Een jaar na de moord op Lisa: gemeenten namen maatregelen, betrokkenen zijn kritisch
Lisa fietste op 20 augustus 2025 na een avond uit in Amsterdam terug naar huis in Abcoude toen ze werd aangevallen en gedood. De 22-jarige Chris Jude heeft bekend haar te hebben vermoord. Haar zaak leidde tot veel maatschappelijke en politieke aandacht voor de veiligheid van vrouwen op straat.
Meer licht en minder groen
Een jaar later is daar in verschillende gemeenten iets van terug te zien. Door het hele land zijn onder meer bosjes gesnoeid, is verlichting aangepast, zijn meldpunten opgezet en worden vrouwen gevraagd welke plekken zij als onveilig ervaren.
De meeste van de twintig gemeenten die RTL Nieuws benaderde, zeggen sinds augustus vorig jaar nieuwe maatregelen te hebben genomen of aangekondigd. Een aantal gemeenten zegt hier al langer mee bezig te zijn.
De maatregelen verschillen per stad. Zo plaatste Haarlemmermeer onder meer extra verlichting in tunnels en langs routes naar stations. In Utrecht is bijvoorbeeld op verschillende plekken groen gesnoeid en zijn bankjes op verschillende plekken verplaatst. Amsterdam werkt onder meer aan betere verlichting en bredere fietspaden:
Meer aandacht sinds Lisa
Anouk van den Boogaard van het Nachtcollectief Eindhoven ziet ook een verandering. Zij werkte al voor de moord aan sociale veiligheid in het uitgaansleven en kreeg toen nog regelmatig de vraag: is dit eigenlijk wel nodig?
"Doordat het onderwerp landelijk meer aandacht kreeg, begreep iedereen beter wat we bedoelden", zegt Van den Boogaard. ''Daardoor konden we het gesprek aangaan met de gemeenteraad en werd het onderwerp sociale veiligheid uiteindelijk ook opgenomen in het coalitieakkoord.''
Een van de initiatieven die het Nachtcollectief heeft opgezet, is de Nachtambassade op Stratumseind. Daar kunnen mensen tijdens het uitgaan terecht als ze iets vervelends hebben meegemaakt, maar ook voor een gesprek of om even tot rust te komen.
Is dat genoeg?
Er zijn dus maatregelen genomen en er is meer aandacht voor het onderwerp. Toch waarschuwen betrokkenen dat gemeenten er daarmee nog niet zijn.
Volgens Laura Adèr, directeur van Fairspace, ging het debat eerder vaak over wat vrouwen zelf moesten doen om veilig over straat te kunnen. "De overtuiging van: vrouwen kunnen 's nachts maar beter niet over straat gaan, is verschoven naar: we moeten de openbare ruimte vrouwvriendelijker en veiliger inrichten."
Gemeenten kijken daardoor meer naar bijvoorbeeld verlichting, cameratoezicht, groen en of mensen goed kunnen zien wat er om hen heen gebeurt. Adèr noemt dat mooi, maar ook laaghangend fruit. Want een extra lamp of gesnoeide struik kan ervoor zorgen dat een plek veiliger voelt, maar betekent volgens haar niet automatisch dat er minder geweld tegen vrouwen plaatsvindt.
Peiling onder 10.000 vrouwen
Uit onderzoek van het RTL Nieuwspanel onder zo’n 10.000 vrouwen blijkt dat de meeste vrouwen (61 procent) geen idee hebben van de maatregelen die hun gemeente heeft genomen. En van de vrouwen die wel weten wat hun gemeente heeft gedaan, vindt bijna iedereen dat de maatregelen nog altijd onvoldoende zijn.
Het snoeien van bosjes en het beter verlichten van fietspaden helpt wel, zeggen deelnemers, maar zij zouden nog veel liever meer handhaving en toezicht willen, en zien dat er harder wordt opgetreden tegen straatintimidatie.
Maar, geven vrouwen aan: snoeien en handhaven is eigenlijk ‘symptoombestrijding’, zegt Gijs Rademaker, opiniepeiler bij RTL Nieuws. “Er moet iets fundamenteels veranderen in de houding van mannen en jongens, zeggen vrouwen. Dáár moet volgens hen ook aan gewerkt worden, te beginnen bij ouders en op school.”
"Wat nog veel belangrijker is, maar wel de weg van de lange adem, is een gedragsverandering bij potentiële plegers." Volgens Adèr moet daarom ook meer worden ingezet op preventie. Bijvoorbeeld door vrouwonvriendelijkheid al bij de basis aan te pakken, zoals vrouwonvriendelijke grappen en overtuigingen.
"En die focus op preventie en gedragsverandering, die zal uiteindelijk leiden tot minder geweld tegen vrouwen", zegt Adèr.
In Eindhoven heeft een groep jongeren een safe space opgezet in het uitgaansgebied van Stratumseind. Je kunt er terecht voor een pleister, maar ook als je iets vervelends in het uitgaansleven hebt meegemaakt. Bekijk het in deze video:
Daarnaast zien Adèr en Van den Boogaard nog een belangrijke stap voor gemeenten: vrouwen eerder betrekken bij de inrichting van de openbare ruimte. Uit de rondvraag bleek dat verschillende gemeenten nu al met vrouwen door wijken lopen om te horen waar en waarom zij zich onveilig voelen.
Adèr zou liever zien dat hun ervaringen al worden meegenomen voordat zo'n plek er überhaupt is. "Dat het perspectief van meisjes en vrouwen wordt meegenomen aan die tekentafels bij het inrichten van de openbare ruimte en bij het maken van beleid."
Actiegroep Wij Eisen de Nacht op sluit zich daarbij aan: "Een veilige openbare ruimte maak je niet alleen vóór vrouwen en meisjes, maar juist mét vrouwen en meisjes."