Kinderen in asielnoodopvang lopen ernstige risico's: 'Moet binnen zes maanden verbeteren'
De raad stelt dat de minister van Asiel en Migratie binnen zes maanden de situatie van kinderen in asielnoodopvang moet verbeteren. Zijn schriftelijke reactie staat in een kader onderaan dit artikel.
Asielnoodopvang wordt georganiseerd door gemeenten of het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers). Leegstaande kantoren, schepen, hotels en tijdelijke containerwoningen worden ervoor gebruikt. Het is niet de bedoeling dat mensen er lang wonen, maar door een tekort aan opvangplekken gebeurt dat wel. Zo verblijven ongeveer 6900 van in totaal 17.000 asielkinderen in noodopvanglocaties.
Geweld
Dat is dus niet zonder risico. De opvang biedt vaak geen veilige en kindvriendelijke leefomgeving, stelt de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV). Kinderen lopen een grote kans geconfronteerd te worden met fysiek en seksueel geweld zoals misbruik en grensoverschrijdend gedrag.
Asielminister wil signalen op sociale media beter volgen na migratiecrisis Ceuta
Bij alleenstaande kinderen komt zelfverwonding en suïcidaal gedrag voor. Daar worden andere kinderen mee geconfronteerd.
Geen rustige plek
In leegstaande kantoren of hallen worden bijvoorbeeld schotten geplaatst om verschillende kamers te creëren. Maar dat leidt tot geluidsoverlast en soms zijn er onvoldoende wc's of douches. Daarnaast zorgt het feit dat er continu mensen in de buurt zijn voor stress, machteloosheid en voortdurende alertheid.
Ook zijn er niet genoeg plekken waar kinderen kunnen spelen, uitrusten of huiswerk maken. Dan moeten ze wel huiswerk hebben, want vaak moeten kinderen van noodopvang naar noodopvang verhuizen. Daardoor gaan ze niet of onvoldoende naar school.
Noodopvang asielzoekers kost jaarlijks 2,4 miljard, COA wil ervan af en komt met nieuw soort azc
Doordat noodopvang wordt ingezet om een structureel tekort aan opvangplekken op te vangen, bestaat inmiddels ruim 60 procent van alle opvanglocaties uit noodopvang. De invoering van de spreidingswet heeft niet voor voldoende opvangplekken gezorgd.
Verkeerde investering
Volgens de raad handelen de partijen die opvangplekken regelen met een 'crisislogica'. Onderliggende problemen worden niet opgelost, en concessies die worden gedaan om noodopvang te realiseren worden genormaliseerd. Bovendien is noodopvang relatief duur. Structurele opvangplekken zijn goedkoper.
"Bouw de afhankelijkheid van noodopvanglocaties af en investeer in een duurzaam opvangsysteem", zegt OVV-voorzitter Chris van Dam. "Nederland is door de ondergrens gezakt van wat veilig is voor kinderen."
Er zijn al jaren signalen dat de noodopvang van asielzoekers niet in orde is. Verschillende organisaties hebben sinds 2021 alarm geslagen. De OVV begon in 2024 met zijn onderzoek.
Reactie minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie):
"Kinderen horen fatsoenlijk opgevangen te worden tijdens de asielprocedure. Veel van deze kinderen hebben een moeilijke reis meegemaakt en wachten op duidelijkheid over hun toekomst. Zij hebben juist rust en een stabiele omgeving nodig.
De OVV conclusies zijn stevig en maken duidelijk dat we nog meer moeten inzetten op het versneld afbouwen van noodopvanglocaties.
Ik realiseer me dat de opvang al langere tijd onder grote druk staat en dat kinderen daardoor te vaak in tijdelijke, ongeschikte noodopvang verblijven. Hier moet verandering in komen. Kind zijn betekent dat je naar school kunt, spelen en je eigen plekje hebt. Kinderen moeten op één vaste plek kunnen blijven en niet steeds hoeven te verhuizen.
De snelste weg om dat te bereiken is het realiseren van reguliere opvanglocaties met voldoende voorzieningen waarmee we ook het aantal verhuizingen van kinderen verminderen. Daarvoor zijn alle gemeenten nu aan zet door bij de invulling van de spreidingswet te kiezen voor reguliere opvanglocaties. Door de spreidingswet te handhaven creëren we de bestuurlijke duidelijkheid zodat alle gemeenten en organisaties als het COA en NIDOS weten wat de aanpak voor de komende jaren zal zijn en blijven. Daarnaast blijft het kabinet werken aan het beperken van de instroom en vertrek van uitgeprocedeerde asielzoekers zodat daarmee de opvang wordt ontlast."
Reactie COA en Vluchtelingenwerk
Het COA zegt in een reactie dat verblijf in noodopvang inderdaad niet goed is voor kinderen: "De politieke keuze die recent is gemaakt om het COA structureel en stabiel te financieren biedt in combinatie met uitvoering van de spreidingswet het noodzakelijke perspectief om te komen tot voldoende opvangcapaciteit en een overgang van noodopvang naar reguliere opvang. Dat biedt de veilige en stabiele omgeving die voor een kind nodig is."
Vluchtelingenwerk noemt het rapport 'alarmerend'. "De aanbevelingen van de Onderzoeksraad komen geen moment te vroeg en moeten zeer serieus genomen."
De organisatie wijst erop dat er over de slechte omstandigheden al vaker aan de bel is getrokken. "Het rapport van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid van kinderen in de noodopvang bevestigt nogmaals de situatie en werpt de vraag op hoeveel rapporten nog geschreven moeten worden voordat structurele maatregelen genomen worden."
