Levert gesprek Trump en Zelensky deze keer wel iets op? Verwachtingen zijn laag
Gisteren voerde Rusland opnieuw grootschalige aanvallen uit op Oekraïne. Meer dan 500 drones en ruim 40 raketten werden afgevuurd. Daarbij kwam zeker één persoon om het leven en raakten 28 mensen gewond. Ook viel in Kyiv bij ongeveer een derde van de inwoners de verwarming uit, melden Oekraïense autoriteiten. Meer daarover zie je in deze video:
Russische drones raken Kyiv, kort voor ontmoeting Trump-Zelensky
Dat de aanvallen plaatsvinden vlak vóór het overleg tussen Zelensky en Trump is geen toeval, zegt oud-ambassadeur in Rusland en Oekraïne Ron Keller. "Als je met een positieve inzet naar de onderhandelingstafel gaat, ga je geen raketten afschieten", zegt hij tegen RTL Nieuws.
Wat wil Trump?
Het gesprek in Florida draait in de eerste plaats om het bijna afgeronde vredesplan, maar minstens zoveel om het binnenhalen van Trump zelf. "Zelensky's eerste doel is om te zorgen dat Trump achter dat 20‑puntenplan gaat staan", zegt Keller. En dat lijkt niet vanzelfsprekend. Trump vertelde Politico dat Zelensky 'niets heeft totdat ik het goedkeur.'
Oekraïne lijkt op een aantal punten te hebben bewogen, na onderhandelingen met de VS afgelopen week. Een belangrijk struikelblok in de onderhandelingen gaat over de Donbas-regio in het oosten van Oekraïne. Rusland eist dat Oekraïne het hele gebied afstaat – ook de delen die nog niet door Rusland bezet zijn.
Zelensky zegt nu bereid zijn zich uit het gebied terug te trekken, mits Rusland dat ook doet. Het gebied zou dan een neutrale bufferzone worden. Ook stelde hij voor dat er eerst een referendum moet komen voordat Oekraïne zich uit het gebied terugtrekt. Maar de uitkomst van zo'n referendum lijkt al vooraf bepaald: "Hij weet dat niemand in Oekraïne van plan is om Rusland een centimeter land te geven", zegt Keller.
Zelensky zegt klaar te zijn voor referendum over vredesplan
Het voorstel lijkt vooral een tactiek om Trump aan boord te houden. Keller: "Zelensky wil naar Trump uitstralen dat hij bereid is om om toe te geven. Zo presenteert hij Rusland als de struikelblok in de vredesonderhandelingen."
Europa op achterstand
Maar op een van de belangrijkste punten lijkt het plan nog lang niet af. Oekraïne eist al langer veiligheidsgaranties, zodat Rusland het land niet nog een keer binnen gaat vallen. Die garanties 'zijn een van de meest fundamentele elementen', zegt Keller. "Maar daar is in Europa nog helemaal geen akkoord over."
Zo liet de Franse president Macron weten dat Europa zich pas in januari zal uitspreken over een voorstel voor veiligheidsgaranties voor Oekraïne. Zo komt Europa weer op achterstand te staan, zegt Keller: "Europa is weer reactief, nooit proactief." En of het daadwerkelijk tot een akkoord zal komen, is ook nog maar de vraag. "We moeten altijd eerst coördineren, afstemmen – en dan zegt er weer één land nee."
Grote Russische aanval op Kyiv, vlak voor ontmoeting Zelensky en Trump
Oekraïne zou onder meer 'artikel-5-achtige' garanties moeten krijgen. In NAVO-artikel 5 is bepaald dat een aanval op één wordt beschouwd als een aanval op allen. De VS en Europese landen zouden dus, in het geval van een Russische aanval, Oekraïne militair te hulp moeten schieten.
En mocht daarover een akkoord komen, dan is het nog steeds aan Rusland om richting de tegenpartij te bewegen. "Als Oekraïne artikel‑5‑achtige garanties krijgt, is het de facto toch NAVO‑lid geworden – precies wat Rusland wilde voorkomen."
Nog grote tegenstellingen
Volgens Keller overschat Trump nog steeds zijn eigen rol. "Die denkt nog steeds dat híj bepaalt wat er gebeurt, maar uiteindelijk moeten de Oekraïners en de Russen het zelf willen." Op verschillende punten staan beide partijen nog steeds lijnrecht tegenover elkaar.
Zo is er nog onenigheid over de toekomst van Europa's grootste kerncentrale in Zaporizja. Die is al sinds 2022 in Russische handen, en de Russen willen de opgewekte stroom zelf gebruiken. Zelensky komt nu met een voorstel om Oekraïne de centrale samen met de VS te laten beheren. Of Trump daarmee instemt, moet vanavond blijken. Rusland opperde eerder juist een gezamenlijk beheer door Rusland en de VS.
Zelensky had 'zeer goede gesprekken' over vredesdeal, maar aanvallen gaan ook tijdens kerst door
Hoewel Trump en Zelensky beiden benadrukken dat 'veel kan worden beslist voor het nieuwe jaar', zijn de verwachtingen laag. "De Russen zullen tot januari helemaal niks doen", zegt Keller. "Soms kun je geen tussenoplossing vinden. Als die er niet is, moet je doorvechten."
En dan is er nog het risico van een botsing tussen Trump en Zelensky. "Je ziet dat Trumps irritatie oploopt. Dat kan ertoe leiden dat hij stilvalt of juist heel boos wordt, zoals in februari." (Bekijk die botsing in de video hieronder.)
Of het dit weekend lukt om een doorbraak te forceren, blijft twijfelachtig. Keller: "Er gebeurt niet veel, vrees ik."
