Hessel en Dilo redden natuurreservaat in Malawi: 'Als we niets deden, bleef er weinig van over'

Met een volgeladen pick-up truck reden Dilo en Hessel zeven jaar geleden het Afrikaanse land Malawi binnen. Een concreet plan hadden ze niet. Ze zouden het wel zien. Inmiddels runnen ze er twee hotels, een reisorganisatie en wisten ze een natuurreservaat van 2.000 hectare groot te redden van de ondergang. "Toeristen komen hier nog niet in groten getale. Er wonen ook niet veel buitenlanders. En degenen die er zijn, houden het vaak niet langer dan een paar jaar vol. Maar dat maakt dit juist een heel puur stukje Afrika", vertelt Dilo.

Bijna driekwart van de bevolking van Malawi leeft onder de armoedegrens. Slechts 16 procent heeft elektriciteit. In hoofdstad Lilongwe, waar Dilo en Hessel hun huis hebben, ligt dat percentage hoger. Maar ook daar kent het leven weinig luxe. Even op een terrasje zitten of gezellig uit eten, dat zit er niet echt in.

Maar er is geen haar op zijn hoofd die eraan denkt om terug te verhuizen naar Nederland. Daar sluit zijn partner Dilo zich bij aan. "Natuurlijk missen we dat wel eens, maar ons leven is hier. We zijn verliefd geworden op Afrika. Op de natuur en de mensen." 

Lilongwe is niet de mooiste plek van het land, vinden ze. Daar bivakkeren ze de helft van de tijd voor hun werk in de hotels, de rest van de tijd zijn ze bij Kuti Wildlife Reserve, het reservaat dat ze beheren. Hier zijn ze het liefst.

'Was bedoeld als vakantie'

Het stel leerde elkaar kennen tijdens de opleiding Eco en Wildlife, in Velp. Het Afrikaanse avontuur van de twee natuurliefhebbers startte daarna in Zuid-Afrika. "Dat ging eigenlijk per ongeluk", vertelt Hessel. "Ik had daar bij een reservaat stage gelopen. In 2013 wilde ik terug om de mensen die ik had leren kennen te bezoeken." Dilo ging mee. Het was bedoeld als een vakantie van een paar weken, maar de lodge waar Hessel gewerkt had, kwam zonder manager te zitten. 

Ze werden gevraagd om tijdelijk bij te springen. Van het een kwam het ander en uiteindelijk woonden en werkten ze zes jaar in Zuid-Afrika. De Afrikaanse manier van leven bleek goed bij hen te passen.

Die eerste jaren leerden ze veel. Over de natuur, maar ook over de toeristische sector. Naast hun baan richtten ze een reisorganisatie op. Omdat hun werkvergunning niet meer te verlengen was, moesten ze het land uit. Maar waarnaartoe? "We hadden iets moois opgebouwd en dat wilden we in een ander Afrikaans land voortzetten", zegt Dilo.

'Moet je dat wel doen?'

Ze kenden welgeteld één iemand in Malawi, maar dat was reden genoeg om die kant op te rijden. Een land dat toch wel even wat anders is dan het meer ontwikkelde Zuid-Afrika. Vrienden en familie krabden zich achter de oren. "Ze vroegen zich af wat wij daar dan precies gingen doen. Dat snap ik ook wel. In Nederland weten mensen soms niet eens waar Malawi ligt." 

Ze konden aan de slag als managers van twee hotels in de hoofdstad en gebruikten dat als financiële basis om het land te leren kennen. De mooie natuur, maar ook de armoede en de gebrekkige infrastructuur. "Als je het over afstanden hebt, dan valt het in kilometers allemaal mee. Maar je moet in tijd rekenen", legt Dilo uit. 

Veel armoede

"De wegen zijn slecht, dus het duurt veel langer om ergens te komen. Google Maps is niet betrouwbaar. Tel daar maar een uur of twee bij op."

"Je moet continu letten op gaten in het asfalt, geiten die oversteken en mensen die langs de weg lopen", vult Hessel aan. In Malawi zijn weinig autobezitters. Alles gaat te voet of op een oude fiets. Zeker op het platteland, waar de armoede groot is. Dat is ook te zien aan de Malawiaanse eetgewoonten. "Mensen hebben weinig en ze eten heel eentonig. Maïspap is de basis met een prutje van tomaatjes en ui. Bij een bijzondere gelegenheid of als er wat extra geld is, dan komt er nog wel eens wat geitenvlees bij. Of een gekookt ei."

Dilo en Hessel werken graag met de lokale bevolking samen. "De werkloosheid is hier groot en we willen mensen een kans geven om zich te kunnen ontwikkelen. We hebben in de hotels en bij het reservaat veel locals in dienst", vertelt Dilo. 

'Alles kost hier tijd'

Uiteindelijk is dat volgens hem ook de manier om een ander vooruit te helpen. "Als je ze een baan met doorgroeikansen biedt, leren ze op eigen benen staan."

