Pakistan in 'open oorlog' met Afghanistan: 'Taliban zijn doorn in het oog'

De spanningen namen de laatste maanden verder toe, met aanvallen en beschietingen over en weer. Maar voor de Pakistaanse regering is de maat nu vol. Met de operatienaam 'Rechtvaardige Woede' voerde het gisteravond en vannacht luchtaanvallen uit in Afghanistan, waaronder de hoofdstad Kabul en de stad Kandahar. 

Het Pakistaanse leger zegt dat het 22 militaire doelen in Afghanistan heeft geraakt. Daarbij claimt het de dood van zeker 274 talibanstrijders. Die aantallen kunnen niet onafhankelijk worden geverifieerd. 

In de video hieronder zijn de aanvallen op Kabul te zien: 

De aanvallen zijn een reactie op eerdere beschietingen door Afghaanse militairen op Pakistaanse grenssoldaten. De Afghaanse defensieminister spreekt van 55 omgekomen Pakistaanse soldaten. 

Hoe heeft het zover kunnen komen? 

Pakistan is al jarenlang ontevreden over de taliban-regering in Afghanistan. Die wordt ervan beschuldigd militanten van de Pakistaanse tak van de taliban (TTP) te huisvesten. De TTP heeft als doel om de regering in Islamabad omver te werpen. 

"Zij veroorzaken veel onrust met aanslagen", zegt Peter Wijninga, defensie-expert bij het Haags Centrum voor Strategisch Studies. "Dat is Pakistan een doorn in het oog." 

"De aanvallen laten zien dat Pakistan het nu echt zat is", voegt Niels Terpstra toe. Hij is universitair docent conflictstudies aan de Radboud Universiteit. De taliban-regering ontkent dat het de TTP steunt.

Sinds de taliban in 2021 de macht in Afghanistan overnamen, heeft Pakistan te maken met een forse stijging van aanslagen. Vorig jaar werden meer dan 1200 soldaten en burgers gedood, meldt CNN. Dat is een verdubbeling vergeleken met 2021. 

Wat is een 'open oorlog'? 

"Een 'open oorlog' zou erop kunnen duiden dat Pakistan helemaal tot het gaatje wil gaan", zegt Wijninga. "Maar ik verwacht niet dat dat gaat gebeuren. Ik denk dat de aanvallen vooral bedoeld zijn om de taliban aan te pakken. Daarnaast wil Pakistan de Afghaanse regering dwingen om de steun aan de Pakistaanse tak stop te zetten."  

Een inwoner van Kabul schrok vannacht wakker door een luide explosie. "Ik was doodsbang", zegt ze tegen CNN. "Ik weet zeker dat elke inwoner van Kabul bang was om te worden geraakt door een bom."

Speelt er nog meer tussen Pakistan en Afghanistan? 

Ja, sinds eind 19de eeuw hebben beide landen onenigheid over hun gedeelde grens van 2600 kilometer. De Britten hadden het op dat moment voor het zeggen. In overleg met de toenmalige Afghaanse heerser waren zij het eens geworden over een grens, de zogenoemde Durandlijn.

Internationaal wordt die ook erkend, maar volgens de Afghanen is die lijn het product van koloniale overheersing en zou die in werkelijkheid verder in Pakistan moeten liggen. "Beide landen claimen de grens die het meest voordelig voor dat land is", zegt Wijninga.   

Sinds de taliban in 2021 weer aan de macht zijn, zijn er volgens Al Jazeera 75 confrontaties geweest tussen de taliban en Pakistan. Die vinden vooral plaats aan de grens. Pakistan meldt vandaag dat het ook meerdere grensposten op de taliban heeft ingenomen.   

Hoe liggen de militaire verhoudingen? 

"Pakistan is duidelijk de bovenliggende partij", zegt Terpstra. "Het is een nucleaire macht en heeft een veel sterkere en beter getrainde krijgsmacht dan Afghanistan." Zo beschikt het naar verluidt over 660.000 soldaten. Daarnaast heeft Pakistan een moderne luchtmacht, waaronder meerdere F-16-gevechtsvliegtuigen. 

Afghanistan kent daarentegen een zeer beperkte luchtmacht. Die bestaat uit een aantal helikopters, transsportvliegtuigen en drones. Het gaat vooral om militair materieel dat de VS in 2021 heeft achtergelaten toen het halsoverkop moest vluchten voor de taliban. "Maar dat is echt veel te weinig om de Pakistanen mee te verslaan", benadrukt Wijninga. Wel telt de taliban naar schatting 200.000 strijders met decennia aan ervaring in guerrilla-oorlogvoering. 

Maar Trump had toch deze oorlog opgelost? 

In oktober sloten Afghanistan en Pakistan een broos bestand na opnieuw oplaaiend geweld. Onder bemiddeling van Qatar en Turkije werd een staakt-het-vuren afgesproken. De Amerikaanse president Donald Trump beweerde dat door zijn toedoen het conflict was opgelost. Toch werd het bestand geregeld geschonden.   

Internationaal wordt opgeroepen tot kalmte. China en Turkije hebben al aangegeven te willen bemiddelen tussen beide landen. De taliban zijn daartoe bereid, Pakistan wil vooralsnog doorgaan met vechten.