Veel barrières voor mensen met een beperking: 'Je wordt als kostenpost gezien'
Tien jaar geleden ondertekende Nederland het VN-verdrag Handicap. Daarmee beloofde de overheid toe te werken naar een samenleving waaraan mensen met een beperking volwaardig kunnen deelnemen. Volgens het College voor de Rechten van de Mens is die belofte nog niet waargemaakt.
Larissa de Groot kan daarover meepraten: "Ik ben tien jaar geleden in een rolstoel terechtgekomen, maar heb geen verandering meegemaakt."
Ook in haar dagelijks leven loopt ze daar tegenaan. Zo ging ze afgelopen week met de trein naar Antwerpen, maar moest ze strategisch overstappen en vooruitplannen omdat ze weet dat de lift bij station Sloterdijk al maanden kapot is. "Ik kan niet zomaar de NS-app volgen."
Niet mee kunnen doen
Het college, dat onafhankelijk toezicht houdt op het verdrag en de overheid adviseert, deed onderzoek onder ruim 1800 Nederlanders met een beperking. Daaruit bleek dat velen van hen het gevoel hebben niet volledig mee te kunnen doen op het gebied van zorg, onderwijs, werk en sociale activiteiten. Volgens de instantie stapelen de problemen voor mensen met een beperking zich op.
Jong en in een scootmobiel: Susan vecht tegen vooroordeel over haar onzichtbare beperking
Zo ervaart meer dan een kwart van de bevraagden geen gelijke kansen op de arbeidsmarkt en onderneemt de helft minder sociale activiteiten dan ze willen. Ruim een derde maakt zich zorgen of ze wel genoeg geld hebben in de toekomst.
Ronald van der Schoot, die sinds zijn geboorte spasmes heeft, herkent de problemen. "Veel jongeren willen aan het werk, maar krijgen dat niet", vertelt hij. "Het openbaar vervoer is niet goed geregeld en er zijn veel losse instanties die langs elkaar heen werken, dus je moet steeds bewijzen dat je een beperking hebt."
Glitterprothese
Sophie-Anne Onland is geboren met een korter linkerbeen en heeft een onderbeenprothese. Als tiener was ze onzeker over haar been. Haar prothese moest vooral niet opvallen en voorbeelden van mensen zoals zij zag ze nauwelijks. Pas toen ze online een Braziliaanse influencer met een glitterprothese tegenkwam, veranderde dat:
Volgens Onland is die zichtbaarheid belangrijk. Ze noemt mensen met een beperking het 'ondergeschoven kindje' binnen de inclusiebeweging. Ook begon ze een eigen agentschap (NinetyNine agency) om ervoor te zorgen dat mensen met een beperking vaker te zien zijn in de media.
Belevingswereld
Hoe kan het eigenlijk dat het verdrag niet goed wordt uitgevoerd? Volgens De Groot ontbreekt het vaak aan mensen met een beperking aan de tafels waar beleid wordt gemaakt. Ze vindt dan ook dat mensen met een beperking mee zouden moeten kunnen praten. "Dan kun je infrastructuur toegankelijker maken."
Ze geeft als voorbeeld de kinderkopjes in Alkmaar. "Heel karakteristiek, maar een hel om over te rollen." Ze legt uit: "Ik denk daar over na, maar mensen die niet weten wat voor schokken dat geeft op je stoel en lijf, omdat ze daar geen ervaring mee hebben, doen dat niet." Ze concludeert: "Het zit niet in hun belevingswereld."
Onland denkt ook dat het verdrag niet goed wordt uitgevoerd, want 'niemand voelt zich verantwoordelijk en niemand controleert'.
Volgens Bianca Prins, adviseur op het gebied van toegankelijkheid en zelf slechtziend, komt dat ook doordat de groep mensen met een beperking heel complex en divers is. "De verschillen tussen de groepen zijn groot en daarmee ook hun belangen."
Daarnaast wordt volgens Prins te vaak gekeken naar wat toegankelijkheid kost, en te weinig naar wat het oplevert. Dat is volgens haar een gemiste kans. Als meer mensen met een beperking kunnen werken, studeren en zelfstandig meedoen, levert dat volgens haar niet alleen hen iets op, maar de hele samenleving.
De regering moet meer doen
Volgens Rick Lawson, voorzitter van het College voor de Rechten van de Mens, ligt een grote verantwoordelijkheid bij de regering: "De overheid moet ervoor zorgen dat de rechten van mensen met een beperking vooruitgaan, en niet achteruit."
Van der Schoot heeft in ieder geval een duidelijke boodschap: "Je wordt niet als normaal mens gezien maar als kostenpost. We moeten als mens worden gezien."
Voor veel mensen met een beperking en hun naasten is passende zorg niet vanzelfsprekend. Dat merkt ook Stefan, die zijn vrouw Peggy thuis verzorgt na een hersenbloeding. Maar de extra financiering die daarvoor nodig is, werd dit jaar onverwacht afgewezen:
