Trump schuift J.D. Vance naar voren bij Iran-onderhandelingen: 'Politiek mijnenveld'

Vance kwam vanmorgen (Nederlandse tijd) aan in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad. Vlak voor vertrek zei hij positief gestemd te zijn, maar gaf hij ook direct een waarschuwing af.

"Als de Iraniërs bereid zijn om eerlijk te onderhandelen, zijn wij zeker bereid de hand te reiken. Maar als ze ons proberen te manipuleren, zullen ze merken dat het onderhandelingsteam daar niet zo vatbaar voor is", zei Vance tegen journalisten.

Volgens analisten is het opvallend dat juist Vance is aangewezen als hoofdonderhandelaar van de VS. "Hij heeft tot nu toe nauwelijks een rol gespeeld", zegt Al Jazeera-correspondent Mike Hanna. 

Vermoed wordt dat de Iraniërs na twee mislukte onderhandelingsrondes in april vorig jaar niet langer wilden praten met Jared Kushner – schoonzoon van de Amerikaanse president Trump – en zijn speciale gezant Steve Witkoff. Dat is het duo dat tot dusver namens Trump onderhandelt in grote conflicten.

Hoewel die twee ook vandaag zijn meegereisd, zou het Iraanse regime er tevreden mee zijn dat juist Vance de onderhandelingen leidt. Zeker omdat Vance achter de schermen als enige van Trumps kabinet zou hebben gezegd dat hij tegen een grootschalige oorlog in Iran is.

Vorige week maakte Trump nog een opvallende opmerking toen hem werd gevraagd naar de mogelijke rol van Vance bij het bereiken van een akkoord met Iran. "Als het niet lukt, geef ik J.D. de schuld", grapte Trump tijdens de jaarlijkse paaslunch in het Witte Huis. "Als het wel lukt, neem ik alle eer op me."

'Hele beschaving zal sterven'

Dat vandaag überhaupt wordt onderhandeld, mag bijzonder worden genoemd. Trump dreigde dinsdag dat 'een hele beschaving zal sterven' als het Iraanse regime geen deal met hem wilde sluiten. Enkele uren later (vlak voor de door hemzelf opgelegde deadline) ging hij plots akkoord met een staakt-het-vuren van twee weken met Iran.

Dat was onder voorwaarde dat de Straat van Hormuz 'onmiddellijk' zou worden heropend. Hoewel die belangrijkste zeestraat voor schepen die olie en gas vervoeren tot op heden nog altijd is gestremd, claimde Trump dat de VS 'alle militaire doelstellingen al hebben bereikt en zelfs overtroffen'.

In Iran werd de wapenstilstand juist als overwinning gebracht op de staatstelevisie:

Aan Vance de lastige taak om alsnog tot een deal te komen. Een deal waarmee het broze staakt-het-vuren niet wordt gebroken, en de Amerikanen alsnog met opgeheven hoofd uit het conflict kunnen stappen. Zo eist Trump ook dat Iran zijn uraniumverrijking en raketarsenaal opgeeft – iets waarvan het land al heeft aangegeven er niet akkoord mee te zullen gaan. 

De grote vraag is dus of Vance iedereen wel tevreden kan stellen. Zijn missie wordt op voorhand een 'politiek mijnenveld' genoemd. Ook omdat president Trump erom bekendstaat aan de lopende band van gedachten te veranderen, en zijn oorlogsdoelen voortdurend verschuiven.

'Voor schut gezet'

Trump heeft de afgelopen 24 uur ook duidelijk gemaakt dat hij gefrustreerd is geraakt door het gedrag van Iran – vooral vanwege de weigering om de Straat van Hormuz te openen. Iran wijst daarbij naar Amerika's bondgenoot Israël, dat luchtaanvallen blijft uitvoeren op Hezbollah-doelen in Libanon. Ook speelt mee dat Iran de zeestraat met behulp van kleine bootjes vol zeemijnen heeft gelegd, die ze nu niet meer kunnen vinden en opruimen.

"In theorie wil Trump een akkoord, maar hij bereidt zich ook voor op een hervatting van de oorlog", zeggen overheidsbronnen tegen de Amerikaanse nieuwssite Axios. "De manier waarop de Iraniërs zich gedragen heeft hem woedend gemaakt. Ze zetten hem eigenlijk voor schut."