School schrapt Frans als examenvak: 'Het wordt wel heel duur'

Volgens het Hogeland College is er te weinig animo voor het vak. In de onderbouw en de bovenbouw van het vwo blijft de Groningse school wel Frans geven. 

Het verdwijnen van Frans staat volgens conrector Martijn ten Duis niet op zichzelf. De school wil het havo/vwo-onderwijs de komende jaren anders gaan inrichten, met meer ruimte voor praktijkgericht onderwijs. "Daarom moeten we kritisch kijken naar het aanbod. Wat wordt veel gekozen?" 

En daar wringt het bij Frans: dit jaar kozen maar twee havoleerlingen de taal als examenvak. "In het noordoosten wordt Duits meer gekozen, omdat we dicht bij de grens zitten."

Ten Duis kijkt er niet lichtvoetig naar. "Túúrlijk doet het pijn. Het is een prachtig vak. Maar je moet ook het grote plaatje zien. Onze docent en leerlingen begrijpen ook dat dit niet houdbaar is." Het besluit is nog niet definitief: de medezeggenschapsraad moet zich nog over het plan buigen. 

"Er gaat een steek door mijn Franse hart", zegt Bas Bazelmans, docent Frans in Brabant, als hij over het plan hoort. Toch snapt hij het ergens wel. "Je kunt moeilijk een docent op een klasje van twee zetten. Dat wordt wel heel duur."

Uit een berekening van DUO-cijfers blijkt dat Frans op de havo tegenwoordig minder vaak als examenvak wordt gekozen. In 2010 deed 22,5 procent van de van de havo-examenkandidaten examen Frans, in 2026 was dat 19,2 procent.

Frans onder druk

Met lede ogen ziet Bazelmans aan hoe de interesse in het Frans in Nederland de laatste jaren achteruit holt. "Dat is een zorgwekkende tendens. Frans lijkt een klassieke taal te worden, omdat het te kostbaar wordt. Ik maak me weleens zorgen hoe het er over tien jaar uitziet. Moet ik me misschien laten omscholen?"

Henk Wildeman, voorzitter van Levende Talen, de landelijke beroepsvereniging voor talenleraren, zegt dat er vorig jaar wél een toename was van havo- en vwo-scholieren die eindexamen Frans deden. "Maar breder zien we wel dat het talenonderwijs onder druk staat. Scholen geven minder uren Duits of Frans. Daar maken we ons zorgen over." 

Bazelmans heeft meerdere mogelijke verklaringen voor de teloorgang. Door het lerarentekort snijden scholen in de bovenbouw in de lesuren Frans. Dat maakt de keuze voor Frans als examenvak mogelijk minder aantrekkelijk. "Je moet wel je examen halen, dus denken leerlingen misschien dat ze beter iets anders kunnen kiezen. Daardoor bieden scholen nog minder uren aan. Het is een vicieuze cirkel. De doodsteek voor het vak." 

Volgens de docent dreigt een zichzelf versterkend effect. "Als er minder leerlingen zijn die Frans kunnen kiezen, zijn er straks op de lerarenopleiding nóg minder mensen."

Wildeman kaart aan dat er de afgelopen 15 jaar veel campagnes zijn geweest voor het promoten van bèta-onderwijs en -studies. "Talen kunnen daar het slachtoffer van worden. Helaas bestaat soms het idee dat een vreemde taal een soort functionele cursus is. Talen worden gezien als minder interessant en staan minder hoog aangeschreven."

Ook Bazelmans merkt dat leerlingen en ouders liever voor de profielen natuur en gezondheid of natuur en techniek kiezen, 'omdat ze denken dat je daarmee alle kanten op kunt'. "Er wordt gezegd dat je een pretpakket hebt als je talen kiest."

Imago van Frans

Daarnaast denkt de docent dat het imago van Frans een rol speelt: een moeilijke taal waar je weinig mee kunt. "Ik hoor ook van collega's door het land dat leerlingen liever Spaans kiezen, omdat ze dat exotischer vinden." 

Maar volgens Bazelmans onderschatten mensen wat Frans kan opleveren. "Ja, Frans komt niet aanwaaien. Daar moet je inderdaad wel wat voor doen. Maar het is zo'n ontzettend leuke, mooie taal, die heel veel deuren kan openen. In sommige bedrijfstakken heb je het nodig en ik denk dat het altijd een voordeel is tijdens het solliciteren. En hoe vet is het als je iets in het Frans kunt bestellen in Frankrijk?"

Het argument dat een taal leren in tijden van AI en Google Translate minder nut heeft, werpen Wildeman en Bazelmans van zich af. "Juist nu moet je een taal leren. Taal is meer dan alleen woorden omzetten", zegt Wildeman. "Ga je dan tijdens een gesprek je telefoon pakken en vertalen? Dat vindt je gesprekspartner dan toch ook maar raar?", vraagt Bazelmans zich af.  

Goed voor ontwikkeling

Een vreemde taal leren draait volgens Wildeman bovendien om meer dan alleen een croissant bestellen in Frankrijk. "Het is goed voor je ontwikkeling. Je hersenen ontwikkelen zich op het moment dat je meerdere talen leert en maken meer verbindingen. Je wordt er dus letterlijk slimmer van."

En het is ook belangrijk, vindt hij. "Het Frans is cultureel en economisch verbonden met Nederland. Nederland is een internationaal georiënteerd land en talenonderwijs speelt een belangrijke rol in de Europese gemeenschap."