwijl dat niet zo is. Volgens Veling bevestigen de stemmen die angsten en stoken ze op die manier 'het vuurtje op'.
Vragen
"Bij de zaak tegen Chris Jude ben ik niet betrokken", zegt Veling, "maar in het Pieter Baan Centrum kan worden onderzocht of er sprake is van een psychiatrische stoornis, hoe deze samenhangt met het misdrijf en of iemand toerekeningsvatbaar is. Als onderzoeker kun je hem vragen stellen als: wat zou er gebeuren als je niet naar die stemmen luisterde? Was er nog een andere manier om in de hemel te komen? Wist je dat het verboden is om iemand iets aan te doen? En als je dat wist, waarom ging je niet tegen de stemmen in?"
Met kritische vragen kunnen deskundigen volgens Veling goed inschatten of iemand écht stemmen hoort. Bovendien gaat stemmen horen binnen een psychische stoornis gaat gepaard met andere verschijnselen en wordt daardoor het gedrag van een persoon sterk beïnvloed. "Het is best lastig om dat hele patroon consequent en overtuigend te verzinnen."
Mensen die last hebben van de stemmen kunnen medicijnen krijgen. Veling: "Gesprekken met een psycholoog kunnen ook helpen. Je kan leren de stemmen te negeren en er dus vooral niet in mee te gaan. En soms komen de stemmen voort uit trauma's. Als je die behandelt, worden de stemmen ook minder." Van Chris Jude is bekend dat hij medicijnen krijgt die stemmen onderdrukken.