Mumin vluchtte uit Syrië en fluit nu in de Achterhoek: 'Het einddoel? De Champions League-finale'

De velden van FC Trias zijn leeg, het is nog zomervakantie, dus het kunstgras in Winterswijk ligt er verlaten bij. Mumin Tumeh kan niet wachten tot hij zijn paarse scheidsrechterstenue weer aan kan trekken. Fluiten is zijn passie, dat is te zien als hij erover vertelt. 

De meeste jongens die voetballen, dromen ervan ooit in een vol stadion te spelen. Mumin keek als tiener juist naar de man die de wedstrijd leidde. Zelf was hij keeper bij Al-Aqsa Club, een amateurclub in een volkswijk van Damascus, waar op een zandveld werd gevoetbald. Tijdens een lokaal buurttoernooi zag hij een professionele scheidsrechter aan het werk, en hij was meteen verkocht.

De jongste arbiter in Syrië

Mumin, toen 15 jaar oud, vroeg hem hoe hij ook scheidsrechter kon worden. De man hielp hem aan een cursus. Niet veel later stond hij zelf met een fluit op het veld. "Ik was de jongste arbiter in Syrië", zegt hij.

Hij klom op tot het hoogste niveau van de Syrische voetbalbond. Waarom juist het fluiten hem zo aantrok, vindt hij lastig uit te leggen. "Ik hou van regels, denk ik." Mumin is een rustige jongen, bedachtzaam. Hij denkt goed na over wat hij wil zeggen, probeert de juiste Nederlandse woorden te vinden voor zijn gedachten. 

Zijn interesses beperken zich niet tot het voetbalveld alleen. Mumin ging in Syrië rechten studeren en zag voor zichzelf twee carrières. "Rechter en scheidsrechter", zegt hij. "Mooie combinatie."

Jaren later is die droom er nog steeds, maar vrijwel al het andere is veranderd. Mumin woont nu in een asielzoekerscentrum in Winterswijk. Overdag werkt hij fulltime in een restaurant bij een grote kampeerwinkel, daarnaast fluit hij bij amateurwedstrijden. 

Hij wil verder studeren, zijn rijbewijs halen en als 'scheids' doorgroeien in het Nederlandse voetbal. Maar eerst wacht hij op een beslissing waar hij zelf nauwelijks invloed op heeft: mag hij in Nederland blijven?

'Ik kon niet verder leven'

Mumin werd geboren in het Palestijnse vluchtelingenkamp Yarmouk in Damascus en groeide op in Sbeineh, eveneens bij de Syrische hoofdstad. Zijn familie is Palestijns, maar hij kreeg nooit de Syrische nationaliteit. "Ik ben geboren in Syrië, maar ik ben niet Syrisch." Een Syrisch paspoort heeft hij niet, een Palestijns paspoort evenmin: hij is staatloos.

Toen in 2011 de burgeroorlog in Syrië begon, woonde hij eerst nog in een relatief veilige omgeving, zegt hij. Later werd reizen naar de universiteit moeilijker en maakte de veiligheidssituatie een normaal leven steeds ingewikkelder.

Drie jaar studeerde hij rechten, maar zijn opleiding afmaken lukte niet. "Ik kon niet verder studeren en niet goed leven." In 2023 besloot hij te vluchten. Zijn ouders, twee broers en drie zussen bleven achter. Hij heeft hen sindsdien niet meer gezien.

Pinnen in zijn been

De reis naar Nederland duurde bijna acht maanden en voerde volgens Mumin door twaalf landen. In Turkije raakte hij betrokken bij een verkeersongeluk met een motorfiets en een auto. Zijn been brak, de rest van de reis legde hij af met pinnen in zijn been. "Pas in het ziekenhuis in Winterswijk zijn die operatief verwijderd", vertelt hij. Veel meer woorden maakt hij er niet aan vuil. "De reis was niet makkelijk."

Dat hij juist naar Nederland wilde, had een duidelijke reden: vier ooms woonden hier al jaren en hebben inmiddels de Nederlandse nationaliteit. Na aankomst meldde hij zich in Ter Apel. Via verschillende opvanglocaties kwam hij in Winterswijk terecht, waar hij nu ongeveer anderhalf jaar woont.

In Nederland vond hij iets terug wat hij in Syrië was kwijtgeraakt: veiligheid. "Ik kan om twee of drie uur 's nachts naar buiten, als ik zou willen. In Syrië moest iedereen om tien uur binnen zijn." In Winterswijk durft hij weer plannen te maken. "Hier kan ik verder met mijn droom."

'Eerst maar een klein wedstrijdje'

Voetbal hielp hem aansluiting te vinden, vertelt hij. Via de scheidsrechterscoördinator van FC Trias, die ook Nederlandse les geeft aan vluchtelingen, kwam hij bij de club terecht. Mumin vertelde dat hij in Syrië al jaren had gefloten en daar zijn opleiding had gevolgd.

Bij de club waren ze blij met hem. Inmiddels fluit hij jeugd- en seniorenwedstrijden. Kort voor het interview leidde hij nog een duel van het eerste elftal van FC Trias, dat in de derde klasse op zondag speelt. 

