Een joggingbroekverbod op school, mag dat? 'Niet zomaar'
De Goudse Waarden wil dat leerlingen zich netter kleden en verbiedt joggingbroeken, trainingspakken, windjacks, sportbroekjes en voetbalshirts. Eerder deed de onderwijsinstelling al crop tops en korte broeken in de ban.
De Goudse school is niet de enige school die bepaalde kleding probeert te weren. Zo heeft het Stanislascollege in Delft zichtbare navels en blote benen verboden en stuurde het Grotius College in Heerlen een nieuwsbrief rond waarin het een blote buik en diep decolleté ongepast noemt.
Geen carte blanche
Maar mag een school eigenlijk bepalen wat een leerling aantrekt? Tot op zekere hoogte, zegt jurist Elise van Es. Scholen hebben geen carte blanche: kledingvoorschriften moeten aan een aantal voorwaarden voldoen. "Het moet noodzakelijk zijn om een legitiem doel te dienen, zoals het tegengaan van pesten, veiligheid of hygiëne."
Bij het opstellen van het reglement is bovendien instemming van de ouders en de medezeggenschapsraad nodig. Een school kan zo'n regel daarna niet zomaar aanpassen. Of De Goudse Waarden die instemming had, is niet duidelijk. De school reageerde niet op terugbelverzoeken van RTL Nieuws.
Het valt volgens Van Es te betwisten of de 'joggingbroekenregel' überhaupt aan de wettelijke voorwaarden voldoet. "'Niet passend' of 'niet netjes' is niet genoeg."
Geen blote buik of decolleté meer op school in Heerlen: 'Zorgt voor afleiding'
Een regel mag ook niet discrimineren en een bepaalde groep niet onevenredig zwaar raken, ook niet indirect. "Je moet oppassen met jongens en meisjes en dat je bepaalde etnische groepen in de weg gaat zitten."
In de praktijk komt genderongelijkheid volgens Tessa Kaufman, pedagoog en onderzoeker bij de Universiteit Utrecht, vaak voor. "Dan mogen meisjes bijvoorbeeld geen korte rokjes aan, maar jongens wel een korte broek." Dat druist tegen de wet in, stelt Van Es.
Verder moet een regel voor leerlingen duidelijk en kenbaar zijn. De jurist denkt dat het daar in dit geval mogelijk ook aan schort. Bij een verbod op 'sportieve kleding' kan de vraag ontstaan waar precies de grens ligt. Zo zijn er joggingbroeken die voor een pantalon kunnen doorgaan. "Geldt het alleen voor pyjama-achtig spul en mag dure sportkleding van een mooi merk wel?"
Zelfs als de regel op zichzelf houdbaar is, mag een school er niet zomaar een sanctie aan verbinden. "Een leerling de toegang tot de les of de school ontzeggen is een ingrijpende maatregel die het recht op onderwijs raakt. Een school moet eerst de leerling aanspreken en in gesprek gaan met de ouders, en pas als dat niet werkt kan verder worden ingegrepen."
Verplicht schooluniform
Kiezen voor een schooluniform mag in Nederland wel, maar scholen waar dit de norm is zijn op één hand te tellen. Zo is er de pas opgerichte Renaissanceschool in Almere (de school van Forum voor Democratie) en The British School in Almere en Amsterdam.
Hoe Forum voor Democratie zijn school met vier leerlingen wil laten slagen
Ook bij het Juniorcollege in Almere dragen leerlingen sinds 2011 verplicht een schooluniform. Directeur Jacqueline Imminga zag het concept in het buitenland en besloot het aan de ouders van de school voor te leggen. Die waren enthousiast. Nog steeds ziet ze alleen maar voordelen. "Ik kan het andere scholen alleen maar aanraden. Iedereen voelt zich gelijk en hoort direct bij de groep. Het scheelt geld en tijd voor de ouders en iedereen ziet er altijd netjes uit."
Kaufman vindt het niet gek dat scholen regels stellen aan kleding. "Het is goed als er respectvolle grenzen zijn en je professioneel gekleed moet gaan. Dat dient als voorbereiding op je rol in de samenleving. Geen beledigende teksten en leren om je respectvol te kleden kunnen daarbij horen."
Maar een uniform of heel strenge voorschriften vindt ze 'te rigide'. "Dat staat identiteitsontwikkeling in de weg." Ze schaart zich ook niet achter een argument dat soms wordt genoemd, dat het ongelijkheid en daarmee pesten kan tegengaan. "Je kunt er misschien wat opmerkingen mee weghouden. Jongeren die minder welgesteld staan niet meer met 1-0 achter. Maar vaak kun je het nog steeds zien, aan bijvoorbeeld de Vespa die je niet hebt. En je wordt meestal niet gepest om wat je aanhebt, maar om sociale verhoudingen."
Tegenbeweging
De strengere kledingregels die nu op sommige scholen worden ingevoerd, ziet Kaufman als een mogelijke reactie op de steeds informelere kledingcultuur. "Vroeger mocht je echt geen joggingbroek aan. Dat werd ook geaccepteerd. Maar door de jaren is er meer extravagante kleding bijgekomen. Dit zou weer een tegenbeweging kunnen zijn, dat er toch weer wat behoefte aan houvast is."
