Steun Orbán brokkelt af, wat kan hij nog met verkiezingen in aantocht?

Niet alleen in Hongarije, maar in heel Europa zijn de ogen gericht op 12 april. Dat is de zondag dat de Hongaren naar de stembus mogen. Veel Europese leiders zien een wisseling van de wacht in Hongarije waarschijnlijk wel zitten.

"Ze zijn het gedrag van Orbán in Europa zat. Hongarije is een piepklein land met heel veel invloed op Europese besluitvorming" zegt Kati Cseres, hoofddocent Europees recht en Internationaal Recht aan de Universiteit van Amsterdam. Cseres komt uit Hongarije.

Verlies in peilingen

Orbán is bekend komen te staan als de man die vaak een veto inzet om Europese plannen tegen te houden, zoals miljardenleningen aan Oekraïne. Zijn tegenstanders worden misschien wel op hun wenken bediend. Orbáns partij Fidesz doet het al tijden slecht in de peilingen. In de nieuwste versie daarvan, die gisteren werd gepubliceerd, levert de partij opnieuw in en komt uit op 37 procent van de stemmen. Zijn grote concurrent Péter Magyar staat op 56 procent.

En dan komt er ook nog negatieve publiciteit overheen. Deze week bleek dat de minister van Buitenlandse Zaken, Peter Szijjártó, heeft gelobbyd om Russen en Russische bedrijven van de Europese sanctielijst af te halen. Een collectief van journalisten lekten telefoongesprekken tussen de minister en de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov. Eerder al zei The Washington Post dat Szijjártó Lavrov op de hoogte hield van wat er in Europees verband besproken werd.

"Orbán is gek op aandacht. Hij geniet ervan als hij die krijgt, ook als dat de wenkbrauwen in Europa doet fronsen", zegt Cseres. "Hij wil breaking news zijn, dat het over Hongarije gaat. Heel Europa is bezig met de verkiezingen en hij vindt het fantastisch dat het allemaal zo gevoelig ligt. In de EU is hij het bovendien wel gewend om geïsoleerd te zijn. Maar thuis in Hongarije is het deze keer wel heel anders."

Loyale mensen minder loyaal

Volgens peilingen is het voor het eerst sinds zijn leiderschap dat er een hele realistische kans is dat hij verliest. "Dat zien de Hongaren natuurlijk ook, zelfs mensen die voor Fidesz actief zijn. Zij lijken nu al een uitweg te zoeken. Er zijn berichten dat mensen binnen de loyale kring van Orbán andere posities aan het regelen zijn, omdat Fidesz binnenkort wellicht niet meer de bepalende macht is. Negatieve berichtgeving over de partij helpt daar niet bij."

Orbán doet er alles aan om het verhaal over zijn minister van Buitenlandse Zaken een draai te geven. "Hij is trots op zijn band met Rusland", zegt Oekraïne-verslaggever Chris Colijn. "Hij zegt: 'Als we besluiten nemen met de EU over Rusland, dan is het goed als we de Russen op de hoogte stellen'. En het is voor hem de bevestiging dat de EU achter hem aan zit. Hij kan roepen dat hij afgeluisterd is en dat het niet chic is dat hij in de gaten wordt gehouden door zijn bondgenoten. Hij wint daarmee punten bij zijn achterban."

En dan is er nog de Droezjba-oliepijpleiding in Oekraïne. Dat is de leiding die Russische olie naar Hongarije brengt, maar beschadigd raakte door een Russische aanval. Hongarije beschuldigt Oekraïne ervan de pijpleiding bewust niet snel genoeg te repareren en houdt daarom een Europese lening van 90 miljard tegen, bestemd voor Oekraïne. Europa is daar woedend over.

Premier Jetten reageerde fel:

"Er is al twee weken een Europese delegatie in Oekraïne om de pijpleiding te inspecteren, maar zij krijgen geen toegang", zegt Colijn. "Oekraïne erkent het in een interview met BNR en zegt dat de inspecteurs er vanwege veiligheidsredenen niet bij kunnen. Het klinkt als een smoesje. De Oekraïners zijn normaal heel snel met repareren en bovendien gaat het om een niet al te grote inslag van een drone. Ergens is het ook begrijpelijk. Hongarije spekt de Russische oorlog door olie van hen te kopen die door de pijpleiding stroomt."

Orban: 'Ik ben belangrijk'

Voor Orbán is het een stok om mee te slaan. "Hij is blij met alle aandacht", zegt Colijn. "Zijn mening, zijn handelingen, dat wordt in heel Europa gevoeld. Daarmee kan hij zeggen: 'Ik ben belangrijk'." Maar of die aandacht genoeg is om het gat met Péter Magyar nog te dichten, dat is de grote vraag.

"Veel mensen zijn bang", zegt Kati Cseres. "Wat haalt Orbán nog uit de kast om de boel op scherp te zetten? Kan hij nog beslissen om de verkiezingen niet door te laten gaan? En als hij verliest, wat dan? Er zijn zoveel wetten, media, andere instituties veranderd. Er is zoveel geld geconcentreerd in de handen van vrienden en ondernemingen die nog wel loyaal aan hem zijn. Ik vraag me af hoe het gaat werken als hij de verkiezingen verliest."