'Heel ongebruikelijk': koning slaapt maandag in het Witte Huis
Eerder deze week dreigde Trump nog dat als Iran de Straat van Hormuz niet op tijd zou openen 'een hele beschaving zou sterven'. Die uitspraak leverde veel kritiek op, ook in Den Haag. Politiek verslaggever Fons Lambie ziet dat de timing van het bezoek voor ophef zorgt. "Met name de linkse oppositiepartijen zijn zeer kritisch en vinden dat het kabinet hier een fout maakt, maar een ruime Kamermeerderheid steunt het bezoek."
'Paus wil niet naar VS zolang Trump daar president is'
Koning Willem-Alexander en koningin Máxima hebben een vol programma voor de boeg: in drie dagen tijd gaan ze langs drie verschillende plaatsen in de Verenigde Staten. Zo bezoeken ze op maandag onder begeleiding van minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen (CDA) de stad Philadelphia, in de staat Pennsylvania. Daarna zal premier Rob Jetten het koninklijke duo vergezellen bij een privé-diner met de Amerikaanse president Donald Trump in Washington DC, en blijft het koningspaar ook slapen in het Witte Huis.
Op dinsdag en woensdag trekken de koning en koningin naar het zuiden, waar ze de staat Florida bezoeken. Ze worden begeleid door de minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sjoerd Sjoerdsma (D66).
Ongebruikelijke overnachting
Dat Willem-Alexander en Máxima in het Witte Huis blijven overnachten, is volgens Amerika-correspondent Erik Mouthaan heel ongebruikelijk. "Meestal blijven alleen persoonlijke vrienden van de president in het Witte Huis slapen."
Maar volgens Mouthaan is het in deze situatie ook een diplomatiek protocol, aangezien Trump tijdens de NAVO-top vorig jaar in Den Haag in Huis ten Bosch overnachtte. "Als een staatshoofd iets voor jou doet, moet je dat op hetzelfde niveau terugdoen. Maar Trump houdt zich alleen aan regels wanneer hij dat zelf wil, dus kennelijk is er een band tussen de Oranjes en hem."
Politiek verslaggever Lambie zegt dat de relatie tussen Washington en Europese landen steeds slechter wordt. "Op dit moment staat de NAVO als bondgenootschap onder hoogspanning." Trump uitte de afgelopen weken veel kritiek op zijn mede-NAVO-leden omdat ze volgens hem afwezig zijn in het Midden-Oosten. "De NAVO was er niet toen we ze nodig hadden, en zal er ook niet zijn als we ze in de toekomst nodig hebben", schreef hij op Truth Social na een gesprek met NAVO-chef Mark Rutte.
Dus alle ogen zijn gericht op het privé-diner tussen Rob Jetten, koning Willem-Alexander, koningin Máxima en Donald Trump in het Witte Huis. "Voor de omgang met Trump geldt: alles is onvoorspelbaar, alles kan een mediamoment worden", stelt Lambie. Zo zijn er al meerdere wereldleiders in ongemakkelijke situaties terechtgekomen, zoals recent nog de premier van Japan. Tegen hem maakte Trump een spottende opmerking over de aanval op Pearl Harbor in de Tweede Wereldoorlog.
Rutte: 'Duidelijk dat Trump teleurgesteld is in NAVO-landen, en dat begrijp ik'
Mouthaan ziet dat de onvoorspelbaarheid van de president alsmaar toeneemt. "Trump scheldt steeds vaker, zo gebruikt hij openlijk woorden als 'fuck' en 'shit'. Stel dat hij ineens met de media erbij de koning voor het blok zet, dan kan het risicovol worden voor de Oranjes. Je weet het nooit bij Trump."
In principe is het diner een privé-aangelegenheid, zo wordt het vanuit Den Haag en Washington gepresenteerd. Maar aan tafel kunnen ook politieke onderwerpen de revue passeren, stelt Mouthaan. "Trump is de gastheer, hij bepaalt waar het over gaat. Als hij de hele avond met de koning en koningin over koetjes en kalfjes wil praten, gebeurt dat. Maar Trump kennende zal het ongetwijfeld ook over Europa en de oorlog gaan, en dan zit Jetten erbij. Dit is zijn ultieme kans om de president goed te leren kennen."
Unieke ontmoeting
Onze premier, die pas sinds eind februari aan zijn nieuwe rol begon, krijgt een uitzonderlijke mogelijkheid om Trump te ontmoeten. "Het gebeurt niet vaak dat een leider van een land zo snel langskomt, soms duurt het zeker een half jaar. Dit bezoek is slim gespeeld vanuit Den Haag, want ze gebruiken de ingang die het koningshuis heeft bij Trump."
Jetten liet zich vóór zijn positie als minister-president vaker kritisch uit over Trump. Zo noemde hij hem een 'vrouwenhater' en 'veroordeelde crimineel' toen hij werd herkozen in 2024. Maar Lambie denkt dat dit geen problemen oplevert tijdens het diner. "De opmerkingen zijn al aan de orde gekomen in gesprekken tussen premier Jetten en de Amerikaanse ambassadeur in Nederland. Ook de ambassade bevestigt dat er goed contact is."
"We zijn op alles voorbereid, klinkt het in Den Haag", zegt Lambie. "Er wordt achter de schermen geoefend en er worden voorbereidingen getroffen op allerlei scenario's. Het belangrijkste voor de koning en Jetten: geen fouten maken en zorgen dat het bezoek soepel verloopt."
Secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte heeft na zijn bezoek president Trump in de VS de pers niet te woord gestaan. En dat is volgens correspondent Erik Mouthaan hoogst ongebruikelijk:
