Hongarije krijgt een nieuwe premier, maar is nog lang niet klaar met het 'Orbánisme'
De nieuwe premier, Peter Magyar, kan mogelijk de eerste week van mei officieel beginnen aan zijn nieuwe baan. "Ons land heeft geen tijd te verliezen," zei hij maandag. "Hongarije zit in de problemen. Het is beroofd, verraden en verwoest."
Magyar heeft al grootse plannen aangekondigd. Zo bestonden onder Orbán geen aparte ministeries voor volksgezondheid, milieubescherming en onderwijs. Die komen er onder Magyar wel.
Dit vinden Nederlanders in Hongarije van de verkiezingsnederlaag van Orbán
Morgen komen vertegenwoordigers van de Europese Commissie naar Hongarije om te praten over het vrijmaken van ruim 30 miljard euro voor Hongarije. Brussel had deze middelen bevroren omdat er grote zorgen waren over de rechtsstaat onder Viktor Orbán, en Magyar wil het geld zo snel mogelijk binnenhalen.
Magyar onthulde een ander opvallend plan toen hij gisteren in het nieuwsprogramma van de publieke omroep verscheen. Dat programma wordt voorlopig opgeschort, omdat het de afgelopen jaren zou zijn gebruikt om de partij van Orbán te steunen. Het mag van Magyar pas terugkomen als het 'onafhankelijk, objectief en onpartijdig' kan berichten, maar het is nog onduidelijk wat die eis precies inhoudt.
Orbán-politiek verandert niet zomaar
Er lijkt dus veel verandering op komst, maar het lijkt onmogelijk om het Hongarije van Orbán in korte tijd ingrijpend te veranderen. De vorige premier zat er immers zestien jaar, en zette het politieke systeem geleidelijk naar zijn hand.
Magyar spreekt tienduizenden Hongaren toe: 'Mijn landgenoten, we hebben het gedaan!'
"Hoewel het duidelijk is dat Viktor Orbán door de Hongaarse kiezers is afgewezen, is het minder duidelijk of dat ook geldt voor zijn politieke model, het 'Orbánisme'", schrijft onderzoeker Grégoire Roos van de Britse denktank Chatham House.
Het systeem van Orbán werkte volgens Roos deels omdat het aanspraak maakte op 'diepgewortelde maatschappelijke voorkeuren', zoals een sterke staat en een sceptische houding tegenover druk vanuit andere landen.
Orbán in de oppositie
"Deze kenmerken zijn diep verankerd in de Hongaarse politieke cultuur en verdwijnen niet zomaar op de verkiezingsavond", schrijft de onderzoeker, vooral omdat de demissionair premier voorlopig actief blijft in de politiek.
"We zullen ons vanuit de oppositie inzetten voor het Hongaarse volk en ons vaderland", zei Orbán al meteen nadat hij zijn verlies in de verkiezingen had erkend.
Amerikaanse vicepresident Vance voor verkiezingen naar Hongarije: 'Op campagne met Orbán'
Sommige Hongaarse analisten verwachten dat Orbán niet alleen vanuit de oppositiebank invloed wil uitoefenen op het land, maar ook achter de schermen. Hij kan bijvoorbeeld gebruikmaken van zijn banden binnen het Hongaarse bedrijfsleven.
Steun van telecombedrijf
Sandor Lederer van de Hongaarse anticorruptieorganisatie K-Monitor noemt in gesprek met RTL Nieuws het voorbeeld van telecombedrijf 4iG. Het 'heeft geprofiteerd van royale overheidssubsidies en overheidscontracten, heeft de Hongaarse dochteronderneming van Vodafone overgenomen en beschikt over stabiele inkomstenstromen uit abonnementen'.
Hoe Viktor Orbán onder deel bevolking geliefd blijft: 'Hij leerde Hongaren trots zijn'
"Deze middelen zouden kunnen worden gebruikt om de politieke achterban rond Orbán in stand te houden na het verlies van de regeringsmacht, en om regeringsgezinde media te blijven financieren. Bovendien beschikken dergelijke bedrijven over waardevolle klantgegevens die mogelijk voor politieke doeleinden kunnen worden misbruikt", zegt Lederer.
Invloed bij energiebedrijven en universiteit
Meerdere Hongaarse bedrijven en instellingen hebben onder Orbán steun gekregen met bijvoorbeeld gunstige leningen, legt Lederer uit. De demissionaire premier heeft onder andere invloed bij het grote olie- en gasbedrijf MOL, maar ook bij de universiteit Mathias Corvinus Collegium in Boedapest. Critici noemen de universiteit een 'krachtig instrument voor extreemrechtse propaganda'.
In de komende jaren zou Orbán dus zijn invloed kunnen gebruiken om nieuwe politieke campagnes te financieren en opnieuw een gooi te doen naar de macht, zeggen Hongaarse analisten.
Vandaag liet Peter Magyar op X weten dat hij in gesprek gaat met het energiebedrijf MOL, en ook zal verzoeken om geen geld meer te geven aan het Mathias Corvinus Collegium in Boedapest.
In de onderstaande video vertelt onze correspondent Sophie van der Meer over de doelen van Peter Magyar als premier.
