Krijgt de dood van Alex Pretti een staartje? 'Weinig Republikeinen durven tegen Trump in te gaan'

1. Wat is er aan de hand? 

Het is al weken onrustig in Minneapolis, de grootste stad van de Amerikaanse staat Minnesota. President Donald Trump stuurde immigratieagenten naar de stad om illegale migranten op te sporen en te arresteren. Afgelopen weekend bereikten de spanningen een nieuw hoogtepunt. De immigratiepolitie werkte de 37-jarige verpleger Alex Pretti tegen de grond en schoot hem dood. Eerder deze maand kwam ook de 37-jarige Renee Good om het leven bij een confrontatie met immigratieagenten.

Veel inwoners van de van oudsher Democratische stad zijn het geweld zat. Ondanks de vrieskou - overdag is het zo'n 15 graden onder nul - gaan honderden mensen de straat op om te protesteren tegen Trumps immigratiebeleid.

2. Wat zegt de regering-Trump over de dood van Alex Pretti?

"Deze persoon, die met wapens en munitie een operatie van federale agenten wilde stoppen, heeft een terroristische daad gepleegd. Dat zijn de feiten." Met die woorden reageerde de Amerikaanse minister van Binnenlandse Veiligheid Kristi Noem op Pretti's dood.

Volgens het ministerie kwam Pretti met getrokken wapen op federale agenten af. Een agent zou daarop 'defensieve schoten' hebben gelost 'uit vrees voor zijn eigen leven en dat van collega's'.

Beelden gemaakt door omstanders spreken dat tegen. Daarop is te zien dat Pretti een vrouw probeert te beschermen die met pepperspray wordt belaagd. Vervolgens wordt hij door meerdere agenten tegen de grond gedrukt. Pretti had alleen een telefoon in zijn hand. Hij droeg weliswaar legaal een vuurwapen in een holster op zijn heup, maar had het niet vast. 

Hieronder zie je wat er dit weekend gebeurde:

"De regering zegt dingen die aantoonbaar niet waar zijn", zegt Amerika-correspondent Erik Mouthaan. "Deze regering kiest er op sommige momenten bewust voor om tegen de feiten in te gaan. Ze rekenen erop dat hun achterban hun versie van het verhaal gelooft."

President Trump schreef op zijn platform Truth Social dat de dood van Good en Pretti het gevolg is van 'door Democraten veroorzaakte chaos'.

3. Kan Trump nu rekenen op veel politieke tegenstand?

Mouthaan stelt dat de Republikeinse Partij zich grotendeels stil houdt over de dood van Pretti. Onder Amerikanen bestaat nog altijd brede steun voor het oppakken en uitzetten van illegale migranten. Uit een peiling van The New York Times en Siena University blijkt dat ongeveer de helft van de kiezers achter Trumps uitzettingsbeleid staat.

Tegelijkertijd schrijven Amerikaanse media dat binnen de partij ook zorgen groeien over het harde optreden van de immigratieagenten. Uit dezelfde peiling blijkt dat 61 procent van de kiezers de tactieken van immigratiepolitie ICE te ver vindt gaan. Met de tussentijdse verkiezingen in november in zicht vrezen sommige Republikeinen dat het massale uitzettingsbeleid hun krappe meerderheid in het Huis van Afgevaardigden kan kosten.

Die zorgen klinken echter vooral achter gesloten deuren. "Heel weinig Republikeinen durven openlijk tegen de president in te gaan", zegt Mouthaan. "Ze zijn bang dat hij zich anders tegen hen keert."

Opvallend was dat de National Association for Gun Rights, een wapenlobbyclub die meestal op de hand van de Republikeinen is, wel kritiek uitte op de verklaring van minister Noem. Volgens de organisatie bewijst het dragen van een wapen niet criminele intenties. "Iemand die zichzelf voorstander van wapenbezit noemt, zou nooit het tegendeel moeten beweren."

Mouthaan wijst erop dat de Democratische Partij deze week een kans heeft om druk uit te oefenen. De Senaat stemt over de overheidsbegroting, waarin honderden miljoenen voor ICE zijn opgenomen. Als de Senaat de begroting blokkeert zou dat opnieuw tot een zogenoemde 'shutdown' leiden, waarbij delen van de overheid op slot gaan. 

"De vraag is of het zover komt", zegt Mouthaan. Chuck Schumer, de leider van de Democratische Partij in de Senaat, noemde de gebeurtenissen in Minneapolis vreselijk en onacceptabel en stelde dat zijn fractie verenigd is. Toch houdt de correspondent er rekening mee dat sommige Democratische senatoren uit staten waar Trump populair is de blokkade niet zullen steunen. Bovendien bevat de begroting ook beleid waar Democraten zelf voor hebben gestreden.

4. Krijgt de dood van Alex Pretti nog een strafrechtelijk staartje? 

Vanuit verschillende hoeken klinkt de roep om onafhankelijk onderzoek. Volgens de Republikeinse senator Bill Cassidy is de gebeurtenis 'ongelooflijk verontrustend'. "Er moet een gezamenlijk onderzoek komen van de federale en de lokale overheid", stelde de senator. "We kunnen het Amerikaanse volk de waarheid toevertrouwen." 

Lokale politie en justitie zeggen juist dat zij worden uitgesloten van het onderzoek. Volgens Mouthaan suggereren Democratische bestuurders daarom dat sprake is van een doofpot. 

"Of het uiteindelijk tot een strafrechtelijk onderzoek komt, is onzeker", zegt Mouthaan. "Omdat het om federale agenten gaat, beslist de federale overheid daarover. In de zaak van Renee Good werd geen onderzoek ingesteld naar de betrokken agent."

Daarbij komt dat vervolging van agenten in de Verenigde Staten lastig is. "Een agent mag geweld gebruiken als hij of zij zich bedreigd voelt", zegt Mouthaan. Dat subjectieve gevoel weegt juridisch vaak zwaarder dan de vraag of er daadwerkelijk gevaar was.