Energieoorlog Midden-Oosten escaleert, met ook voor ons grote gevolgen
Het gasveld Pars is verreweg het grootste ter wereld en wordt gedeeld door Iran en Qatar. Israël viel gisteren het Iraanse deel aan, waarmee het een zware klap uitdeelde. Iran gebruikt het gas onder andere om elektriciteit op te wekken voor zijn burgers.
Teruglezen: liveblog over oorlog Midden-Oosten
Energiedeskundige Lucia van Geuns van het Haagsch Centrum voor Strategische Studies noemt de aanvallen 'dramatisch'. In gesprek met RTL Z vertelt ze dat er een nieuwe grens is overschreden in de oorlog in het Midden-Oosten. "Je ziet dat energie-infrastructuur nu echt duidelijk een doel is. Dat was het al een beetje, maar nog niet heel expliciet."
Energie als doel
"Aan het begin van de oorlog waren de aanvallen aan alle kanten vooral gericht op militaire doelen", vertelt Midden-Oostencorrespondent Pepijn Nagtzaam. "Er werden bijvoorbeeld radarsystemen, raketbases en marinebases geraakt. Daarna hebben zowel Israël en Amerika als Iran de focus van hun aanvallen verschoven naar de energiesector. Ze vallen gasproductie, gasvelden, oliedepots en raffinaderijen aan."
Pijn aan de pomp: brandstofprijzen stijgen naar ongekende hoogte
"Alle partijen willen elkaar raken waar het 't meest pijn doet", legt Nagtzaam uit. "Je doet de zwakke Iraanse economie het meeste zeer als je de economische voorraden aanvalt, en dan kom je snel uit bij aanvallen op olie en gas."
Het Iraanse ministerie van Olie meldde dat een aantal gasinstallaties zijn beschadigd, maar het is onduidelijk hoe groot die schade precies is.
Iraanse bevolking en regime raken
"Het gasveld is goed voor ongeveer 75 procent van de totale aardgasproductie van Iran en is vrijwel volledig bestemd voor de binnenlandse energievoorziening", schrijft de Amerikaanse denktank Soufan Center.
Luchtverdediging Oekraïne blijkt goed én goedkoop middel tegen raketten Iran
"De meest directe gevolgen van de Israëlische aanval in Iran zullen dan ook vooral door de burgerbevolking worden gevoeld." Het zal waarschijnlijk lang duren om de voorzieningen te herstellen.
Tegenaanval met wereldwijde gevolgen
Iran sloeg snel en hard terug, met een aanval op Qatars deel van hetzelfde gasveld Pars. Het staatsgasbedrijf van Qatar sprak al meteen van 'uitgebreide schade'. Ook gasvoorzieningen in Saoedi-Arabië werden geraakt.
Waar Iran het gas vooral voor binnenlandse consumptie gebruikt, is Qatar een grote gasexporteur. In totaal is nu 17 procent van de exportcapaciteit van vloeibaar gas van Qatar uitgeschakeld. Qatar zou de gevolgen nog vijf jaar lang kunnen voelen, zegt de CEO van het staatsgasbedrijf.
'Wildwesttaferelen' in containersector: schepen zoeken andere havens op
"De reactie van Iran is om met gelijke munt terug te betalen", zegt Nagtzaam. "Als wij pijn lijden, lijdt iedereen pijn. De aanval heeft wereldwijde gevolgen."
"Het is simpelweg onmogelijk om de verloren gasleveringen van een leverancier zo groot als Qatar te compenseren", schreef de denktank Center for Strategic and International Studies (CSIS) al eerder deze maand, voordat de aanval plaatsvond. "Het land produceerde vorig jaar bijna 20 procent van de wereldwijde LNG (vloeibaar gas), waarbij meer dan 80 procent van de ladingen naar Azië ging."
Gevolgen voor langere termijn
"Deze ontwikkeling zou vooral in Europa weleens zwaar kunnen aankomen, aangezien de aardgasvoorraden in de Europese Unie momenteel slechts voor 30 procent zijn gevuld", schreef CSIS verder. "De zomer, het belangrijkste seizoen om de gasopslag aan te vullen, staat voor de deur."
Prijs olie en benzine stijgt, terwijl noodvoorraad wordt verkocht: hoe kan dat?
"Als de apparatuur en met name die installaties echt kapot zijn en langdurig moeten worden hersteld, dan betekent dat eigenlijk dat de energiecrisis veel structureler wordt dan op dit moment het geval is", vertelt energiedeskundige Van Geuns.
Ook op korte termijn wordt het effect al gevoeld. De gasprijs in Europa steeg vanochtend met zo'n 25 procent, al nam de prijs later op de dag weer een beetje af.
Trump reageert boos
De wereldwijde prijsstijging van gas is niet alleen slecht nieuws voor Europa, maar ook voor de Verenigde Staten, waar energieprijzen stijgen. Donald Trump liet op zijn sociale mediakanaal Truth Social weten dat hij niet blij is met deze escalatie in de oorlog.
Pro-Iraanse Houthi's dreigen na Hormuz ook tweede zeestraat te blokkeren
"Israël heeft, uit woede over de gebeurtenissen in het Midden-Oosten, een gewelddadige aanval uitgevoerd op een belangrijke installatie in Iran, bekend als het Zuidelijke Pars-gasveld", schreef de Amerikaanse president.
De Verenigde Staten en Qatar zouden allebei niet van tevoren zijn geïnformeerd over de aanval, beweert Trump. De Amerikaanse nieuwszender NBC meldt dat Amerika wel van tevoren was ingelicht.
Verschillende oorlogsdoelen
"Je ziet een scheur ontstaan in de doelen van Israël en de VS", constateert correspondent Pepijn Nagtzaam. "Amerika lijkt het regime van Iran te willen verzwakken, Israël lijkt het volledig kapot te willen maken."
Publiekelijk valt Trump zijn bondgenoot Israël niet af, ondanks de spanning. Hij noemt de tegenaanval van Iran 'ongerechtvaardigd en oneerlijk' en zegt dat hij wil dat de aanvallen aan beide kanten stoppen.
"ISRAËL ZAL GEEN AANVALLEN MEER UITVOEREN met betrekking tot dit uiterst belangrijke en waardevolle Zuidelijke Pars-gasveld, tenzij Iran het onverstandige besluit neemt om een volkomen onschuldige partij, in dit geval Qatar, aan te vallen."
Als Iran opnieuw aanvalt, zegt Trump, dan kan het een heftige wraakactie verwachten van de VS.
In de oorlog tussen de VS, Israël en Iran vallen ook burgerslachtoffers, zoals je in de video hieronder ziet. De 4-jarige Anita ligt na een aanval op haar huis in coma.
