Syrië jaagt op topfiguren Assad-regime, verdachte chemische aanval gearresteerd

Volgens het Syrische ministerie van Binnenlandse Zaken gaat het om generaal Khardal Ahmed Dayoub, die destijds werkzaam was binnen de militaire inlichtingendienst in Damascus. Er is genoeg bewijs van zijn betrokkenheid bij de aanval.

Zenuwgas sarin

Bij de chemische aanval op 21 augustus 2013 werden tientallen raketten met het zenuwgas sarin afgevuurd op meerdere wijken in Oost-Ghouta, aan de rand van Damascus waar rebellen actief waren. Sarin is een extreem giftig zenuwgas dat het zenuwstelsel aantast en binnen korte tijd kan leiden tot verlamming en de dood. Een VN-onderzoeksmissie bevestigde later dat bij de aanval daadwerkelijk sarin was gebruikt.

Volgens Amerikaanse inlichtingendiensten en mensenrechtenorganisaties kwamen bij de aanval meer dan 1400 mensen om het leven, onder wie veel vrouwen en kinderen. De aanval leidde wereldwijd tot grote verontwaardiging en zette het regime van Assad internationaal zwaar onder druk.

Het Assad-regime ontkende jarenlang verantwoordelijk te zijn voor de aanval. Na de val van het regime op 8 december 2024 zijn verschillende voormalig officieren gearresteerd. Zij hebben volgens de nieuwe Syrische autoriteiten verklaard dat het regime achter de aanval zat.

"De gifgasaanval is een van de bloedigste aanvallen die Assad op zijn eigen burgers liet uitvoeren", zegt Midden Oosten-correspondent Pepijn Nagtzaam. "Maar jarenlang bleven die daden onbestraft – en was er voor veel Syriërs geen gevoel van gerechtigheid of afsluiting. Nu deze officieren een voor een worden gevonden en opgepakt, worden bloedige hoofdstukken langzaam afgesloten." 

Een onderzoek van het Berlijnse Internationale Instituut voor Openbaar Beleid concludeerde eerder dat in Syrië in totaal 336 chemische aanvallen zijn gedocumenteerd tijdens de burgeroorlog, waarvan zeker 98 procent door het Assad-regime is gepleegd.

'Moordcomité'

Volgens het Syrische ministerie van Binnenlandse Zaken speelde Dayoub niet alleen een rol bij de chemische aanval, maar ook bij buitengerechtelijke executies en samenwerking met Assads bondgenoten Iran en Hezbollah.

Het ministerie beschuldigt hem daarnaast van betrokkenheid bij een zogenoemd 'moordcomité' in de zuidelijke provincie Daraa en het rekruteren van agenten voor buitengerechtelijke executies. Dayoub wordt overgedragen aan justitie voor verder onderzoek en vervolging.

Tweede arrestatie

Een andere hoge officier uit het voormalige Syrische leger is vorige week opgepakt. Minister van Binnenlandse Zaken Anas Khattab maakte op X bekend dat het gaat om generaal-majoor Adnan Halawa, een van de meest prominente officieren die verantwoordelijk waren voor de chemische aanval in Oost-Ghouta'. Halawa was plaatsvervangend directeur van de artillerie- en raketafdeling van het voormalige regime en gaf leiding aan een belangrijke raketbrigade.

Zijn naam stond al op internationale sanctielijsten van de Verenigde Staten en Europese landen.

'Snelle wraak, brede amnestie'

Volgens de Syrische Nationale Commissie voor Overgangsjustitie zijn inmiddels ruim 16.000 personen in kaart gebracht die mogelijk betrokken waren bij oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en andere ernstige mensenrechtenschendingen tijdens de Syrische burgeroorlog. Het gaat om leden van het leger, veiligheidsdiensten en pro-regeringsmilities. 

Het berechten van al die oorlogsmisdadigers wordt volgens Nagtzaam een uitdaging voor de regering in Syrië. "Veel belangrijke figuren uit het regime zijn gevlucht, naar Rusland, Iran, Libanon of Europa. Anderen houden zich schuil of veranderen hun identiteit", zegt hij. 

"Syrië heeft een zwak en beschadigd rechtssysteem na jaren oorlog. Er is discussie over: ga je voor snelle wraak, brede amnestie, of langdurige rechtsprocessen?" 

De gevallen president Assad leeft sinds de val van zijn regime in ballingschap in Rusland.

Ook de 'slager van Tadamon' is opgepakt. Amjad Youssef was officier in het leger van het regime van Assad en vermoordde honderden Syriërs. Op beelden uit 2013 is te zien hoe Amjad Youssef aan de lopende band mensen executeert: