Laden

RTL Nieuws

Geen Starlink meer voor Russisch leger: 'Ze worden kwetsbaarder'

Femke Boots en Chris Koenis··Aangepast: 
Het Oekraïense leger wint voor het eerst in lange tijd weer wat terrein terug. De opmars is deels te danken aan de blokkade van internetdienst Starlink voor de Russen. Dat satellietnetwerk van techmiljardair Elon Musk blijkt opnieuw een cruciaal hulpmiddel in de oorlog.Maak RTL je Google-favoriet
© GettyGeen Starlink meer voor Russisch leger: 'Ze worden kwetsbaarder'
Een Oekraïense soldaat installeert een gecamoufleerde Starlink-terminal tijdens een militaire oefening.

Zowel Oekraïne als Rusland maakt in de oorlog graag gebruik van Starlink. Voor snellere en betere communicatie tussen commandoposten en de frontlinie, voor de oorlogsvoering met drones en raketten, en om te bepalen waar de vijand het meest kwetsbaar is voor een aanval.

Hoewel Starlink verboden is in Rusland, wist het Russische leger het Starlink-netwerk in Oekraïne toch lange tijd op grote schaal illegaal te gebruiken. De Russen kochten de mobiele Starlink-terminals onder meer via schimmige toeleveringsketens en tussenpersonen op de zwarte markt. 

'Iets dat ons doodt'

Oekraïense soldaten ontdekten de Starlink-terminals al in september 2024 op Russische posities bij de slag om Pokrovsk. Toen al werd gepleit dat meer moest worden gedaan om het Russische gebruik van deze apparaten tegen te gaan. "Het is iets dat ons doodt", zei een Oekraïense bataljonscommandant destijds tegen de Oekraïense krant The Kyiv Independent.

Maar nu lijkt er eindelijk een manier gevonden te zijn om de Russen af te sluiten van Starlink. Ruimtevaartbedrijf SpaceX, het moederbedrijf van Starlink, heeft alle Starlink-terminals in Oekraïne uitgeschakeld die niet op een 'witte lijst' staan. Die lijst is goedgekeurd door het ministerie van Defensie.

Lees ook

Oekraïense bevolking door 4 jaar oorlog keihard gekrompen: 'Demografische catastrofe'

Ook alle burgers die Starlink gebruiken in Oekraïne hebben hun Starlink-apparaat bij de overheid moeten registreren. Dit om te voorkomen dat ze in Russische handen vallen. Met succes, concludeerde SpaceX-topman Elon Musk. "De stappen die we hebben genomen om het onrechtmatige gebruik van Starlink door Rusland te stoppen, lijken effect te hebben gehad. Laat ons weten of er nog meer moet gebeuren", schreef Musk begin deze maand in een bericht op X.

Wat is Starlink?

Het Starlink-netwerk groeit de laatste jaren snel en bestaat inmiddels uit een 'satellietenzwerm' van ruim 9000 kleine satellieten. Deze satellieten leveren breedbandinternet via kleine, mobiele terminals op de grond. 

Starlink is oorspronkelijk opgezet om mensen in afgelegen gebieden toegang te geven tot internet. Op deze manier wordt Starlink ook in Oekraïne gebruikt, omdat veel infrastructuur daar is verwoest door vier jaar van Russische luchtaanvallen. 

© ANPEen illustratie van een constellatie van Starlink-satellieten die om de aarde cirkelen.
Een illustratie van een constellatie van Starlink-satellieten die om de aarde cirkelen.
"Dankzij de Starlink-blokkade is de samenhang tussen de Russische troepen verminderd", zegt defensie-expert Patrick Bolder van de geopolitieke denktank HCSS. "Hierdoor zijn Russische aanvallen met drones minder effectief, en is de communicatie met de voorste eenheden aan het front verslechterd. Dat maakt de onderlinge afstemming en ook de artillerie minder accuraat."
 
Want Starlink is op het slagveld inmiddels essentieel voor de communicatie, legt Bolder uit. "Het zorgt ervoor dat je niet door je eigen kanonnen wordt geraakt. Want ook het versturen van de gegevens en beelden die verkenningsdrones verzamelen, gaat allemaal via Starlink."

Gebied heroverd

Kortom: de blokkade verzwakt het Russische leger. Want Oekraïense soldaten gebruiken de dienst nog wel. Oekraïne heeft sinds eind vorige maand een stuk grondgebied van circa 400 vierkante kilometer heroverd op de Russen. Met name langs de zuidelijke frontlinie wint het Oekraïense leger voor het eerst in ruim 2,5 jaar tijd behoorlijk wat terrein terug. "Je kunt niet zeggen dat we de oorlog aan het verliezen zijn", zei president Volodymyr Zelensky vrijdag tegen AFP-journalisten. "De vraag is of we zullen winnen."
 
Hoe graag de Russen weer toegang willen krijgen tot Starlink, bleek onlangs nog. Het Russische regime chanteert de gezinnen van Oekraïense krijgsgevangenen om de internetsystemen van Starlink aan het front weer te kunnen gebruiken.
Lees ook

Rusland chanteert familieleden van Oekraïense krijgsgevangenen: 'Gedwongen tot landverraad'

Als deze familieleden niet meewerken, kan dat ernstige gevolgen hebben voor hun geliefden die door Rusland gevangen zijn genomen. Mensenrechtenorganisaties zeggen dat Rusland deze gevangenen systematisch martelt, wat wordt bevestigd door onderzoek van de VN.

'Rustiger aan het front'

Volgens Hubert Smeets, Ruslandkenner en oprichter van kennisplatform Raam op Rusland, is Rusland de komende tijd grotendeels op de eigen communicatie aangewezen. "Dat kan ervoor zorgen dat het iets rustiger wordt aan het front. Want de Russen gebruikten Starlink voor het lokaliseren van doelen in Oekraïne. Het tweede wat we zien: ze worden ook kwetsbaarder in eigen huis. De Oekraïense aanvallen op olieraffinaderijen in Rusland zijn de afgelopen weken geïntensiveerd, en met succes."
 
Hij geeft als voorbeeld de 'spectaculaire aanval' van zondagnacht. Daarbij wist de Oekraïense geheime dienst SBU met behulp van drones een belangrijk Russisch knooppunt van de Droezjba-oliepijpleiding aan te vallen, met als gevolg een grote brand in een oliepompstation. De aanval vond plaats op ruim 1000 kilometer van de Oekraïense grens.
 
Op de dag dat de oorlog precies vier jaar duurde, sprak president Zelensky het Oekraïense volk indringend toe:
Deel artikel
Lees meer over