Daar komen wel cultuurverschillen om de hoek kijken. In Malawi leven veel mensen met de dag. "Ik heb hier geleerd om geduld te hebben. Het kost veel tijd om iets te regelen. Daar kun je je over opwinden of je accepteert het. Maar wat ze van ons kunnen leren is om wat meer vooruit te plannen", zegt Dilo. 

Een goed voorbeeld daarvan is het natuurreservaat dat nu door het stel wordt beheerd. In de coronaperiode moest dat dicht en droogden de inkomsten op.

Er was geen toezicht meer en dat had grote gevolgen. Mensen in de omringende dorpen hadden vrij toegang tot het reservaat en dat kwam ze goed uit. "Toen we er voor het eerst kwamen kijken, hoorden we de in de verte het geluid van bijlen en zagen", vertelt Hessel. Er werden continu bomen gekapt, voor brandhout. 

Ook waren er stropers actief, waardoor veel van de wilde dieren ergens op een bord belandden, leggen de twee uit. Dat er op deze manier niks van het reservaat zou overblijven, leek niemand wat te deren. "Er werd in ieder geval weinig aan gedaan."

Met eigen ogen zagen ze hoe dieren daar het slachtoffer van werden. "Tijdens een gesprek over de overname, kregen we het bericht dat er een antilope was gezien met een speer in het lijf, opgejaagd door jachthonden. De stropers waren al gevlucht toen ze ons hoorden aankomen. Het dier heeft het uiteindelijk overleefd. Maar het beeld van die gewonde, angstige antilope staat op mn netvlies gebrand." 

Het was voor Dilo en Hessel extra motivatie om het reservaat te redden. "We keken elkaar aan en toen was het wel duidelijk. Dit soort ellende wilden we tegengaan."

Een kans

Ze namen het beheer over en zorgden voor herstel, met het oog op de toekomst. Dat ging niet van een leien dakje. "De relatie tussen het reservaat en de lokale bevolking was slecht. We hebben eindeloos moeten praten met de stamoudsten van de omliggende dorpen. Bij elk dorp weer opnieuw. We hebben gevraagd of ze ons een kans wilden geven. En uitgelegd dat we zowel het beste met het park, als de mensen voor hadden. Maar dat we vanaf dat moment weer streng zouden handhaven." 

En dat bleek nodig, want in de beginfase kwamen er alsnog veel mensen illegaal op het terrein. "Daar hebben we echt van wakker gelegen, want het waren ook mensen die vanuit armoede handelden."

Met het oog op de toekomst

Ook is er een opleidingscentrum voor rangers gekomen, waar jonge mannen uit de omgeving getraind worden. "Het zijn vaak jongens die hun school niet hebben afgemaakt en op deze manier toch een goede baan kunnen krijgen", vertelt Dilo. "We dragen zo ons steentje bij aan de werkgelegenheid, maar ook aan het behoud van het reservaat", vervolgt hij. 

"Er heerst in Malawi best een machocultuur. Ook bij de rangers. Ze moeten stoer en sterk zijn. Maar wat wij belangrijk vinden is dat ze ook leren waaróm dit werk belangrijk is. De rangers moeten niet alleen de stropers buiten houden, maar ook de hand uitreiken naar de lokale gemeenschap en kunnen uitleggen waarom we niet willen dat de bomen gekapt worden."

De bezoekers van het park bestaan uit een mix van de rijkere Malawianen en buitenlandse toeristen. In buurland Tanzania is de toeristische sector veel groter. Dat dit in Malawi nog in kinderschoenen staat, heeft ook voordelen, vindt Dilo. "In landen waar hele hordes toeristen naartoe gaan, maakt het weinig verschil wat wij doen. Hier zijn we in korte tijd uitgegroeid tot een van de grotere spelers in het toerisme. Het is allemaal heel kleinschalig en gemoedelijk. Dat maakt Malawi bijzonder", zegt Hessel. 

Stilstaan

De pure sfeer en de mensen. "Wij raden bezoekers ook echt aan om de tijd te nemen voor plekken en niet snel dingen te willen afvinken." Want juist de alledaagse ontmoetingen leveren in Malawi de mooiste herinneringen op, vertelt hij.

"Wat wij terug horen is dat het vaak die ongeplande momenten zijn die toeristen het meeste bijblijven. Hoeveel leeuwen en olifanten je ook gezien hebt, het kan net dat potje voetbal met de lokale jongens zijn dat dan het hoogtepunt van de vakantie wordt." Dat is voor Nederlanders soms moeilijk, lacht Dilo. Om niet met een strakke planning op pad te gaan. 

"Als ik op Schiphol land en meteen weer in die wirwar van gestreste mensen stap, weet ik waarom ik liever in Malawi woon. Altijd haast, altijd een vol schema. Soms is het goed om stil te staan en even te kijken waar je bent. Als wij dat hier doen, met die Afrikaanse natuur om ons heen, dan weten we meteen weer dat dit onze plek is."