Na boetelawine en klachtenregen kraakt ombudsman elektronische tolweg: onduidelijk en discriminerend

De ombudsman roept minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat in een brief op om 'onevenredige' betalingsherinneringen van 9 euro af te schaffen en deze weer gratis te maken. Daarnaast moet het kabinet volgens Van Zutphen voor toekomstige plannen met elektronische tolheffing lessen trekken uit de vele klachten van burgers over Nederlands eerste elektronische tolweg.

Op de weg, die ook wel de Blankenburgverbinding heet, geldt een tolverplichting. Iedereen die er rijdt moet tol betalen. Maar tolpoortjes ontbreken. In plaats daarvan registreren camera's het kenteken. Automobilisten moeten vervolgens zelf online betalen. Dat kan vooraf of uiterlijk drie dagen na hun rit. Wie wil, kan ook een abonnement afsluiten, waarmee de tol automatisch wordt afgeschreven.

Honderdduizenden boetes

Het systeem komt de doorstroming ten goede, maar veel mensen weten niet dat zij tol moeten betalen. Dat bleek alleen al uit honderdduizenden boetes en betalingsherinneringen die in het eerste jaar werden uitgedeeld. Al sinds de invoering van de digitale tolheffing op de A24 tussen Vlaardingen en Rozenburg in december 2024 regent het klachten.

RTL Nieuws ontdekte dat de opbrengsten van boetes en betalingsherinneringen een belangrijke post waren in de kabinetsbegroting. De tolweg moet namelijk geld opleveren om de aanleg ervan te bekostigen. De helft van de opbrengsten in de eerste prognoses kwam uit boetes en herinneringen. Maar de opbrengsten bleken, mede door minder gebruik van de weg in het eerste jaar, tegen te vallen.

Ondanks de honderdduizenden boetes levert de weg dus geen geld op, maar moet er juist geld bij. Dat gat kan alleen maar groter worden, nu ombudsman Van Zutphen er voor pleit om geen geld meer te vragen voor een betalingsherinnering. Nu krijgen mensen die vergeten zijn te betalen een herinneringsbrief van 9 euro. Een ritje kost 1,57 euro.

Naast dat de tolverplichting volgens de ombudsman onduidelijk is voor veel weggebruikers, is het vragen van 9 euro voor een herinnering 'niet in verhouding' en 'onevenredig'. Zeker met het oog op het feit dat alleen digitaal kan worden betaald en er geen papieren alternatief is.

'Uitsluiting'

"Als iemand een publieke voorziening niet kan gebruiken omdat het systeem alleen digitaal werkt, is dat geen keuzevrijheid maar uitsluiting", schrijft Van Zutphen. "Een systeem moet zo worden ingericht dat burgers niet worden afgerekend op onduidelijkheid en/of beperkte vaardigheden."

Vanmiddag staat er een debat in de Tweede Kamer gepland, waarbij de problemen bij de tolverbinding van de A24 worden besproken. Ook de toekomstige ViA15, waarbij hetzelfde systeem is beoogd, is onderwerp van gesprek.