Fien (30) zocht haar stamboom uit via moederskant: oma's tot 1680 teruggevonden

"Ik was heel erg bezig met de vraag: wat betekent het om vrouw te zijn?", vertelt Lindelauff. Daarbij begon ze ook na te denken over waar ze zelf vandaan kwam, en realiseerde ze zich: "Eigenlijk weet ik helemaal niet waar ik vandaan kom voorbij mijn oma."

Daarom besloot ze bewust van moeder naar moeder terug te zoeken. Zo herleidde ze haar moederlijn terug tot 1680. "Ik ben een vrouw en met die vrouwen voel ik me meer verbonden dan met de lijn van mijn opa."

Mannelijke traditie

Dat stamboomonderzoek inderdaad in een mannelijke traditie is ontstaan, vertelt Martine Zoeteman, senior onderzoeker en DNA-deskundige bij het Centrum voor Familiegeschiedenis.

"Stamboomonderzoek is tegelijkertijd met familiewapens ontstaan in de tijd van de ridders. Mannen dus." Vooral de adel gebruikte stambomen om macht en bezit te legitimeren. "Kijk eens: dat stukje grond is van mij, want mijn vader en mijn opa hadden die grond al in bezit."

Ook achternamen spelen een rol in hoe zichtbaar vrouwen in een stamboom zijn. Dezelfde achternaam loopt vaak generaties door van man tot man, terwijl vrouwen de achternaam van hun partner aannamen. "Als je de moeders gaat uitzoeken, is er iedere generatie sprake van een andere achternaam", legt de onderzoeker uit.

En hoe verder je teruggaat in de tijd, hoe moeilijker vrouwen soms bij naam te vinden zijn. Vanaf 1811 werden geboortes, huwelijken en overlijdens vastgelegd in de burgerlijke stand. Daarvoor zijn onderzoekers vaak aangewezen op informatie bijgehouden door kerken. 

"Daar zijn vrouwen soms moeilijker te vinden. Dan is een vrouw bijvoorbeeld in een doopboek alleen aangeduid als 'de vrouw van Jan Janssen'."

Toch is de moederlijn volgens Zoeteman juist een betrouwbare lijn om te onderzoeken. "Je weet bij de lijn van je moeder altijd dat het de juiste lijn is. Zowel biologisch als juridisch op papier." 

Tijdens haar eigen zoektocht ontdekte Lindelauff dat vrouwen uit haar moederlijn zo'n tweehonderd jaar lang uit hetzelfde dorp in Limburg kwamen. Ze ging er samen met haar moeder en oma naartoe.

"Dat was heel bijzonder", zegt ze. Vooral omdat ze haar onderzoek nog aan haar inmiddels overleden oma kon laten zien. "Zij was ook feminist. Ik vond het heel mooi dat ik het feminisme op een andere manier kon meenemen en aan haar kon teruggeven."

De stamboom liet haar ook zien wat eerdere generaties vrouwen meemaakten. Zo kwam ze in haar familie een vrouw tegen die vier jonge kinderen was verloren. "Daar werd nooit over gepraat."

'Geschiedenis van de gewone mens'

Volgens Zoeteman is dat precies wat familieonderzoek bijzonder maakt. "Het is de geschiedenis van de gewone mens, de gewone vrouw die je niet in de geschiedenisboekjes vindt." In stambomen zie je volgens haar ook grotere veranderingen terug, zoals kindersterfte die afneemt en gezinnen die kleiner worden.

Lindelauff heeft inmiddels met haar 'moederstamboom' voor meerdere vrouwen hun moederlijn uitgezocht. Daarmee wil ze de traditie doorbreken en familiegeschiedenis vanuit een vrouwelijk perspectief bekijken. Uiteindelijk draait het voor haar vooral om één ding: "Die moeders weer een naam geven."