Songfestival anders dan anders: boycot Nederland, maar stemmen is mogelijk

1. Wat maakt deze editie anders dan anders?

De feestelijke 70ste editie van het Eurovisiesongfestival belooft op voorhand ook meteen de meest beladen te worden. Dat heeft alles te maken met de deelname van Israël. De reden waarom Nederland dit jaar niet mee doet. Samen met Spanje, Ierland, Slovenië en IJsland boycot Nederland het liedjesfestijn.

AVROTROS, de omroep die verantwoordelijk is voor de deelname van Nederland besloot in december om definitief te bedanken. Dat betekent ook dat het vertrouwde commentaar van Cornald Maas niet te horen zal zijn. "Meedoen van Nederland is 'onder de huidige omstandigheden niet te verenigen met de publieke waarden die voor ons essentieel zijn", meldde de omroep in een persbericht.

De deelname van Israël zorgde ook vorig jaar al voor ophef. Het land werd nipt tweede achter Oostenrijk. Er kwamen beschuldigingen van politieke inmenging. Om alle schijn tegen te gaan heeft organisator EBU een aantal regels aangepast.  

2. Maakt de deelname van Israël dit jaar nog veel los?

Ja, ook dit jaar is de aanwezigheid van Israël weer het hete hangijzer voor de EBU. Rondom de Israëlische delegatie, die gisteren voor het eerst optrad tijdens de generale repetitie, wordt extra beveiliging ingezet. Volgens de Belgische omroep VRT werd de Israëlische kandidaat Noam Bettam zondag nog op de vingers getikt, omdat hij op sociale media had opgeroepen om massaal te stemmen. En dan is er ook nog de kans op acties van het publiek.

"Uiteindelijk is om de deelname van Israël alles te doen", zegt Lonneke Haveman die namens EditieNL vanuit Wenen verslag doet. "Daarom is dit de meest beladen editie ooit en de deelname is de reden dat er vijf landen ontbreken. Ik kan mij niet voorstellen dat we helemaal niets van acties gaan zien. Her en der klinken al geluiden van protestacties."

3. Ga je daar als kijker nog iets van merken?

"Waarschijnlijk niet veel", zegt Haveman. "De EBU zal er natuurlijk alles aan doen om vooral de feestelijke zeventigste verjaardag te benadrukken. De organisatie wil een zo vrolijk mogelijke show neer te zetten. En laat ik het zo zeggen, tijdens de uitzending zal Nederland niet gemist worden."

Toch kan het zijn dat ook de kijker wel iets meekrijgt van mogelijke acties. "De Oostenrijkers hebben al laten weten dat zij eventueel boegeroep niet zullen wegpiepen, ook Palestijnse vlaggen zullen gewoon in beeld worden gebracht."

4. Welke regels zijn er veranderd?

Wel heeft de EBU dit jaar enkele regels aangepast, te beginnen met het stemmen. "Voorheen kon een individu nog maximaal 20 stemmen uitbrengen tijdens het televoten. Dat is teruggebracht tot maximaal 10. Daarnaast is de jury dit jaar terug in de halve finale, waar dat voorheen nog alleen tijdens de finale was", zegt Haveman. De stemmen van de jury tellen voor vijftig procent mee.

Ook binnen de jury is een aanpassing doorgevoerd. "Nu bestaat de jury uit zeven in plaats van vijf leden. De twee leden die zijn toegevoegd zijn bovendien onder de 25 jaar. Het Songfestival hoopt al jaren te verjongen."

Tot slot is ook de manier van jureren iets aangepast. De jury krijgt altijd een lijst met onderdelen waarop zij moet letten tijdens de optredens. "Vocale kwaliteiten stonden traditioneel bovenaan, maar dit jaar wegen compositie en originaliteit van het lied zwaarder."

5. Nederland doet niet mee, maar de NOS zendt het festival wel uit, hoe zit dat?

Om meteen een misverstand uit de wereld te helpen. Nederland is niet verplicht om het Songfestival uit te zenden. De angst was dat het niet uitzenden van het liedjesfestijn gevolgen zou kunnen hebben voor deelname in de toekomst. "Maar daar is volgens de EBU geen sprake van", zegt Haveman. 

Zo kiezen Spanje, Ierland en Slovenië ervoor om het Songfestival niet uit te zenden. Andersom is het wel zo dat landen die wél meedoen de verplichting hebben om uit te zenden.

De twee halve finales op 12 en 14 mei en de finale op zaterdag 16 mei zijn straks gewoon bij de NOS te zien. Henry Schut en Jeroen Kijk in de Vegte verzorgen het commentaar. 

"Dat ligt een beetje aan ons omroepsysteem", zegt Haveman. "De AVROTROS is verantwoordelijk voor de Nederlandse deelname en inzending. Zij hebben zich teruggetrokken. Maar de NPO gaat over de uitzending. En die noemt het in eigen woorden 'een wettelijke taak' om grote nationale en internationale evenementen uit te zenden."

Voor de uitzending werken de NOS en de NTR samen.

6. Kun je nog wel je stem uitbrengen? 

Omdat Nederland niet meedoet, worden er namens Nederland officieel ook geen stemmen uitgebracht. Toch kun je op je favoriete act stemmen via de 'rest of the world vote'. Er kan zelfs meer gestemd worden dan voorheen. Voorheen was het namelijk niet mogelijk om tijdens de halve finale te stemmen, waarin Nederland niet zat. Nu is dat wel mogelijk.

Stemmen kan online via www.esc.vote en kost 0.99 euro per stem. De stembus opent rond middernacht, voorafgaand aan elke halve finale en de finale.