Amerikaanse troepen enteren twee olietankers op Atlantische oceaan
Het gonsde de afgelopen dagen al geruchten bij Britse vliegtuigspotters: waarom kwamen er zóveel Amerikaanse oorlogsvliegtuigen naar het Verenigd Koninkrijk? Het antwoord lijkt vanmiddag te zijn gegeven: vanuit het Verenigd Koninkrijk hebben Amerikaanse troepen een aanval uitgevoerd op een - vermoedelijk lege - olietanker, de Marinera. Daarbij kregen ze hulp van het Britse leger. Het schip lag op het moment van entering tussen IJsland en Schotland en kwam vanuit de Cariben.
Rond 14:45 uur Nederlandse tijd gingen Amerikaanse militairen aan boord van de Marinera. Na de entering zijn zij kort aan boord geweest, inmiddels zou de kustwacht in bezit zijn van het schip.
Lange achtervolging
De VS achtervolgden de tanker sinds vorige maand, al had het toen nog een andere naam: Bella-1, onder de vlag van Guyana. Volgens de Amerikanen is de 330-meter lange tanker onderdeel van een 'schaduwvloot' die olie vervoert tussen landen als Venezuela, Rusland en Iran. In 2024 kwam het schip daarom op een Amerikaanse sanctielijst.
Bella-1 leek inderdaad onderweg naar Venezuela. Volgens data van VesselFinder verliet het op 26 november de haven van het Egyptische Suez en was op 17 december in de buurt van Antigua en Barbuda, toen het omkeerde.
Indertijd lagen er al Amerikaanse schepen voor de kust van Venezuela. Omdat Bella-1 op een sanctielijst stond, wilden Amerikaanse troepen een controle uitvoeren op het schip. De bemanning weigerde dat, wijzigde van koers en voer richting Europa. Onderweg veranderde het schip van naam, naar Marinera, en verving het de Guyanese vlag voor de Russische.
Opvallend is dat het schip in 2024, toen het op de Amerikaanse sanctielijst kwam, nog onder Panamese vlag voer. "Dat is natuurlijk niet gebruikelijk en geeft aan dat er wat speelt", zegt zeerecht-specialist Fred Soons, van de Universiteit Utrecht. "Normaal gesproken wissel je ook in een haven van vlaggenstaat, niet midden op zee in internationale wateren. En het moet dan ook gaan om een werkelijke wijziging van de registratie."
De Marinera is niet het eerste schip dat onderweg van vlag veranderde. Volgens BBC zijn eerder al negentien door de VS gesanctioneerde olietankers omgevlagd naar Rusland. Vele daarvan voeren daarvoor onder valse vlag.
'Rusland vraagt VS om tanker op open zee niet langer te volgen'
Eigenaar van het 24 jaar oude schip is Louis Marine Shipholding, geregistreerd in Turkije. Dit bedrijf staat ook sinds anderhalf jaar op de Amerikaanse sanctielijst, omdat het opdrachten zou hebben aangenomen van de Iraanse Revolutionaire Garde.
Rusland stuurde onderzeeër
Eerder op woensdag werd gemeld dat Rusland een onderzeeër en mogelijk andere marineschepen zou sturen om de tanker terug naar Rusland te begeleiden. Het is onduidelijk of die is aangekomen. Volgens het Russische ministerie van Transport is de inbeslagname van de de Marinera een schending van het zeerecht.
"Dit zou inderdaad een schending van het zeerecht kunnen zijn", vertelt Soons. "In principe mag je aan boord gaan van een schip om de vlag te verifiëren. Dat mag iedere staat doen. Je dient zo'n schip vervolgens wel weer te verlaten als na controle blijkt dat alles klopt. Of dat in geval van de Marinera ook zo is, kan ik niet zeggen."
Trump eist 'blokkade' olietankers op sanctielijst bij Venezuela
Volgens Soons gebeurt het wel vaker dat schepen, om wat voor reden dan ook, vluchten voor de kustwacht. "In de visserij zag je dat vroeger wel eens, wanneer een vissersboot illegaal gevist had in de territoriale wateren van een ander land." Een berucht voorbeeld is de illegale Uruguayaanse vissersboot Viarsa-1, die in 2003 21 dagen werd achtervolgd door de Australische kustwacht.
Tweede tanker in beslag genomen
In het Caribisch gebied enterden Amerikaanse troepen vandaag nog een olietanker, de M/T Sophia. Op beelden die de Amerikaanse militaire organisatie Southern Command deelt, is te zien hoe mariniers via een helikopter aan boord komen van het schip. Volgens de Amerikanen voerde de M/T Sophia 'illegale activiteiten uit in het Caribisch gebied'. De Amerikaanse kustwacht begeleidt het schip naar de VS voor verdere vervolging.
Waarom Trump op olie in Venezuela aast: 'Invloed China en Rusland verkleinen'
De Amerikaanse minister van Defensie, Pete Hegseth, schrijft op X over de inbeslagneming van beide schepen: "De blokkade van gesanctioneerde en illegale Venezolaanse olie blijft volledig van kracht - overal ter wereld." De Britse minister van Defensie zegt trots te zijn op het de troepen die meehielpen en dat "het Verenigd Koninkrijk maatregelen tegen activiteiten van de schaduwvloot zal blijven opvoeren."
'Britse steun laat zien dat VS bondgenoten nodig heeft'
Over de Britse steun bij de entering van de Marinera werd eerder vandaag geheimzinnig gedaan. "De woordvoerder van Britse premier Starmer weigerde commentaar te geven op de operatie", zegt correspondent Anne Saenen. "Later op de middag kwam het Britse ministerie van Defensie daar op terug: het Verenigd Koninkrijk heeft toch meegeholpen aan de operatie."
"Over de precieze details is nog niets bekend en ook is niet duidelijk over de aard van de Britse steun. Wat deze operatie wel laat zien is dat de Verenigde Staten niet schroomt om zelfstandig op te treden, maar daarbij soms ook bondgenoten nodig heeft."