Europa zegt nee tegen Trump, die intussen wel 2200 Amerikaanse mariniers naar Iran stuurt

President Donald Trump roept andere landen op om te helpen bij het beschermen van de scheepvaart langs de belangrijke zeestraat. Maar hij krijgt van landen als Frankrijk, Duitsland en het VK een duidelijk nee te horen. 

'Niet onze oorlog'

"Dit is niet onze oorlog, wij zijn hem niet begonnen", zei de Duitse minister van Defensie Boris Pistorius. "We zullen ons niet laten meeslepen in een bredere oorlog", zei de Britse premier Keir Starmer. En zolang er wordt gevochten, stuurt de Franse president Macron geen marineschepen. Ook de Nederlandse buitenlandminister Tom Berendsen ziet zo'n militaire missie 'op dit moment absoluut niet gebeuren'.

Om Iran verder onder druk te zetten, heeft Trump besloten een oorlogsschip met 2200 Amerikaanse mariniers naar de Straat van Hormuz te sturen. Het gaat om een commando-eenheid die speciale gevechtsmissies kan uitvoeren vanaf het water. De eenheid wordt vanuit de lucht ondersteund met straaljagers en gevechtshelikopters.

"Ik denk dat deze eenheid is bedoeld voor een raid, een korte inval vanaf zee", zegt Ben Bekkering, voormalig viceadmiraal van de Nederlandse marine, tegen RTL Nieuws. "Je bereikt daarbij in korte tijd een tactisch doel en vertrekt direct weer."

Bekkering vermoedt dat de Amerikanen zich zullen richten op een van de eilanden voor de Iraanse kust. Die dienen als belangrijke uitvalsbases voor het militaire elitekorps van Iran, de Revolutionaire Garde. "Ik verwacht een lastige en complexe operatie voor deze Amerikaanse mariniers, maar wel kortstondig. Dus geen langdurige bezetting van een Iraanse kuststrook."

Blokkade duurt voort

De blokkade van de Straat van Hormuz door Iran duurt nu al tweeënhalve week en het ziet er niet naar uit dat die situatie spoedig zal veranderen. Iran gebruikt drones, raketten en zeemijnen waardoor de bemanning van olie- en gastankers en andere koopvaardijschepen het niet langer aandurft om de smalle straat te passeren.

Volgens de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araqchi mag de blokkade niet los worden gezien van de aanvalsoorlog van de VS en Israël op Iran. Het Iraanse regime dreigde eerder bereid te zijn om door te vechten tot de olieprijs stijgt tot boven de 200 dollar per vat. 

De olieprijs is met ruim 40 procent gestegen sinds het begin van de Amerikaans-Israëlische aanval op 28 februari. Met ook in Nederland fors hogere prijzen aan de pomp als gevolg.

Iran heeft ook olietankers aangevallen in de wateren van buurland Irak:

Het is een schoolvoorbeeld van een zogeheten 'asymmetrisch' conflict tussen ongelijke partijen. In dit geval het zeer sterk uitgeruste Amerikaanse leger tegenover het op papier zwakkere Iran, dat met beperkte middelen toch de sterkere partij weet te ontwrichten. Van dit soort conflicten is bekend dat ze bijzonder lang kunnen duren. Zeker wanneer er niet wordt onderhandeld – zoals op dit moment ook niet gebeurt.

Oud-commandant der landstrijdkrachten Mart de Kruif, tegenwoordig militair duider, vindt het opvallend dat Amerika nu pas mariniers stuurt naar de Golfregio. "Alles duidt erop dat de Amerikanen verrast zijn door de reactie van Iran bij de Straat van Hormuz. Wat mij dan weer zeer verbaast."

De Kruif verwacht niet dat de marine-eenheid, hoe sterk die ook is uitgerust, het verschil gaat maken bij de bescherming van de zeestraat. "Je kunt er natuurlijk amfibische gevechtsoperaties mee uitvoeren en fysiek een aantal cruciale punten bezetten. Maar het is ook relatief weinig qua volume en massa om de Straat van Hormuz echt te controleren. De Amerikanen kunnen met hun militaire macht heel veel oplossen. Maar permanente veiligheid bieden aan de scheepvaart? Dat kunnen zelfs zij niet."

Vrees voor meer slachtoffers

Mochten de mariniers voet aan wal zetten, dan is sprake van een nieuwe fase in de oorlog: de inzet van grondtroepen. Daarmee neemt ookhet risico sterk toe dat meer Amerikanen zullen sneuvelen in het conflict. Dat kan Trump in eigen land verder onder druk zetten. 

Sinds 28 februari zijn dertien Amerikaanse militairen omgekomen, onder wie de zes bemanningsleden van een tankvliegtuig dat donderdag neerstortte boven Irak. Aan Iraanse zijde gaat het volgens de autoriteiten inmiddels om ruim 1400 doden.

"Als je jezelf met geweld een weg gaat banen door de Straat van Hormuz, dan neemt de kans op meer slachtoffers wel toe", zegt oud-marinier Bekkering. "Ik hoop op de-escalatie. Dat is voor iedereen het beste."