Ook bij toernooien voor de jongste kinderen doet de club graag een beroep op hem. Dat Mumin nog maar twee jaar in Nederland woont, is tijdens wedstrijden steeds minder te merken. In het begin was communiceren lastig, maar zijn beperkte woordenschat kan soms ook een voordeel zijn. Bij Mumin merken spelers dat een lange discussie weinig oplevert. Hij neemt een beslissing en zegt: jongens, we gaan weer voetballen.

Mumin is rustig en duidelijk en heeft weinig kaarten nodig om de controle te bewaren. Zelf kondigt hij op het veld niet aan dat zijn Nederlands nog niet perfect is. "Dat is niet fijn voor mijn wedstrijd." Daar is hij simpelweg de scheidsrechter.

De taal leert hij vooral door te werken en met Nederlanders te praten. Een reguliere taalschool heeft hij nog niet bezocht. Vooral de grammatica vindt hij lastig, net als het Achterhoekse dialect. Zelf vindt hij zijn Nederlands nog lang niet goed genoeg. "Ik ben nog jong. Ik moet goed Nederlands leren."

Azc in Winterswijk

Mumin is niet de enige bewoner van het Winterswijkse azc die via FC Trias aansluiting vond. Inmiddels spelen ongeveer vijftig kinderen uit de opvang bij de vereniging, een deel in reguliere teams.

De publieke discussie over asielopvang is ook in de Achterhoek fel. In Doetinchem liep een demonstratie tegen een opvanglocatie uit op ongeregeldheden. Ook in Aalten gingen inwoners de straat op tegen plannen voor een azc, terwijl later eveneens voorstanders van zich lieten horen.

In Winterswijk is het azc is geen afgesloten terrein. Er staat geen hek omheen en de locatie lijkt meer als een gewone wijk, zegt Raymond Nienhuis, de scheidsrechterscoördinator van FC Trias, die zelf ook scheidsrechter is. "Wij zeggen altijd: als je mensen normaal behandelt, gaan ze zich ook normaal gedragen."

Door iemand als Mumin persoonlijk te leren kennen, verandert het abstracte debat, merkt hij. "Iedereen heeft het over asielzoekers, maar wij kennen Mumin." Hij ziet een jonge man die fulltime werkt, Nederlands leert, vrijwillig wedstrijden fluit en zijn studie wil hervatten. "Als je met een open blik kijkt naar iemand die zo'n moeilijke reis heeft gemaakt en zich hier inzet, kun je daar alleen maar respect voor hebben."

Mumin probeert zijn dagen zo vol mogelijk te plannen. Stilzitten in het azc doet hij liever niet. In het azc ervaart hij stress, zegt hij. "En dat is niet fijn." Op de voetbalclub of op zijn werk voelt hij zich wel op zijn gemak. Zijn werk en het voetbal geven hem structuur. 

Ook volgt hij rijlessen. Zijn theorie heeft hij gehaald, maar volgens Mumin kan hij zonder verblijfsvergunning nog geen Nederlands rijbewijs krijgen. Terwijl hij prima kan rijden, zegt hij grijnzend: "In Syrië heb je daar geen rijbewijs voor nodig, hoor."

Het zwaarst, vindt hij, dat zijn hele familie nog in Syrië woont. Zijn ouders, broers en zussen heeft hij drie jaar niet gezien. Hij spreekt hen iedere dag. "Mijn familie mis ik het meest." Ze zijn trots op wat hij in Nederland doet, maar het is niet realistisch dat het hele gezin hierheen komt, geeft hij aan. Een toekomst in Nederland betekent dus ook een toekomst op grote afstand van hen.

Syrisch, Palestijns of staatloos

Tegelijk weet hij niet zeker of hij die toekomst krijgt. Omdat hij in Syrië is geboren maar geen Syriër is, staat zijn nationaliteit in de Nederlandse registratie volgens hem nog als onbekend. De IND weet dat hij van Palestijnse afkomst en staatloos is, zegt hij. Alle gesprekken zijn gevoerd en alle documenten ingeleverd. Nu wacht hij al twee jaar op een beslissing.

Als hij mag blijven, wil hij zijn studie rechten hervatten en verder als scheidsrechter. Sinds februari 2025 fluit hij voor de KNVB, wat betekent dat hij ook andere clubs dan FC Trias kan leiden als arbiter. Zijn Syrische certificaten konden worden meegenomen, waardoor hij niet helemaal onderaan hoefde te beginnen. 

Voorlopig fluit hij vooral jeugdwedstrijden en moet hij via rapporten en beoordelingen laten zien dat hij klaar is voor een volgende stap. Hij was onder meer scheids bij De Graafschap onder 13 tegen FC Groningen.

De finale van de Champions League

Mumin legt de lat hoog. Eerst wil hij naar het seniorenvoetbal, daarna naar de hogere divisies en de eredivisie. Het einddoel? "Champions League", zegt hij. "De finale."

Zolang er geen beslissing is genomen, blijft hij werken, leren en fluiten. "Het komt goed", zegt hij. "Gewoon Nederlander worden."