Politie heeft handen vol aan onbegrepen gedrag: kost 20 procent van de inzet
In 2025 registreerde de politie bijna 170.000 meldingen van overlast door verwarde personen. In 2018 waren dat er nog bijna de helft (90.628).
Het is volgens de onderzoekers de eerste keer dat duidelijk in kaart is gebracht hoeveel politiecapaciteit daarmee gemoeid is.
Ruim 70 procent van de meldingen is binnen een uur afgehandeld. Een kwart duurt tussen de één en drie uur en bijna 4 procent kost de politie meer dan drie uur.
De cijfers laten ook regionale verschillen zien. Zeeland-West-Brabant telt de meeste meldingen. In Amsterdam komen relatief de minste meldingen van onbegrepen gedrag binnen, maar daar duurt de afhandeling gemiddeld wel het langst: 34 minuten. In Noord-Nederland zijn agenten met een mediane afhandeltijd van 15 minuten het snelst klaar.
Zo werkt een psychose: 'Je weet niet meer wat de realiteit is'
Bauke Koekkoek, lector Onbegrepen gedrag, veiligheid en samenleving, dook samen met Vanessa Swegler en Thijs Beckers in de cijfers rond dit fenomeen. Volgens hem omhelst het begrip 'onbegrepen gedrag' een breed scala aan situaties.
"In alle gevallen gaat het om overlast en vreemd, afwijkend gedrag dat je niet zo goed kunt duiden. Iemand is aan het schreeuwen, lijkt erg in de war te zijn, is gedesoriënteerd, mogelijk onder invloed van alcohol of drugs of doet suïcidale uitspraken."
Volgens Koekkoek is er nog weinig bekend over waarom deze meldingen toenemen. "Mijn belangrijkste hypothese is dat de samenleving steeds ingewikkelder en harder wordt. Voor kwetsbare mensen is het makkelijker om in de problemen te komen als de stress om bijvoorbeeld geld, werk of dagbesteding toeneemt."
Zorgelijke toename
Politievrouw Janis Tamsma, verantwoordelijk voor de portefeuille Zorg en Veiligheid, is niet verbaasd over de resultaten. "Wij roepen al jaren dat er een toename is van het aantal meldingen waarbij personen met onbegrepen gedrag betrokken zijn. Het is heel zorgelijk."
Dat kan anders, vindt ze. "Het zijn feitelijk patiënten met een zorgvraag, dus we denken dat het op andere vlakken beter kan worden geregeld voor deze doelgroep. Wij zouden de politiecapaciteit ook op een andere wijze kunnen besteden."
Veel meer meldingen over verwarde personen in eerste halfjaar
Pogingen om het aantal meldingen bij de politie terug te dringen, hebben tot nu toe weinig effect. Ondanks veel projecten, vooral vanuit de zorg, neemt het aantal meldingen niet af. Koekkoek neemt het mensen niet kwalijk dat ze de politie bellen als ze iemand met onbegrepen gedrag zien. "Soms viel het achteraf reuze mee, maar het is best logisch dat je het in eerste instantie als een risico ziet."
Hij maakt zich het meest zorgen over de groep mensen die in de problemen blijft raken. "Ik schrik ervan dat er mensen zijn die heel vaak bij de politie in beeld komen, die echt heel ingewikkeld en ontregeld zijn en veel tijd en energie kosten. Kunnen we dat in Nederland niet beter voor elkaar krijgen?"
Wat is de oplossing?
De oplossing ligt volgens hem in betere ondersteuning, bijvoorbeeld door een goede begeleiding, dagbesteding en woonplek. "We kijken dus ook naar andere sectoren van de samenleving. We moeten het z'n allen gaan doen."
Tamsma sluit zich bij hem aan. "Het besef is doorgedrongen dat de sleutel niet bij één partij ligt. We gaan met z'n allen de schouders eronder zetten, met de politie, de zorg, woningcorporaties en andere partijen."
Ze pleit allereerst voor 'meer woonzorgvoorzieningen met goede begeleiding'. Daarnaast noemt ze een integrale 24-uurs crisisdienst als mogelijke oplossing, waarbij niet alleen de politie maar ook de zorg vanaf het begin meekijkt. "Soms kan iemand vanuit de zorg veel meer betekenen."
