Arnhem als eerste Nederlandse stad tegen smartphone voor kinderen: 'Er zijn te veel nadelen'

Het statement ontstond tijdens gesprekken tussen verschillende instellingen en de gemeente. "We zien steeds duidelijker dat intensief gebruik van smartphones en social media de ontwikkeling van kinderen en jongeren belemmert", zegt onderwijswethouder Nerima Kundić. 

Landelijk zijn telefoons inmiddels verboden in de klas, maar buiten schooltijd zitten kinderen er nog steeds veel op, zegt Klaas van Veen van Flores Onderwijs, een van de initiatiefnemers. "Het pesten via social media heeft een enorme omvang gekregen. Bovendien gebeurt het vaak anoniem, dat is zorgelijk." Ook merkt hij dat kinderen steeds vaker moe op school komen omdat het gamen en sociale media 's nachts doorgaan. 

Ook Danielle Batist van de landelijke ouderbeweging Smartphonevrij Opgroeien ziet het terug. "Leraren zijn nu druk met het oplossen van ruzies die zich in appgroepen en sociale media hebben afgespeeld, buiten het schoolplein."

"Toen de eerste smartphone op de markt kwam was dat natuurlijk revolutionair. Dat je een computer in je broekzak had was bijzonder. Maar tegenwoordig is het verslavende enorm verstrekt, de technologische ontwikkelingen hebben ons ingehaald", aldus van Veen.

Volgens van Veen worden kinderen er ook niet vrolijker van. "Ze isoleren zich sneller, hebben voornamelijk online contact met vrienden en zitten vast in algoritmes vol TikTokfilmpjes."

Toch is de sociale druk op kinderen en jongeren om een smartphone te hebben groot. Dat maakt het voor zowel kind als ouder lastig. Ouders krijgen regelmatig het argument 'maar iedereen heeft een telefoon' naar hun oren, zegt Batist. 

Batist ziet dat ouderbewegingen inmiddels als een lopend vuurtje gesprekken zijn gaan voeren met scholen over dit onderwerp. Volgens Batist draait het vooral om samenwerking. "Je kunt het als ouder bijna niet alleen. Als je wilt dat kinderen smartphonevrij kunnen opgroeien, moet dat op alle plekken gebeuren: thuis, op school en in de vrije tijd. Je wil die verantwoordelijkheid collectief dragen."

'Geen enkele ouder wil dat zijn kind buiten de boot valt'

Ook Ina Koning, universitair hoofddocent aan de Vrije Universiteit Amsterdam en medeopsteller van de landelijke richtlijn Gezond Schermgebruik, noemt het Arnhemse initiatief belangrijk. "We weten dat het voor ouders veel makkelijker is als ze niet de enige zijn die grenzen stellen” zegt ze. “Het is heel waardevol dat scholen en een gemeente hierin samen optrekken."

Esmee zat 16 uur per dag te scrollen op haar telefoon, nu zet ze zich in om andere jongeren bewust te maken van een telefoonverslaving. 

In de landelijke richtlijn staat het advies om eigen smartphones zo lang mogelijk uit te stellen, bij voorkeur pas vanaf groep 8 of later. Volgens Koning kan daar al veel winst worden behaald als ouders gezamenlijk afspraken maken. "Geen enkele ouder wil dat zijn kind buiten de boot valt."

Tegelijkertijd benadrukt ze dat het niet zwart-wit is. "Er zijn ook ouders die hun kind om legitieme redenen een telefoon geven, bijvoorbeeld voor veiligheid of bereikbaarheid." Volgens Koning gaat het daarom vooral om bewust en stapsgewijs omgaan met schermgebruik. "Als je een smartphone geeft betekent dat niet automatisch dat daar meteen alles op moet staan." 'Kijk als ouder gedoseerd mee en blijf het gesprek voeren' is haar advies.

Grote druk

Volgens wethouder Kundić staan ouders en verzorgers vaak onder grote druk. "Juist daarom is het waardevol dat Arnhemse scholen en de gemeente hen gezamenlijk ondersteunen bij het stellen van grenzen. Zo werken we samen aan een veilige omgeving met meer rust en meer ruimte voor kinderen om te groeien en te leren."

De initiatiefnemers hopen dat Arnhem een voorbeeld kan zijn voor andere gemeenten. Volgens Van Veen is er steeds meer maatschappelijk bewustzijn over de impact van smartphones op jongeren. "We hebben dat eerder ook gezien bij roken en alcohol. Het kost tijd voordat normen veranderen, maar je merkt dat steeds meer mensen voelen dat veel telefoongebruik niet goed is voor kinderen."

'Dit voelt urgent'

Volgens de betrokken organisaties is het gezamenlijke statement een ongevraagd, maar toch dringend, advies. "We kunnen heel veel statements maken", zegt Van Veen. "Maar dit voelt urgent. Uiteindelijk willen we kinderen stimuleren om dingen te doen waar ze echt voldoening uit halen: sporten, muziek maken, kunst, buiten spelen. Passie in plaats van alleen maar een telefoon."