Internet op zwart: in Moskou zijn de plattegrond en de mp3-speler weer helemaal terug
Sinds het begin van de oorlog in Oekraïne is in de Russische hoofdstad sprake van overlast. Het valt in het niet bij het leed dat Rusland aanricht in Oekraïne, maar toch keert het sentiment zich ook tegen het Kremlin. Berichtenapps als WhatsApp en Telegram zijn geblokkeerd of werken heel traag, vanwege GPS-verstoringen is navigeren onmogelijk, en na nieuwe restricties valt het internet sinds het begin van deze maand in Moskou dagenlang uit.
Routes niet meer te plannen
Al langere tijd is GPS-navigatie in de Russische hoofdstad een probleem. Om eventuele Oekraïense aanvallen met drones te slim af te zijn en de locaties van belangrijke militaire doelwitten te beschermen, wordt het signaal regelmatig verstoord. Wie graag fietst of hardloopt, verbreekt regelmatig een wereldrecord.
Ook voor taxichauffeurs is het problematisch. "Ik ken sommige adressen natuurlijk wel, maar als ik niet weet waar het is, dan is het niet mogelijk de route te plannen", zegt Arjom tegen persbureau Reuters. "Het is voor de veiligheid, dat geloven we dan maar."
Sinds kort ligt het mobiele internet in de Russische hoofdstad regelmatig volledig plat. Volgens een bekende keten van boekwinkels is in een week de verkoop van papieren kaarten daardoor met 48 procent toegenomen – vooral verkeerskaarten van Moskou en de omringende regio. Ook mp3-spelers zijn opnieuw populair. Niet alleen omdat streamen lastig is geworden zonder internet: sinds 1 maart is er een nieuwe wet die de 'propaganda van drugsgebruik' aan banden legt, waardoor een significant deel van de hedendaagse popmuziek geblokkeerd is.
Laatste beetje vrijheid
Het Kremlin liet vorige week al weten dat alle communicatie-restricties, het uitschakelen van mobiel internet inbegrepen, 'in strikte overeenstemming met de wet' zijn ingevoerd, en dat het nodig is vanwege veiligheid. De Russische online-publicatie Meduza bracht het commentaar in kaart van vooral jongeren op de officiële pagina van Roskomnadzor, de organisatie die internetrestricties moet doorvoeren. Veruit het meeste commentaar is negatief. "Jullie hebben onze laatste beetje vrijheid afgepakt", valt er te lezen. "Laten we bij Roskomnadzor eieren gaan gooien, hoezo moeten we bang zijn en afwachten?"
Geheime diensten: Rusland kon Signal- en WhatsAppberichten lezen van Nederlandse militairen en topambtenaren
Voor de camera's zijn jongeren voorzichtiger. Anton (29) legt uit dat het went. "Soms is het onhandig. Het is veel makkelijker om te betalen met je telefoon. Maar dat kan ook met een betaalkaart, en er zijn genoeg andere opties. Wat die berichtenapps betreft, vroeger belden we elkaar gewoon, en dat doen we nu weer. Of je stuurt een sms'je. Ik zie het probleem niet."
Totale black-out op komst?
Behalve het verstoren van het netwerk in een poging Oekraïense drone-aanvallen te slim af te zijn, is de blokkade ook een verdere stap in de richting van een totale controle van het Kremlin over het internet. Eerder werd gezegd dat Rusland wil werken aan een 'witte lijst' van websites die altijd bereikbaar zijn.
Veel mensen vrezen dat de censuur op termijn net zo streng zal worden als in Iran, Noord-Korea of China. "Niemand is hier gelukkig mee. En niemand begrijpt waarom men dit doet, of nou ja – eigenlijk snapt iedereen het wel", zegt Lara tegen de Amerikaanse nieuwssite NBC. "Wij voelen ons machteloos, we kunnen er niets tegen doen. En we verwachten een totale black-out binnen een half jaar."
