Israël zegt Hezbollah te willen uitschakelen, maar gaat veel verder dan dat

Vroeg in de ochtend waarschuwde het Israëlische leger dat het de aanvallen op de zuidelijke buitenwijken van Beiroet zou hervatten. Inwoners van zeven gebieden werden opgeroepen hun huizen te verlaten. Even later waren de rookpluimen boven de stad te zien. In de afgelopen maand zijn ruim 1200 Libanezen gedood door Israëlische aanvallen.

Ondergronds

Israel zegt Hezbollah te willen uitschakelen, maar raakt daarbij ook veel burgers. "Het blijft heel moeilijk in te schatten hoe verzwakt Hezbollah is", zegt Midden Oosten-correspondent Pepijn Nagtzaam. "De organisatie heeft veel strijders verloren en met name de dood van de leider Nasrallah in 2024 heeft impact gehad."

Ook zijn er veel wapens vernietigd, maar tegelijkertijd zien we ook dat Hezbollah sinds de vorige reeks aanvallen van anderhalf jaar geleden, zich opnieuw heeft georganiseerd. "Ze zijn minder een aanwezige machtspartij en meer ondergronds gegaan." 

De afgelopen weken vallen er tijdens de gevechten in het zuiden van Libanon ook aan de Israëlische kant slachtoffers. Hezbollah heeft dan misschien minder slagkracht dan een aantal jaar geleden, verslagen is het nog lang niet. 

Dahiye-doctrine 

Een belangrijke term om het Israëlisch geweld in Libanon te begrijpen is de zogenoemde Dahiye-doctrine. Het is vernoemd naar precies die zuidelijke buitenwijken van Beiroet en het is de naam die Israël in 2006 heeft gegeven aan een bepaalde methode van oorlogsvoering. "Als je een asymmetrische oorlog voert, dat wil zeggen niet tegen een leger van een land, maar bijvoorbeeld tegen een militante beweging zoals Hezbollah, moet je volgens die doctrine niet alleen de militairen uitschakelen. Ook wordt alle infrastructuur die hen ondersteunt aangevallen", legt Nagtzaam uit.

Dat wil zeggen dat ook wegen, winkels, televisiezenders, ziekenhuizen en huizen doelwit zijn. Want Hezbollah is ook een politieke organisatie, die vervlochten is met delen van de Libanese maatschappij. "Zeker in zo'n wijk als Dahiye", zegt Nagtzaam. "Hezbollah heeft daar bijvoorbeeld eigen banken die aantrekkelijke leningen verstrekt aan burgers en daarmee dus ook strijdgroepen financiert."

Nora Stel, universitair docent conflictstudies, ziet dezelfde strategie vanuit Israël. "Er is veel aandacht voor het humanitaire leed en dat is ook heel erg belangrijk. Maar we moeten ook benoemen dat het niet enkel een neveneffect is, maar ook een onderdeel van de Israëlische strategie van oorlogsvoering." 

In het oorlogsrecht wordt onderscheid gemaakt tussen militaire- en burgerdoelen. In deze doctrine valt dat onderscheid grotendeels weg. "Maar een Hezbollah-strijder met een raketlanceerder op zijn schouder is echt wel iets anders dan een dokter in een kliniek die door Hezbollah gefinancierd wordt." 

Journalisten en hulpverleners

Een voorbeeld is de aanval op journalisten afgelopen zaterdag. Hun auto werd bestookt, en toen hulpverleners naar hen toesnelden, werd er nog een keer gebombardeerd. Drie journalisten en een aantal medici hulpverleners kwamen om. In totaal werden afgelopen maand 50 hulpverleners gedood.

Israël heeft zelf gezegd dat een van de journalisten doelwit was, terwijl het doden van burgers tegen het oorlogsrecht ingaat. 

Bekijk in deze video hoe Israëls aanpak in Libanon lijkt op wat in Gaza gedaan is:

In Libanon wonen veel verschillende bevolkingsgroepen. Hezbollah heeft met name steun binnen de sjiitische bevolking. "Je ziet dat de Libanezen die Hezbollah al niet steunden, door deze oorlog Hezbollah echt vervloeken", zegt Nagtzaam. "Want het is de zoveelste oorlog tussen Hezbollah en Israël die wordt uitgevochten op Libanees grondgebied." 

Daarnaast zorgt het ook voor meer verdeeldheid. De honderdduizenden Libanezen uit het zuiden en uit wijken in Beiroet die moeten vluchten, proberen naar plekken te gaan waar Hezbollah niet zit. Maar daar zijn ze vaak niet welkom. "Andere bevolkingsgroepen zijn bang dat zij de oorlog meenemen naar hun wijken. Dat als ze onderdak geven aan een sjiitische gezin, dat de vader misschien bij Hezbollah zit en ze dan ook een raket op hun huis krijgen. Dat zorgt voor veel wantrouwen en spanning en ook dat is onderdeel van de Dahiye-doctrine: scheuren veroorzaken in de maatschappij."

Enerzijds zorgen de Israëlische aanvallen dus voor nog minder steun vanuit de bevolking aan Hezbollah. En bij Hezbollah ziet Stel juist verdere radicalisering. "De Libanese overheid waarschuwt ook dat het Israëlische geweld averechts werkt. Want Hezbollah is juist ooit opgericht als een groep verzetsstrijders tegen de Israëlische bezetting van Zuid-Libanon die van 1982 tot 2000 duurde. Met de huidige Israëlische grondinvasie lijken we terug te keren naar een situatie die veel lijkt op die waaruit Hezbollah ontstond en lang haar legitimiteit aan ontleende."

"Voor veel Libanezen geldt: ze hebben zich afgekeerd van Hezbollah, maar verafschuwen ook het Israëlische geweld en de dreigende bezetting." Want het Libanese leger is militair niet in staat het land te beschermen.

Voorstellen

Vanuit de regering worden dan ook allerlei voorstellen gedaan om tot diplomatieke oplossingen te komen. "Als Hezbollah uiteindelijk echt verslagen zou worden, dan kan er ook weer een andere verzetsbeweging ontstaan. Uiteindelijk is het voor een deel ook symptoombestrijding. Om het conflict tot een duurzaam einde te brengen, moeten we ook naar de grondoorzaken kijken: de bezetting van Palestina en het ontbreken van veiligheid voor alle betrokkenen, dus zowel Palestijnen en Libanezen als Israëliërs."