Syrisch leger start plotselinge aanval: Koerdische gemeenschap vreest het ergste

Ruim een jaar geleden werd dictator Bashar al-Assad verdreven uit Syrië. Sindsdien zegt de interim-regering te werken aan een nieuwe toekomst voor het land, waar plek is voor alle minderheden. Maar niet alle minderheden hebben er vertrouwen in. 

Wat is er precies aan de hand in Syrië?

De afgelopen weken liepen de spanningen tussen het Syrische regeringsleger en de door Koerden geleide Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) snel op in het noordoosten van Syrië. Dat gebied stond de afgelopen tien jaar onder controle van de SDF. Zij konden dat gebied veroveren met steun van de Verenigde Staten, die zij hielpen om Islamitische Staat in Syrië te verslaan. Het leverde hun een heldenstatus op in het westen en zelfbestuur in de regio.

Maar het grootste deel van dat gebied hebben ze nu verloren. Het regeringsleger van de Syrische interim-president Ahmad al-Sharaa wist na twee dagen van gevechten het zuidelijke deel van het door SDF gecontroleerde gebied in handen te krijgen. "Het is een gebied dat economisch en strategisch van groot belang is", zegt correspondent Midden-Oosten Pepijn Nagtzaam. "Want hier bevinden zich de belangrijkste gas- en olievelden van Syrië. Een zeer belangrijke inkomstenbron voor de SDF. Ook alle dammen, belangrijk voor de stroomopwekking in Syrië, liggen in dit gebied en zijn nu in handen van het regeringsleger."

Wat wil president al-Sharaa?

Zondag werd er, onder druk van de VS, een bestand gesloten tussen het regeringsleger en de SDF. SDF-leider Mazloum Abdi liet enkele uren na de ondertekening weten het bestand te aanvaarden om verder bloedvergieten te voorkomen. Het gaat om de grootste binnenlandse machtsverschuiving sinds de val van dictator al-Assad. Volgens president al-Sharaa is de burgeroorlog nu definitief voorbij. Hij wil Syrië verenigen en eist dat de Koerden hun wapens, gebied en zelfstandigheid inleveren. Ook moeten de milities van de SDF opgaan in het Syrische leger.

Vertrouwt de SDF de Syrische president?

Om te voorkomen dat de Koerden met lege handen achterblijven, tekende al-Sharaa vorige week een decreet waarin hij de rechten van de Koerden erkent. Koerdisch wordt een officiële taal en alle Koerden kunnen de Syrische nationaliteit krijgen. Maar de Koerden vertrouwen dat niet. De interim-president stond zelf lang bekend als jihadist. Ook al brak hij jaren geleden met de Syrische tak van al-Qaeda en IS, vele minderheidsgroepen, ook de Koerden, blijven voorzichtig. 

"Ze zijn gebombardeerd door de Turken, ze hebben gevochten tegen IS en hebben nooit een eigen land gehad", zegt Pepijn Nagtzaam. "Ze leven in delen van Turkije, Iran, Irak en Syrië. In al die landen vormen ze een minderheid en zijn ze onderdrukt. Lange tijd hadden ze de hoop om een eigen land in Syrië te krijgen. Maar die hoop lijkt in rook op te gaan. Ze voelen zich verraden door het westen en de VS die nu meer zaken doen met de regering van al-Sharaa. De Amerikanen willen een stabiel land zonder interne spanningen en denken dat met al-Sharaa te kunnen bereiken."

Welk gevaar dreigt er nog meer?

In het gebied dat de SDF controleerde, liggen de kampen en gevangenissen waar duizenden IS-strijders en hun familieleden gevangengehouden worden. Ook Nederlandse IS-strijders zitten daar nog vast. Die kampen werden bewaakt door de SDF. Maar volgens het bestand zou de controle over die gevangenissen worden overgenomen door het regeringsleger. 

Op deze video zou de ontsnapping te zien zijn van IS-gevangen in kamp Al Hol: 

In Raqqa en Tabqa, gebieden die door het regeringsleger zijn overgenomen, zouden al honderden IS-strijders zijn ontsnapt of vrijgelaten. 

Intussen leidt onenigheid over de uitvoering van het akkoord tot meer spanning en onzekerheid in het gebied. Volgens de Koerden wordt er nog altijd gevochten door het regeringsleger. President al-Sharaa komt met een ultimatum. Hij geeft de Koerden vier dagen de tijd om in het nieuwe Syrië te integreren. Tot die tijd belooft het regeringsleger de laatste provincies die nog in handen zijn van de SDF, niet aan te vallen. Hoe deze machtsstrijd gaat aflopen, is onzeker.