Marco weet wat prinses Mette-Marit moet doorstaan: 'Longtransplantatie redde mijn leven'
In 2018 werd bij de Noorse kroonprinses een zeldzame vorm van chronische longfibrose vastgesteld. Door de ziekte ontstaat littekenweefsel in de longen, waardoor ademhalen steeds moeilijker wordt. De laatste weken verslechterde de situatie. Gisteren maakte het Noorse hof bekend dat een longtransplantatie noodzakelijk is.
"Na een algehele medische beoordeling staat zij nu op de lijst van mensen die zo snel mogelijk een longtransplantatie zullen ondergaan", aldus hoofdarts en longspecialist Are Holm van het Rikshospitalet in Oslo.
Of iemand in aanmerking komt voor een longtransplantatie, hangt sterk af van de ziekte die hij of zij heeft, zegt de Nederlandse transplantatiearts Michiel Erasmus, verbonden aan het UMC Groningen. Er zijn verschillende longaandoeningen die uiteindelijk tot zo'n ingreep kunnen leiden.
"De belangrijkste voorwaarden zijn dat de ziekte niet meer te behandelen is en dat de verwachting is dat iemand er binnen afzienbare tijd aan zal overlijden zonder transplantatie. Longfibrose, waar de Noorse prinses aan lijdt, is typisch een longziekte waarbij de gezondheid in één keer sterk kan verslechteren."
En dus is Mette-Marit op een wachtlijst gezet. Marco van Eliveld stond ook ooit op zo'n transplantatielijst. In 2009 kreeg hij op 27-jarige leeftijd een dubbele longtransplantatie toen zijn gezondheid vanwege een zeldzame longaandoening snel achteruitging. Eliveld leed aan PVOD, een ziekte waarbij de bloedvaatjes in de longen dichtslibben. Door de aandoening krijg je steeds minder zuurstof in je bloed en moet het hart veel te hard werken, met uiteindelijk hartfalen als gevolg.
"Toen behandelingen van mijn ziekte niet aansloegen, werd gezegd: dit is niet vol te houden, we gaan je op de transplantatielijst zetten."
Toestand van Noorse kroonprinses Mette-Marit flink achteruitgegaan, arts noemt situatie 'gevaarlijk'
Aan transplantatie gaat een uitgebreide screening vooraf. Er wordt bijvoorbeeld bloedonderzoek verricht en gekeken naar de werking van de nieren. Volgens transplantatiearts Erasmus van het UMCG is zo'n uitgebreide screening nodig, omdat het lichaam in staat moet zijn om de fysiek zware transplantatie te ondergaan en de medicijnen daarna aan te kunnen.
118 longtransplantaties
In 2025 werden volgens de Nederlandse Transplantatie Stichting in ons land 118 longtransplantaties uitgevoerd. De grootste groep ontvangers (53) bestond uit patiënten in de leeftijd van 56-64 jaar. In de leeftijd 16-55 waren dat er 37 en in 28 gevallen was de ontvanger 65-plus.
Er stonden op 31 mei van dit jaar nog 171 patiënten op de wachtlijst voor een longtransplantatie. De meestvoorkomende wachttijd voor een long (die pas na het overlijden van een donor kan worden getransplanteerd) was vorig jaar 5,3 maanden.
Vanaf het moment dat Eliveld op de lijst werd gezet, begon het wachten. In zijn geval negen maanden. In die periode ging het eigenlijk alleen maar slechter, waardoor hij op zeker moment hoger op de lijst werd gezet.
Weer kunnen voetballen
"En dan is het ineens zover. Het was op de dag van mijn vaders verjaardag dat ik gebeld werd. Dat telefoontje vergeet ik nooit meer. 'We hebben longen voor je'."
Ondanks de verwachte verlengde levensduur van zeven jaar in die tijd, ging Eliveld ervoor. "Mijn grote doel was om weer te kunnen voetballen. Daar hield ik me aan vast. Ik volgde ook verhalen van anderen die na een transplantatie weer van alles konden, zoals iemand die erna meedeed met het NK traplopen. Dat gaf hoop."
Anno 2026 is de levensverwachting na een transplantatie verhoogd en is er veel vooruitgang geboekt, zegt transplantatiearts Erasmus. De wachtlijsten zijn zelfs aan het krimpen, al is een balans er nog niet.
"In principe is het transplanteren van een long moeilijker dan dat van bijvoorbeeld het hart, omdat het orgaan continu in contact staat met de buitenwereld en daar dus goed op moet reageren. Maar we hebben tegenwoordig de mogelijkheid om de kwaliteit van de longen ook buiten het lichaam te testen. Acute afstoting komt maar weinig voor."
Een gewoon leven
Het grootste deel van de patiënten heeft volgens de arts minstens negen jaar profijt van een longtransplantatie. "Maar ik ken ze ook wel die al zeker dertig jaar met een nieuwe long leven."
Eliveld voelde het, toen hij na de operatie wakker werd, meteen. "Het diepe ademen. Van bijna geen lucht meer krijgen en afhankelijk zijn van apparatuur, naar ineens weer vrij kunnen ademen."
De transplantatie heeft zijn leven gered, zegt hij. Een inmiddels druk dagelijks leven met werk en een gezin met drie kinderen waarin vrijwel alles weer gewoon kan. En Eliveld staat weer op het voetbalveld. "Ik zeg tegenwoordig altijd: ik ga voor de 80 jaar."
